V SA/Wa 2568/14
WyrokWSA w Warszawie2015-08-04
Skład orzekający: Barbara Mleczko – Jabłońska, Irena Jakubiec – Kudiura, Arkadiusz Tomczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może zostać pociągnięty do solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, jeśli nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości, albo że niezgłoszenie takiego wniosku nastąpiło bez jego winy, a także nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych?Ratio decidendi
Członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ponosi solidarną odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o upadłość lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości, albo że niezgłoszenie takiego wniosku nastąpiło bez jego winy, a także nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości. W przypadku braku złożenia wniosku o upadłość, nawet jeśli sytuacja finansowa spółki była trudna, nie można mówić o braku winy członka zarządu w niezłożeniu wniosku.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi R. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W., która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego orzekającą o solidarnej odpowiedzialności skarżącego jako byłego prezesa zarządu spółki z o.o. za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym. Egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i nieprzeprowadzenie rozprawy. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo orzekły o odpowiedzialności skarżącego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, , Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym; oddala skargę.
Decyzją z [...] listopada 2012 r. o numerze [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] określił "[...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za okres rozliczeniowy luty 2009 r. w wysokości 1.176.940,00 zł.
W związku z nieuregulowaniem zaległości w ustawowym terminie Dyrektor Izby Celnej w [...] na podstawie wystawionego w dniu [...] lutego 2013 r. tytułu wykonawczego nr [...] wszczął przeciwko "[...]" Sp. z o.o. postępowanie egzekucyjne. Prowadzone postępowanie nie doprowadziło do wyegzekwowania należności objętych ww. tytułem wykonawczym.
W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Celnego [...] w [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. wszczął wobec [...], który pełnił w powyższym okresie rozliczeniowym funkcję prezesa zarządu Spółki, postępowanie w zakresie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe z tytułu niewykonanego zobowiązania w podatku akcyzowym Spółki wraz z należnymi odsetkami za zwłokę oraz kosztami egzekucyjnymi.
Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2013 r. organ podatkowy pierwszej instancji orzekł o solidarnej odpowiedzialności [...] z "[...]" Sp. z o.o. z tytułu niewykonanego zobowiązania ww. Spółki w podatku akcyzowym za okres rozliczeniowy lury 2009 r. w kwocie 1.176.940,00 zł wraz z kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 104,124,40 zł od powyższych zaległości podatkowych.
[...] wniósł odwołanie od ww. decyzji.
Następnie decyzją nr [...] z dnia [...] października 2013 r. uzupełnił swoją decyzję nr [....] z dnia [...] września 2013 r. w części dotyczącej odpowiedzialności Strony za należne odsetki za zwłokę od zaległości podatkowej w kwocie 629 543,00 zł.
Pismem z dnia [...] listopada 2013 r. [...] uzupełnił odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...] z dnia [...] września 2013 r.
Zaś pismem z dnia [...] listopada 2013 r. Skarżący wniósł odwołanie od decyzji z dnia [...] września 2013 r., uzupełnionej decyzją nr [...] z dnia [...] października 2013 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego z "[...]" Sp. z o.o. z tytułu niewykonanego zobowiązania ww. Spółki z tytułu podatku akcyzowego za okres rozliczeniowy styczeń 2009 r. wraz z kosztami postępowania egzekucyjnego i należnymi odsetkami za zwłokę od powyższych zaległości podatkowych.
Pismem z dnia [...] listopada 2013 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] wezwał Skarżącego do nadesłania dowodów na okoliczność wystąpienia przesłanki określonej w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy Ordynacja podatkowa, oraz sprawozdania finansowego Spółki "[...]" Sp. z o.o. za rok 2008 r. i 2009 r. (lub inny okres sprawozdawczy, za który sporządzono sprawozdanie finansowe Spółki obejmujący okres, w którym [...] pełnił funkcję Prezesa Zarządu Spółki).
W odpowiedzi na wezwanie Skarżący pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. wniósł o zwrócenie się przez organ odwoławczy do: Zarządu Spółki, Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] oraz urzędu skarbowego właściwego dla Spółki o przesłanie odpisów dokumentacji księgowej "[...]" Sp. z o.o. za rok 2008 i 2009 na okoliczność sytuacji materialnej "[...]" Sp. z o.o. w okresie pełnienia funkcji Prezesa zarządu ww. Spółki przez Skarżącego, a także na okoliczność braku zaistnienia przesłanek do zgłoszenia upadłości Spółki w okresie pełnienia przez niego funkcji Prezesa Zarządu.
