V SA/Wa 2560/10

9 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant: specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2011 r. ze skargi A. T. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... sierpnia 2010 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę A. T. (zwany dalej: skarżącym) wnioskiem z ... października 2009 r. zwrócił się do Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o dofinansowanie w zakresie środka 1.5 "Rekompensaty społeczno-gospodarcze w celu zarządzania krajową flotą rybacką" w ramach Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" na realizację operacji dotyczącej wcześniejszej emerytury. Po zakończeniu weryfikacji formalnej wniosek o dofinansowanie został poddany ocenie merytorycznej, podczas której stwierdzono, iż wniosek kwalifikuje się do odmowy przyznania pomocy, wobec czego decyzją z ... maja 2010 r. Nr ...Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR odmówił skarżącemu przyznania pomocy finansowej na operację "Wcześniejsza emerytura" w ramach środka 1.5 "Rekompensaty społeczno-gospodarcze w celu zarządzania krajową flotą rybacką" objętego Programem Operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013". W uzasadnieniu decyzji organ, w pierwszej kolejności zwrócił uwagę, iż skarżący w 2005 r. jako właściciel oraz armator jednostki rybackiej o oznace ... korzystał z pomocy finansowej w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Rybołówstwo i przetwórstwo ryb 2004-2006" i uzyskał pomoc w kwocie ... zł z tytułu trwałego wycofania jednostki poprzez złomowanie, a nadto w związku z wycofaniem tej jednostki wypłacono mu pomoc w kwocie ... zł, co w ocenie organu potwierdza m.in. umowa o dofinansowanie z dnia ... grudnia 2004 r. oraz aneks nr ... z dnia 10 sierpnia 2006 r. Dalej organ rozpatrujący sprawę wyjaśnił, iż skarżący spełnia warunki określone w § 21 rozporządzeniu MRiRW z dnia 26 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 1 - Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej, zawartą w Programie Operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (Dz. U. Nr 101, poz. 840, z późn. zm.) i w chwili ubiegania się o pomoc finansową w ramach operacji "wcześniejsze emerytury" był rybakiem w rozumieniu art. 3 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz.Urz. UE L 223 z 15.08.2006), jednakże analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności fakt nie wykonywania zawodu rybaka do dnia ...10.2009 r. doprowadziła organ do wniosku, iż podjęcie przez skarżącego ponownego zatrudnienia w 2009 r. nastąpiło wyłącznie w związku z ubieganiem się o pomoc finansową w ramach operacji "wcześniejsze emerytury". Konstatując Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, iż skarżący nie zaprzestaje wykonywać zawodu rybaka w związku ze zmianami zachodzącymi w sektorze wynikającymi m.in. ze Wspólnej Polityki Rybackiej WE lecz jedynie podjął wykonywanie zawodu rybaka w związku z ubieganiem się o pomoc finansową celem spełnienia podstawowego kryterium przyznawania pomocy finansowej w ramach Środka 1.5 (...). Pismem z ... czerwca 2010 r. skarżący złożył odwołanie, w którym po szczegółowym opisaniu postawionych zarzutów, wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i o przyznanie pomocy finansowej na operację "wcześniejsza emerytura" zgodnie ze złożonym wnioskiem. Decyzją z ... sierpnia 2010 r. Nr ... Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego ARiMR z ... maja 2010 r. o odmowie przyznania skarżącemu pomocy finansowej na operację dotyczącą wcześniejszej emerytury, podzielając dotychczasowe stanowisko organu I instancji. Wyjaśnił dodatkowo, że wydane rozstrzygnięcie jest zgodne z interpretacjami Instytucji Zarządzającej Programem Operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 sierpnia 2009 r. znak RYBzspo-076-261/2009(1) oraz z dnia 3 września 2009 r., znak RYBzspo-076-271/2009(1), które m.in. mówią, że nie ma merytorycznych podstaw do udzielania przedmiotowej pomocy rybakom, którzy odeszli z zawodu przed złożeniem wniosku o dofinansowanie. W świetle zgromadzonych w sprawie dowodów Prezes ARiMR stwierdził, że złożenie przez skarżącego w dniu ... października 2009 r. wniosku o dofinansowanie przy jednoczesnym podjęciu pracy rybaka ... dni przed datą złożenia wniosku wskazuje na stworzenie, przez skarżącego, sztucznych warunków w celu uzyskania pomocy. