V SA/Wa 2557/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Pindelska, Sędzia WSA Jolanta Bożek (spr.), Asesor WSA Andrzej Kania, , Protokolant Krzysztof Muszakowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi B. C. i J. C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2007 r. o numerze [...] Wnioskiem z dnia 5 lutego 2007 r. J. C. zwrócił się Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako "Zakład") o umorzenie odsetek od zaległych składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Pismem z dnia 1 marca 2007 r. rozszerzył swój wniosek o umorzenie całości zobowiązania wynikającego z nieuregulowanych składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. W piśmie tym podniósł, że od rozwodu sam wychowuje syna, na którego raz tylko otrzymał 100 zł z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. Obecnie utrzymują się z zasiłku rodzinnego. Stwierdził, że nie mieszka z synem wraz z chorym ojcem i matką. Decyzją z dnia [...] maja 2007 r. Zakład odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez płatnika składek na: - Fundusz Ubezpieczenia Społecznego za okres 1/01-07/02, 04/04-05/04, 07/04-08/04, 10/04-11/04, 01/05-02/05, 06/05-09/05 w kwocie [...] zł; - Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego za okres 07/05-09/05 w kwocie [...] zł; - Odsetki od ww. zaległości naliczone na dzień 5 lutego 2007 r. w kwocie [...] zł. Zakład ustalił, że wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą wraz z żoną B. C. w Spółce cywilnej "P.", a następnie w Spółce jawnej "P." B.J. C.. Działalność gospodarcza była prowadzona w okresie od 1 stycznia 1997 r. do 31 lipca 2002 r. oraz od 1 stycznia 2004 r. do 1 października 2005 r. Następnie Zakład wyjaśnił, że zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych [(Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) - dalej: "u.s.u.s."] należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. W ocenie organu w przypadku wnioskodawcy nie można mówić o całkowitej nieściągalności zadłużenia, bowiem Zakład może zgodnie z art. 115 §1 ustawy z dnia 9 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60) wydać decyzje przenoszącą odpowiedzialność za zadłużenie spółki na wspólników - J. C. i B. C. Ponadto Zakład wskazał, że wnioskodawca posiada majątek w postaci samochodu osobowego, natomiast B. C. pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł brutto, istnieje więc możliwość dochodzenia zadłużenia poprzez wdrożenie postępowania egzekucyjnego z majątku wspólników spółki. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - orzekający w wyniku złożenia przez J. C. i B. C. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. utrzymał w mocy decyzję Zakładu. W uzasadnieniu swojej decyzji Prezes Zakładu stwierdził, że wspólnicy spółki posiadają majątek, a więc istnieje możliwość dochodzenia zadłużenia w drodze egzekucji z majątku odrębnego wspólników. Zaległa należność jest objęta 10-letnim terminem przedawnienia i ustawowym obowiązkiem Zakładu jest podjęcie egzekucji, co też uczyniono. W związku z powyższym Prezes Zakładu stwierdził, że w przypadku wspólników Spółki jawnej "P." nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności. Organ zauważył ponadto, iż zgodnie z art. 115 §1 Ordynacji podatkowej w dniu [...] maja 2007 r. Inspektorat ZUS w N. wydał decyzję przenoszącą odpowiedzialność za długi spółki na wspólników. Decyzja ta uprawomocniła się 1 lipca 2007 r. W skardze na powyższą decyzję Prezesa Zakładu Skarżący B. i J. C. podnieśli, że w złożonym wniosku o umorzenie wskazano, że J. C. nie osiąga, żadnych dochodów poza otrzymywanym zasiłkiem rodzinnym na syna, którego sam wychowuje po rozwodzie. Zamieszkuje z synem wraz z matką i ojcem, którzy wymagają ciągłej opieki ze względu na zły stan zdrowia. Skarżący zaznaczyli również, że stary piętnastoletni samochód nie przedstawia wartości, która pozwalałaby na pokrycie zadłużenia. Ponadto jest on niezbędny do przewożenia chorych rodziców. W skardze zaznaczono także, iż B. C. wyraziła chęć potrącania zaległych należności z pobieranego świadczenia emerytalnego, jednak nie otrzymała od ZUS żadnej odpowiedzi na tą propozycję. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Zakładu z dnia [...] maja 2007 r. z uwagi na skierowanie tych decyzji do nieistniejącego podmiotu gospodarczego - Spółki jawnej "P." J. i B. C.. Spółka ta została zlikwidowana i wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 29 września 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej - p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze jako zarzut, ale które miały wpływ na tę ocenę. W powyższym kontekście Sąd miał na uwadze treść przepisu art. 31 u.s.u.s. Z przepisu tego wynika, że do należności z tytułu składek stosuje się między innymi art. 108 § 1 i 4 i art. 115 Ordynacji podatkowej. W ramach tego unormowania do należności z tytułu składek należy stosować w sposób odpowiedni art. 108 § 1 i art. 115 Ordynacji podatkowej. Ten ostatni stanowi, że wspólnik spółki jawnej, jak również były wspólnik takiej spółki, ponosi solidarną odpowiedzialność za zobowiązania spółki, a także wspólników, wynikające z działalności spółki. O odpowiedzialności orzeka się w decyzji wydanej na podstawie art. 108 § 1 w związku z art. 115 § 1 Ordynacji podatkowej. Powyższe oznacza, że obciążenie wspólnika w tym byłego wspólnika składkami, które ciążyły na spółce, jest możliwe dopiero w wyniku wydania i doręczenia decyzji konstytutywnej na podstawie art. 108 § 1 i 115 Ordynacji podatkowej. Wtedy też, po powstaniu zobowiązania wspólnika do zapłaty składek, istnieje możliwość zastosowania ulgi w postaci umorzenia składek na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych [wyrok Warszawskiego Sądu Administracyjnego III SA/Wa 263/05, LEX nr 166514]. Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] maja 2007 r., orzekł o odpowiedzialności wspólników zgodnie z powołanymi przepisami Ordynacji podatkowej, lecz wcześniej, bo już [...] maja 2007 r. Zakład wydał decyzję o odmowie umorzenia należności, czym naruszył przepis art. 108 Ordynacji podatkowej. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy wydał decyzję utrzymującą mocy decyzję Zakładu z [...] maja 2007 r., co spowodowało zdaniem Sądu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a.). Organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] lipca 2007 r. utrzymał w mocy wadliwą decyzję Zakładu wydaną przed przeniesieniem odpowiedzialności na wspólników - naruszającą więc art. 108 Ordynacji podatkowej. Utrzymał w mocy decyzję opartą na niewyjaśnionych dostatecznie dowodach zebranych w sprawie, czym naruszył ogólne zasady postępowania dowodowego wskazane w art. 7 i 77 k.p.a. Stwierdzić tym samym należy, że wskazana powyżej wada zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS (działającego w imieniu Zakładu) z dnia [...] lipca 2007 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Zakładu z dnia [...] maja 2007 r. stanowi okoliczność przesądzającą treść niniejszego rozstrzygnięcia. Sąd nie mógł w tej sytuacji ustosunkować się do merytorycznej argumentacji skargi ani oceniać w tym kontekście decyzji organu odwoławczego. Wyrokowanie przesądzone zostało bowiem omówionymi wyżej względami natury formalnej. Sąd wskazuje również, że wniosek o umorzenie należności z tytułu składek został złożony przez jednego ze wspólników Spółki jawnej "P." - J. C.. Orzekające w sprawie organy kierowały jednak wszystkie swoje pisma i decyzje wydawane w sprawie do spółki, która już nie istniała, ponieważ w dniu 29 września 2006 r. została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego. Pisma z organów były odbierane przez B. C., czyli wspólnika zlikwidowanej spółki, który w ogóle nie złożył wniosku o umorzenie należności. Tym samym w przedmiotowej sprawie wystąpiła przesłanka do wznowienia postępowania określona w art. 145 §1 pkt 4 k.p.a. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt. b i c w zw. z art. 134 i 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.