Pismem z dnia [...] listopada 2013 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] zwrócił się do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] o wskazanie:
1. czy w Urzędzie Kontroli Skarbowej w [...] prowadzone było lub jest prowadzone postępowanie wobec [...], w szczególności w sprawie o sygn. akt [...] [...],
2. udzielenie informacji na jakim etapie znajduje się obecnie postępowanie wobec Skarżącego, a w przypadku jego zakończenia - wskazanie sposobu jego zakończenia, przekazanie dowodów zebranych w prowadzonym postępowaniu, w tym dokumentów księgowych oraz sprawozdań finansowych, które mogą mieć wpływ na odpowiedzialność [...] z tytułu niewykonania zobowiązań Spółki "[...]" w podatku akcyzowym oraz w opłacie paliwowej.
Inspektor Kontroli Skarbowej w [...] pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. poinformował, że Urząd Kontroli Skarbowej w [...] nie prowadził postępowania przygotowawczego wobec [...] i jedynie wykonywał na podstawie art. 118a § 1 ustawy Kodeks karny skarbowy czynności pomocy prawnej polegającej na ogłoszeniu w dniu [...] sierpnia 2013 r. zarzutów popełnienia przestępstw skarbowych przez [...] w toku postępowania prowadzonego w Urzędzie Kontroli Skarbowej w [...].
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej przy piśmie nr [...] [...] z dnia [...] lutego 2014 r. przekazał Dyrektorowi Izby Celnej w [...] potwierdzone za zgodność z oryginałem kopie dokumentów finansowo-księgowych Spółki znajdujących się w aktach postępowania kontrolnego nr [...] [...] oraz [...].
Dyrektor Izby Celnej w [...] po rozpatrzeniu odwołania i analizie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...]w [...] nr [...] z dnia [...] września 2013 r. uzupełnioną decyzją nr [...] z dnia [...] października 2013 r.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ wskazał, że zgodnie z przepisem art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa za zaległości spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
nie wykazał, że:
1) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo
2) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy,
3) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Następnie zaznaczono, że stosownie do art. 116 § 2 ww. ustawy (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2009 r.) odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
Organ wyjaśnił, iż Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. określił "[...]" Sp. z o.o. zobowiązanie w podatku akcyzowym za okres rozliczeniowy luty 2009 r. w wysokości1.176.940,00 zł. W związku z nieuregulowaniem zaległości w ustawowym terminie Dyrektor Izby Celnej w [...] na podstawie wystawionego w dniu [...] lutego 2013 r. tytułu wykonawczego wszczął przeciwko "[...]" Sp. z o.o. postępowanie egzekucyjne. Prowadzone postępowanie nie doprowadziło do wyegzekwowania należności objętych ww. tytułem wykonawczym. Nie zdołano ustalić majątku ruchomego bądź nieruchomego stanowiącego własność "[...]" Sp. z o.o., tym samym uznano, iż egzekucja przeciwko Spółce jest nieskuteczna. Następnie, Dyrektor Izby Celnej w [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec "[...]" Sp. z o.o. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] lutego 2013 r., gdyż uznał, że zaistniała przesłanka z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 20l2 r. poz. 1015, z późn. zm.), zgodnie z którą postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W związku z powyższym w ocenie Dyrektora Izby Celnej w [...] zostały spełnione pozytywne przesłanki (bezskuteczność egzekucji podatkowej oraz upływ terminu płatności zobowiązania podatkowego w czasie pełnienia funkcji przez członka zarządu) do orzeczenia wobec [...] odpowiedzialności solidarnej ze Spółką za zobowiązania Spółki z tytułu podatku akcyzowego za okres rozliczeniowy luty 2009 r.