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Prezesa ARiMR skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zarzucił: - naruszenie przepisów prawa materialnego tj. § 21 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009 r. (błędnie wskazana data: 25 – uwaga Sądu) w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 1 (...) poprzez jego niezastosowanie i nie przyznanie skarżącemu pomocy finansowej, mimo spełnienia wszystkich warunków w tym rozporządzeniu określonych, tak z uwagi na błędne przyjęcie iż skarżący nie jest "rybakiem" w rozumieniu powołanych przepisów, jak również na podstawie subiektywnej jedynie oceny organu wydającego decyzję co do intencji skarżącego, w uwzględnieniu długości przerw w wykonywaniu zawodu, podjęcia pracy na statku na ... dni przed złożeniem wniosku, jak również uzyskania przez niego w 2005 r. pomocy finansowej z tytułu trwałego wycofania jednostki ... i utraty miejsca pracy, w sytuacji gdy okoliczności te nie wyłączają zgodnie z powołanymi przepisami możliwości skorzystania z operacji "wcześniejsza emerytura"; - bezzasadne zastosowanie przepisu art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Nr 2988 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, w sytuacji gdy okoliczności faktyczne w niniejszej sprawie zaistniałe nie odpowiadają stanom w tym przepisie określonym, nadto przepisy powołanego rozporządzenia nie są regulacjami, które określają warunki przyznawania pomocy finansowej, o którą ubiega się skarżący, te bowiem zgodnie z art. 9 w zw. z art. 1 i art. 19 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. U. Nr 72, poz. 619) zawarte zostały w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz.Urz. UE L 223 z 15.08.2006, str. 1), w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 498/2007 z dnia 26 marca 2007 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz.Urz. UE L 120 z 10.05.2007) i w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 1 - Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" z dnia 26 czerwca 2009 r. (Dz.U. Nr 101, poz. 840), a warunki tam określone skarżący spełnia. W dalszej części uzasadnienia skargi skarżący nie zgodził się z dokonanym przez organ I i II instancji zdefiniowaniem pojęcia "rybak", przez którego, w ocenie skarżącego, rozumieć należy każdą osobę, która w swoim zawodowym życiu pracę w tym charakterze wykonywała. Brak jest również podstaw do przyjęcia, iż skarżący w sposób sztuczny stworzył warunki do uzyskania korzyści, o czym nie może świadczyć tylko i wyłącznie fakt ponownego zatrudnienia na statku rybackim w okresie poprzedzającym złożenie wniosku. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w całości podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi, a w dodatkowym piśmie procesowym z dnia ... kwietnia 2011 r. analizując sprawę pod kątem przytoczonych w postępowaniu przepisów prawa, pełnomocnik organu ponownie podkreślił, iż w świetle rozumowania wyrażonego w pismach organu, postępowanie skarżącego należy zakwalifikować jako stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania pomocy finansowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej: p.p.s.a., w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy skarżący spełnia warunki określone w § 21 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej (...) a wobec tego, czy przysługuje mu pomoc finansowa w ramach operacji "wcześniejsze emerytury". Organy orzekające w sprawie, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ustaliły, iż skarżący co prawda spełnia warunki określone w § 21 powyższego rozporządzenia i w chwili ubiegania się o pomoc finansową był rybakiem w rozumieniu art. 3 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz.Urz. UE L 223 z 15.08.2006) jednakże fakt zaprzestania wykonywania przez niego zawodu rybaka w 2005 r. oraz ponowne podjęcie zatrudnienia na jednostce rybackiej w 2009 r. doprowadziły organy administracji do wniosku, iż ponowne zatrudnienie nastąpiło wyłącznie dla stworzenia sztucznych warunków do uzyskania wsparcia finansowego. Przede wszystkim wskazać należy, że Program Operacyjny "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich na lata 2007-2013" nie jest programem pomocy socjalnej związanym z funkcjonowaniem branży rybackiej w krajach członkowskich w latach ubiegłych, ma on bowiem zapewnić restrukturyzację gałęzi gospodarki i zmian w stosunku do stanu obecnego. Jego celem nie jest objęcie pomocą pracowników sektora rybackiego wykonujących pracę w okresach poprzednich, lecz ochrona socjalna pracowników sektora rybołówstwa dotkniętego skutkami realizacji programu operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich na lata 2007-2013". Pomoc uzyskana przez rybaków, którzy dopiero zamierzają trwale zaprzestać wykonywania zawodu rybaka pozwala łagodzić skutki zmian zachodzących w sektorze rybołówstwa, wynikających ze Wspólnej Polityki Rybackiej Wspólnoty Europejskiej. W przedmiotowej sprawie skarżący, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, faktycznie trwale zaprzestał wykonywania