Skarżący nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
I
I
1) art. 122 w zw. z art. 187 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, w szczególności poprzez niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości na okoliczność ustalenia czy na dzień odwołania [...] z funkcji Prezesa Zarządu "[...]" Sp. z o.o. zachodziły przesłanki do zgłoszenia upadłości Spółki, a także czy niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło z winy [...];
2) art. 123 § 1 w zw. z art. 200a § 1 pkt 2 w zw. z 180 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez nieprzeprowadzenie przez organ rozprawy na wniosek strony w celu przesłuchania w charakterze świadka młodszego eksperta Służby Celnej [...] na okoliczność ustnego wyjaśnienia sporządzonej przez ww. analizy finansowej "[...]" Sp. z o.o. na podstawie której to analizy organ dokonał ustalenia stanu faktycznego w sprawie;
3) art. 187 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez niezebranie materiału dowodowego w całości w szczególności poprzez niedopuszczenie dowodu z dokumentów zgromadzonych w wyniku przeprowadzonego postępowania przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] nr [...] , w wyniku którego została wydana decyzja z dnia [...] listopada 2013 r., która to decyzja w sposób pośredni kształtuje obowiązki odwołującego się, a ustalenia związane z wydaniem ww. decyzji są istotne z punktu widzenia odpowiedzialności odwołującego się za zobowiązania powstałe w czasie pełnienia funkcji Prezesa Zarządu Spółki, co w konsekwencji uniemożliwiło Skarżącemu weryfikację zasadności stwierdzenia bezskuteczności egzekucji wobec "[...]" Sp. z o.o.;
4) art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez oparcie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej sytuacji finansowej "[...]" Sp. z o.o. oraz winy Skarżącego w niezłożeniu wniosku o zgłoszenie upadłości Spółki jedynie na dowodzie w postaci analizy młodszego eksperta Służby Celnej [...] w sytuacji gdy zarówno wiedza jak i doświadczenie ww. osoby nie podlegało żadnej weryfikacji ze strony Skarżącego;
5) art. 210 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez wadliwe uzasadnienie decyzji, w szczególności nieustosunkowanie się organu do zgromadzonego materiału dowodowego w postaci dokumentów finansowych "[...]" Sp. z o.o.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
W tym miejscu warto jest przypomnieć, że odpowiedzialność osób trzecich jest instytucją prawną wiążącą skutki istnienia zaległości podatkowych (celnych) z podmiotem innym niż podatnik. Osoby trzecie ponoszą odpowiedzialność za cudzy dług, jednakże odpowiedzialność ta wynikać może wyłącznie z mocy konkretnego przepisu ustawy, a do kręgu tych osób należą wyłącznie podmioty wymienione w art. 110 – 117 o.p. Katalog osób trzecich ponoszących odpowiedzialność z tytułu cudzych zaległości podatkowych ma przy tym charakter zamknięty. Podkreślenia wymaga, że orzeczenie o odpowiedzialności osób trzecich nie uwalnia dłużnika od tej odpowiedzialności, tylko poszerza krąg podmiotów, od których organ podatkowy może dochodzić zaspokojenia przeterminowanych zobowiązań. Odpowiedzialność osób trzecich w O.p. ma zatem charakter subsydiarny w stosunku do odpowiedzialności podatnika (płatnika, inkasenta). Zależna jest nadto od istnienia zobowiązania podatkowego oraz od jego realizacji przez podatnika (a w zasadzie braku realizacji zobowiązania – w całości lub w części). Ma zatem charakter akcesoryjny (por. uchwała NSA z 9 marca 2009 r., I FPS 4/08, pub. www.orzeczenia.nsa.gov.pl – CBOSA).
Zgodnie z treścią art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa za zaległości spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1. nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy,
2. nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Stosownie do art. 116 § 2 ww. ustawy (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2009 r.) odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
Z powyższego wynika, że aby doszło do zaistnienia odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych za zaległości podatkowe tych spółek muszą zostać spełnione przesłanki pozytywne i negatywne. Do pozytywnych należy zaliczyć bezskuteczność egzekucji podatkowej w całości lub w części oraz powstanie zobowiązania podatkowego w okresie pełnienia funkcji przez członka zarządu, o którego odpowiedzialności się orzeka. Natomiast wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości, albo że niezgłoszenie takiego wniosku oraz niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło nie z winy członka zarządu bądź też, wskazanie przez niego mienia, z którego egzekucja jest możliwa, traktuje się jako przesłanki negatywne do orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu. Zaistnienie którejkolwiek z przesłanek negatywnych wyłącza odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki.
Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. o numerze [...] określił "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [....] zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za okres rozliczeniowy luty 2009 r. w wysokości 1.176.940,00 zł.
W związku z nieuregulowaniem zaległości w ustawowym terminie Dyrektor Izby Celnej w [...] na podstawie wystawionego w dniu [...] lutego 2013 r. tytułu wykonawczego nr [...] wszczął przeciwko "[...]" Sp. z o.o. postępowanie egzekucyjne..
Prowadzone postępowanie nie doprowadziło do wyegzekwowania należności objętych ww. tytułem wykonawczym zaś postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2013 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] lutego 2013 r., gdyż uznał, że zaistniała przesłanka z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015, z późn. zm.), zgodnie z którą postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nic uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Następnie wskazać należy, że w dniu [...] listopada 2008 r. Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników "[...]" Spółki z o.o. podjęło uchwałę o powołaniu [...] na stanowisko Prezesa Zarządu Spółki, a w dniu [...] maja 2009 r. odwołało ze stanowiska Prezesa Zarządu Spółki.
Zatem w czasie upływu terminu płatności zobowiązania podatkowego, tj. w dniu [...] marca 2009 r. (obowiązek zapłaty podatku akcyzowego za okres rozliczeniowy luty 2009 r. upływał w dniu [...] marca 2009 r.) [...] był Prezesem Zarządu "[...]" Sp. z o.o.
Sąd stwierdza, że organy obu instancji dowiodły, że w sprawie wystąpiły obie pozytywne przesłanki do wydania decyzji o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania Spółki w podatku akcyzowym za okres rozliczeniowy luty 2009 r., a mianowicie bezskuteczność egzekucji podatkowej oraz upływ terminu płatności zobowiązania podatkowego w czasie pełnienia funkcji członka zarządu.
Natomiast przesłanki negatywne tej odpowiedzialności zdefiniowane zostały następująco: wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowania układowe), albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskazanie mienia, z którego egzekucja jest możliwa. Przy czym podkreślić należy, że brzmienie przesłanek ekskulpujących z art. 116 § 1 pkt 1 o.p. wskazuje na ukształtowanie odpowiedzialności członka zarządu sp. z o.o. na zasadzie winy (por. wyroki NSA z 5 maja 2005r., FSK 1663/04, Lex nr 171368, z 22 listopada 2006 r., I FSK 189/06, Lex nr 262145, "Przegląd Orzecznictwa Podatkowego" 2007 r. nr 3, poz. 41). Konsekwencją tego musi być przyjęcie, że orzeczenie o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy można mu przypisać winę w zakresie niedopełniania obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości bądź podjęcia działań naprawczych poprzez wszczęcie postępowania układowego. Stąd też, orzekając w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości spółki z o.o., konieczne jest wykazanie, że w okresie sprawowania funkcji członka zarządu powstały przesłanki ogłoszenia upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości.
Skarżący nie wskazał mienia Spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości Spółki. W odwołaniu z dnia [...] września 2013 r. Skarżący ograniczył się wyłącznie do stwierdzenia, że "według mojej wiedzy, będąc Prezesem spółki nie wystąpiły przesłanki do zgłoszenia wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszenie upadłości, tj. nie było przesłanek i okoliczności wskazanych w Ustawie o Ordynacji Podatkowej zgodnie z art. 116 § 1 ust.".
Przechodząc do analizy przesłanek egzoneracyjnych Sąd stwierdza, że w sprawie jest bezsporne, że nie było składanych wniosków o upadłość spółki [...] Sp. z o.o. Pozostaje do ustalenia kwestia czy taki obowiązek spoczywał na skarżącym.
W tym miejscu wyjaśnić należy, że wniosek o ogłoszenie upadłości winien być zgłoszony w ciągu dwóch tygodni od zaistnienia przesłanek do ogłoszenia upadłości, tj. od zaprzestania przez spółkę spłaty wymagalnych zobowiązań pieniężnych, ale także wtedy, gdy spółka na bieżąco wykonuje zobowiązania, jednakże przekraczają one wartość jej majątku. Przesłanki uwolnienia się przez członków zarządu spółki od odpowiedzialności za zobowiązania spółki sprowadzają się do wykazania należytej staranności w działaniach zmierzających do wszczęcia postępowania upadłościowego (art. 11 i art. 21 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze). Przesłanki uzasadniające złożenie wniosku o ogłoszenia upadłości następują od momentu zaprzestania przez spółkę spłaty wymagalnych zobowiązań pieniężnych lub gdy zobowiązania spółki przekroczyły wartość jej majątku, nawet jeśli były spełniane bieżące zobowiązania. Spółka nie dysponowała majątkiem trwałym. Dyrektor IC w zaskarżonej decyzji dokonał analizy finansowej obu spółek za lata 2007 – 2009, a więc w okresie w którym powstały zaległości dotyczące należności podatkowych.