zawodu rybaka ... marca 2005 r. tj. z dniem wykreślenia z ewidencji prowadzonej przez niego działalności gospodarczej (k-... akt adm.). Od tego czasu skarżący, aż do ... października 2009 r. – kiedy ponownie został zatrudniony na statku rybackim (jako praktykant pokładowy) – nie wykonywał zawodu rybaka. Warty zasygnalizowania jest również fakt, iż na podstawie umowy o dofinansowanie z dnia ... grudnia 2004 r. oraz aneksu nr ... z dnia 10 sierpnia 2006 r. została skarżącemu przyznana pomoc finansowa w kwocie ... zł z tytułu trwałego wycofania jednostki poprzez złomowanie, a nadto w związku z wycofaniem tej jednostki wypłacono mu pomoc w kwocie ... zł. Zdaniem Sądu trafnie organy uznały, że zatrudnienie skarżącego na statku rybackim, na ... dni przed złożeniem wniosku o dofinansowanie (umowa o pracę z ... października 2009 r., k-... akt adm.) było podyktowane wyłącznie zamiarem uzyskania pomocy finansowej w formie wcześniejszej emerytury w ramach środka 1.5 "Rekompensaty społeczno – gospodarcze w celu zarządzania krajową flotą rybacką". Potwierdza to okoliczność, zasadnie podniesiona w zaskarżonej decyzji, iż skarżący odchodząc z zawodu rybaka w 2005 r. pracował jako kierownik jednostki, następnie po 4 latach (w ogóle nie pracował w zawodzie rybaka) zatrudnił się ponownie na jednostce rybackiej znacznie niżej swoich kwalifikacji jako praktykant pokładowy. Zatem za uzasadnioną należało uznać argumentację organu, że skarżący po skorzystaniu w 2004 i 2005 z pomocy finansowej w ramach "Sektorowego Programu Operacyjnego Rybołówstwo i przetwórstwo ryb 2004-2006" ponownie podjął zatrudnienie na stanowisku rybaka chcąc ponownie uzyskać pomoc finansową w zakresie wspomnianego środka 1.5. Dodatkowo zauważyć należy, iż zawarcie przedmiotowej umowy nastąpiło ... października 2009 r., zaś faktyczne podjęcie pracy na statku rybackim, zgodnie z wyciągiem pływania (k-... akt adm.), nastąpiło ... października 2009 r. tj. zaledwie ... dni przed złożeniem wniosku o dofinansowanie. Nie można tym samym, w świetle definicji pojęcia "rybak" określonej w art. 3 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 z 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego zakwalifikować skarżącego jako osobę nieprzerwanie czynną zawodowo. Powyższe okoliczności jednoznacznie wskazują na to, że działania skarżącego miały na celu stworzenie sztucznych warunków pozorujących spełnienie przesłanek przyznania dofinansowania w ramach środka 1.5 "Rekompensaty społeczno – gospodarcze w celu zarządzania krajową flotą rybacką", wobec czego organy słusznie uznały, że w sprawie zachodzą wystarczające podstawy do zastosowania art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L 312 z 23 grudnia 1995 r., str. 1) w myśl którego – działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Jak to zostało wskazane wyżej, celem pomocy finansowej udzielanej w ramach środka 1.5 "Rekompensaty społeczno – gospodarcze w celu zarządzania krajową flotą rybacką" rybakom, którzy zamierzają trwale zaprzestać wykonywania zawodu rybaka jest ochrona socjalna pracowników sektora rybołówstwa dotkniętego skutkami realizacji Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich na lata 2007-2013", a więc łagodzenie skutków zmian zachodzących w sektorze rybołówstwa. W świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego należy stwierdzić, że skarżący nie zaprzestaje wykonywać zawodu rybaka w związku ze zmianami zachodzącymi obecnie w sektorze rybołówstwa, lecz podjął zatrudnienie na statku rybackim w związku z ubieganiem się o wsparcie finansowe, celem spełniania jednego z kryteriów udzielania dofinansowania w ramach środka 1.5. W związku z tym, słuszne jest stanowisko organów, że działania skarżącego były skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w sprawie poprzez sztuczne stworzenie warunków celem uzyskania korzyści. W konsekwencji skarżącemu nie mogła zostać przyznana pomoc finansowa pomimo, że pozornie spełnił on warunek wynikający z § 21 rozporządzenia pomocowego (w jego brzmieniu sprzed nowelizacji z 18 marca 2010 r.), interpretowanego w kontekście art. 3 lit. b rozporządzenia nr 1198/2006, tj. wykonywał zawód rybaka na dzień złożenia wniosku o dofinansowanie w ramach środka 1.5 "Rekompensaty społeczno – gospodarcze w celu zarządzania krajową flotą rybacką" na realizację operacji dotyczącej wcześniejszej emerytury. Mając wszystkie powyższe okoliczności na uwadze, Sąd uznał, że zarzuty skarżącego są chybione, natomiast organy administracji obu instancji w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy, należycie go oceniły, a wydane na jego podstawie decyzje odpowiadają prawu. Z tych względów, w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.