Z zebranego i przeanalizowanego przez organy podatkowe materiału dowodowego wynika, że sytuacja finansowa przedsiębiorcy w analizowanych latach 2007-2009 była trudna. Spółka osiągała ujemne wyniki, dysponowała w 2007 roku niewielkim majątkiem trwałym a w latach 2008 i 2009 nie posiadała go w ogóle. Spółka dysponowała bardzo niskim kapitałem podstawowym w wysokości 50.000 tys. zł. Przedstawione fakty, potwierdzają słuszność stanowiska organu, iż problemy finansowe Spółki zaczęły się już w roku 2007, a sytuacja pogorszyła się jeszcze w 2008r.
Ponadto należy zauważyć, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. określił Spółce zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za okres rozliczeniowy listopad 2008 r. w kwocie 252.056,00 zł, którego termin płatności upłynął w dniu [...] grudnia 2008 r. Ponadto Naczelnik Urzędu Celnego [...] w [...] decyzją z dnia [...] marca 2013 r. określił Spółce obowiązek zapłaty opłaty paliwowej za okres rozliczeniowy listopad 2008 r. w kwocie 11.589,00 zł. Stan finansów Spółki nie pozwalał na pokrycie tych zobowiązań.
Skoro zatem Spółka na dzień [...] grudnia 2008 r. (termin zapłaty podatku akcyzowego i opłaty paliwowej w łącznej kwocie 263.645,00 zł) nie dysponowała majątkiem, który wystarczałby na zaspokojenia roszczeń wszystkich wierzycieli, w szczególności do uregulowania podatku akcyzowego i opłaty paliwowej za okres rozliczeniowy listopad 2008 r. oraz nie posiadała żadnego majątku trwałego, to należy uznać, że zarząd Spółki w świetle przepisów art. 11 ust. 1 i 2 w związku z art. 21 ust. 1 Prawa upadłościowego, zobowiązany był nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości.
W ocenie Sądu organ słusznie przyjął, że Skarżący nie wykazał, iż nie ponosi winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym terminie, tj. przesłanki o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy Ordynacja podatkowa. O braku winy nie może bowiem świadczyć stwierdzenie Skarżącego, że "według mojej wiedzy, będąc Prezesem spółki nie wystąpiły przesłanki do zgłoszenia wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszenie upadłości". Podkreślić również należy, że odpowiedzialność Skarżącego wynika z samego faktu piastowania stanowiska prezesa zarządu i bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy faktycznie wykonywał on obowiązki prezesa, czy też był pozbawiony procesu decyzyjnego. Pełnienie funkcji członka zarządu równoznaczne jest z istnieniem po jego stronie szeregu obowiązków, w tym monitorowania działalności spółki.
Rację ma organ podatkowy wskazując, że jedyną w zasadzie okolicznością, która mogłaby prowadzić do uwolnienia Skarżącego od odpowiedzialności za zaległości Spółki byłoby wykazanie, że w stosownym czasie złożony został wniosek o upadłość. Zatem wszelkie wnioski zmierzające do wykazania sytuacji finansowej Spółki miałyby sens i znaczenie jedynie w przypadku, gdyby faktycznie zgłoszono wniosek o upadłość, a Skarżący starał się wykazać, że nastąpiło to w stosownym czasie. Tymczasem w przypadku "[...]" Sp. z o.o. jak już wyżej wskazano wniosek o upadłość nie został nigdy złożony. Z tych względów wszelkie wnioski dowodowe zmierzające do wykazania sytuacji finansowej Spółki nie mają żadnego znaczenia w sprawie, bowiem przesłanka wyłączenia odpowiedzialności członka zarządu w ogóle nie zaszła. Skoro zaś Skarżący był jedynym członkiem zarządu Spółki, a narastające zaległości podatkowe przewyższyły kilkakrotnie majątek Spółki, trudno mówić o braku winy w niezłożeniu wniosku o upadłość.
Skoro zatem w niniejszej sprawie
- wystąpiła przesłanka bezskuteczności egzekucji administracyjnej,
- upływ terminu płatności zobowiązania podatkowego z tytułu podatku akcyzowego za okres rozliczeniowy styczeń 2009 r. nastąpił w czasie pełnienia przez Skarżącego funkcji Prezesa Zarządu Spółki,
- Skarżący nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości,
- Skarżący nie wykazał, że niezgłoszenie takiego wniosku oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z winy członka zarządu,
- Skarżący nie wskazał mienia Spółki, z którego egzekucja jest możliwa,
to organ słusznie ocenił, że wobec Skarżącego istniały podstawy do orzeczenia solidarnej odpowiedzialności z "[...]" Sp. z o.o. z tytułu niewykonanego zobowiązania ww. Spółki z tytułu podatku akcyzowego za okres rozliczeniowy luty 2009r.
Za nieuzasadniony należało uznać zarzut naruszenia przepisu art. 122 w zw. z art. 187 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie w szczególności poprzez niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości na okoliczność ustalenia czy na dzień odwołania [...] z funkcji Prezesa Zarządu "[...] " Sp. z o.o. zachodziły przesłanki do zgłoszenia upadłości Spółki, a także czy niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło z winy [...]. Jak słusznie wyjaśnił organ ze względu na rozkład ciężaru dowodu w sprawach dotyczących odpowiedzialności podatkowej członków zarządu spółki z o.o., podatnik musi być stroną aktywną od początku postępowania podatkowego w zakresie wykazywania przesłanek uwalniających go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 stycznia 2009 r., sygn. akt I SA/Po 1199/08). Skarżący takich przesłanek przed organami podatkowymi orzekającymi w sprawie nie przedstawił.
Także twierdzenie Skarżącego, że organ II instancji pozbawił stronę możliwość czynnego udziału w postępowaniu podatkowym nie znajduje potwierdzenia, gdyż Skarżący w postanowieniu nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. o wszczęciu postępowania w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej ze Spółką z tytułu niewykonanego zobowiązania z tytułu podatku akcyzowego za okres rozliczeniowy styczeń 2009 r., został pouczony o przysługującym mu prawie do czynnego udziału w każdym stadium postępowania - o możliwości złożenia wyjaśnień oraz zapoznaniu się z materiałem dowodowym znajdującym się w aktach sprawy oraz przed wydaniem decyzji zarówno organ podatkowy pierwszej instancji jaki i organ odwoławczy, w trybie art. 200 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, poinformował Skarżącego o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.
Nie można również zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 123 § 1 w zw. z art. 200a § 1 pkt 2 w zw. z 180 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez nieprzeprowadzenie przez organ rozprawy na wniosek strony w celu przesłuchania w charakterze świadka młodszego eksperta Służby Celnej [...] na okoliczność ustnego wyjaśnienia sporządzonej przez ww. analizy finansowej "[...]" Sp. z o.o. na podstawie której to analizy organ dokonał ustalenia stanu faktycznego w sprawie.
Organ odwoławczy może odmówić przeprowadzenia rozprawy, jeżeli przedmiotem rozprawy mają być okoliczności niemające znaczenia dla sprawy albo okoliczności te są wystarczająco potwierdzone innym dowodem (art. 200a § 3 ustawy Ordynacja podatkowa). Przeprowadzenie rozprawy jest obligatoryjne: - z urzędu - jeżeli zachodzą warunki opisane w art. 200a § 1 pkt 1 lub na wniosek strony w przypadku żądania spełniającego wymogi art. 200a § 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Organ odwoławczy może odmówić przeprowadzenia rozprawy tylko wówczas, gdy jej przedmiotem mają być okoliczności niemające znaczenia dla sprawy albo okoliczności te są wystarczająco potwierdzone innym dowodem. Organ słusznie ocenił, że stanowisko Skarżącego co do podstaw merytorycznych przeprowadzenia rozprawy jest chybione. Powołane bowiem we wniosku o przeprowadzenie rozprawy argumenty nie stanowią okoliczności, które wymagają wyjaśnienia na rozprawie. Dokonana przez mł. eksperta Służby Celnej [...] analiza dokumentacji finansowo-ekonomicznej "[...] Sp. z o.o. nie jest opinią biegłego w rozumieniu art. 197 ustawy Ordynacja podatkowa, lecz stanowi jeden z dowodów w sprawie, który podlegał ocenie razem z innymi dowodami zgromadzonymi w toku postępowania podatkowego. Celem powyższej opinii była ocena sytuacji finansowo-ekonomicznej Spółki w oparciu o dostępne wskaźniki, a nie udzielenie odpowiedzi na pytanie czy zachodziły przesłanki do zgłoszenia upadłości "[...]" Sp. z o.o. czy też niewszczęcie postępowania zapobiegającemu ogłoszenie upadłości nastąpiło z winy Skarżącego.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie działanie organu było prawidłowe, a zarzuty skargi – w związku z brzmieniem mających zastosowanie w sprawie przepisów prawnych – nieuzasadnione.
Zatem na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło