V SA/Wa 257/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Jolanta Bożek (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant - Urszula Chojnacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2009 r. sprawy ze skargi H. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną. oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z [...] grudnia 2008 r. Minister Finansów, utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z [...] kwietnia 2008 r. oddalające skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego. Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: H. B. pismem z [...] marca 2008 r. wniosła skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu - zawiadomienie nr [...] z [...] lutego 2008 r., doręczone skarżącej w dniu [...] lutego 2008 r. - przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. na podstawie tytułu wykonawczego wierzytelności Zobowiązanej z tytułu świadczenia emerytalnego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w P.. W skardze podniosła, iż brak było podstaw do zajęcia wierzytelności, gdyż nie zostało zakończone postępowanie odwoławcze w sprawie dochodzonego obowiązku, poza tym zajęta emerytura jest efektem ciężkiej pracy jako [...] i nie ma ona związku z egzekwowaną należnością. Zarzuciła ponadto, iż wysokość egzekwowanej należności jest niezgodna ze stanem faktycznym. Wysokość dochodzonego obowiązku wyrokiem Sądu została bowiem zmniejszona z kwoty [....] zł do kwoty [...] zł. Podniosła także, że prowadzona egzekucja spowoduje pogorszenie jej sytuacji finansowej i doprowadzi do ubóstwa. Postanowieniem z [...] kwietnia 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej w L. – na podstawie art. 54 § 1 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – po rozpoznaniu ww. skargi na czynność egzekucyjną zajęcia świadczenia emerytalnego (dokonaną [...] lutego 2008 r.) – oddalił skargę. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. na podstawie, tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. wystawionego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w P., wszczął postępowanie egzekucyjne wobec H. B. celem wyegzekwowania należności objętych ww. tytułem wykonawczym. Podstawą prawną prowadzenia egzekucji była decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w P. z dnia [...] października 2005 r. nr [...] nakładająca, na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 2004, poz. 2088 ze zm.), na właścicielkę kontrolowanego pojazdu – H. B. karę pieniężną w łącznej wysokości [...] złotych. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny dokonał w dniu [...] lutego 2007 r. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanej, a następnie z uwagi na brak środków na rachunkach osobistych dłużnika (informacja z banku), dokonał w dniu [...] lutego 2008 r. zajęcia świadczenia emerytalnego H. B.. W związku z powyższym oraz po dokonaniu analizy materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy Dyrektor Izby Skarbowej w L. stwierdził, że organ egzekucyjny prawidłowo zastosował procedurę określoną w art. 79 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dotyczącą zajęcia świadczenia emerytalnego. Na powyższe postanowienie H. B. złożyła zażalenie, podnosząc ponownie, że dochodzenie egzekwowanego obowiązku ze świadczenia emerytalnego jest dla niej bardzo krzywdzące. Ponadto wskazała, iż świadczenie to nie ma związku z egzekwowaną należnością, gdyż dochodzony obowiązek dotyczy prowadzonej działalności gospodarczej. Według Zobowiązanej zapłatą egzekwowanego obowiązku należało obciążyć kierowcę, który przyczynił się do jego powstania. Dodatkowo wniosła również o wstrzymanie egzekucji i rozłożenie na raty egzekwowanej należności. Postanowieniem z [...] grudnia 2008 r. Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z [...] kwietnia 2008 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, iż zgodnie z art. 54 § 1 powołanej ustawy zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W jego ramach organ dokonuje oceny prawidłowości dokonanej czynności egzekucyjnej od strony wykonawczej, a więc jej zgodności z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W skardze nie można natomiast podnosić okoliczności, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia (np. zarzutów). W myśl art. 7 § 1 i 2 cyt. ustawy organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Przesłanką przy ich wyborze powinien być cel egzekucji, tj. dążenie do wykonania ciążących na zobowiązanym obowiązków. Egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej należy do katalogu środków egzekucyjnych. W przedmiotowej sprawie, jak wskazał organ, skarga na czynności egzekucyjne dotyczy zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego, które to zajęcie zostało dokonane zgodnie z przepisami cyt. ustawy. Zajęcie takie, w myśl postanowień art. 79 § 1 cyt. ustawy następuje przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Zawiadomienie takie z dnia [...] lutego 2008 r. zostało doręczone organowi rentowemu (Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w P.) w dniu [...] lutego 2008 r., natomiast zobowiązanej powyższe zawiadomienie doręczono [...] lutego 2008 r. Minister Finansów odnosząc się do zawartej w zażaleniu kwestii dotyczącej wstrzymania egzekucji i rozłożenia na raty egzekwowanego obowiązku wskazał, iż kwestie te nie podlegają rozpatrzeniu w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż stanowią inny przedmiot sprawy i podlegają rozpatrzeniu w odrębnych trybach postępowania. Pismem z 20 stycznia 2009 r. H. B. wniosła do tut. Sądu skargę na ww. postanowienie Ministra Finansów z [...] grudnia 2008 r. Zdaniem skarżącej organy rozpatrujące sprawę pominęły zupełnie kwestię, iż przedmiotową egzekucję wszczęto przedwcześnie. Wskazała, iż w upomnieniu dotyczącym zapłaty nałożonej kary pieniężnej jako termin realizacji wskazano 7 dni, jednakże przed upływem tego terminu egzekucja nałożonej kary została już wszczęta, pomimo wystąpienia przez nią w powyższym terminie o rozłożenie na raty żądanej należności. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego wszczęcia egzekucji do majątku Skarżącej przed upływem 7 dni od dnia doręczenia upomnienia wskazał, iż zarzut ten nie podlega rozpatrzeniu w przedmiotowym postępowaniu, gdyż zarzut ten mógł zostać podniesiony na etapie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Wyjaśnił jednak, że upomnienie doręczono Skarżącej, zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, w dniu [...] stycznia 2007 r. Wszczęcie zaś egzekucji do majątku Skarżącej nastąpiło, stosownie do art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w dniu [...] marca 2007 r., tj. z chwilą doręczenia dłużnikowi – [...] Bank [...] - zawiadomienia nr [...] z [...] lutego 2007 r. o zajęciu wierzytelności Skarżącej z rachunku bankowego, co wynika z potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W ramach tego środka zaskarżenia organ dokonuje oceny prawidłowości dokonanej czynności egzekucyjnej od strony wykonawczej, a więc jej zgodności z przepisami tej ustawy, które regulują sposób i formę zastosowania danego środka egzekucyjnego. W skardze na czynności egzekucyjne nie można podnosić okoliczności, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia (np. zarzutów - art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Powyższe zapobiega przypadkom powielania środka zaskarżenia i komplikacjom wynikającym z uruchomienia różnych trybów ochrony interesu jednostkowego w tej samej co do przedmiotu sprawie. Przedmiotowe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie (wyrok WSA w Warszawie z dnia 9.02.2005 r. sygn. akt III SA/Wa 1002/04). W myśl art. 7 § 1 i 2 cyt. ustawy organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwie dla zobowiązanego. Podstawową przesłanką przy wyborze środka egzekucyjnego powinien być cel egzekucji, tj. dążenie do wykonania ciążących na zobowiązanym obowiązków. Egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej należy do katalogu środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12 lit. a ustawy. W sprawie skarga na czynności egzekucyjne dotyczy zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego, które to zajęcie zostało dokonane zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zajęcie takie, w myśl postanowień art. 79 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, następuje przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Zawiadomienie takie z dnia [...] lutego 2008 r. doręczono organowi rentowemu w dniu [...] lutego 2008 r., a zobowiązanej w dniu [...] lutego 2008 r. Z treści ww. przepisu wynika, że zajęciu podlega jedynie ta część świadczenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji. Ustawodawca, biorąc bowiem pod uwagę zasadę poszanowania minimum egzystencji, nakazuje pozostawić do dyspozycji zobowiązanego określoną w przepisach kwotę pieniężną. Potwierdzeniem tego jest treść art. 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odsyłająca w tym zakresie do przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym. Zatem Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., jako organ egzekucyjny, prawidłowo dokonał stosownej czynności egzekucyjnej, natomiast organ rentowy, jako dłużnik zajętej wierzytelności, zobowiązany jest do realizacji zajęcia w myśl obowiązujących przepisów. Organ egzekucyjny, otrzymując tytuł wykonawczy do realizacji, jest tylko wykonawcą woli wierzyciela, który wobec braku dobrowolnej wpłaty ze strony zobowiązanego dochodzi należnych mu kwot w drodze przymusu egzekucyjnego. Zgodnie zaś z treścią art. 29 § 1 cyt. ustawy, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zasada obowiązkowości prowadzenia egzekucji nie pozostawia wierzycielowi dowolności postępowania w przypadku uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku. Wystawienie tytułu wykonawczego i skierowanie go do egzekucji jest wiec ustawowym obowiązkiem wierzyciela, podobnie jak ustawowym obowiązkiem organu egzekucyjnego jest wszczęcie i prowadzenie egzekucji na podstawie prawidłowo wystawionego tytułu wykonawczego. Zaznaczyć należy, iż zadaniem egzekucji nie jest stosowanie wobec zobowiązanego jakichkolwiek represji, lecz przymuszenie, przy pomocy dozwolonych ustawowo środków egzekucyjnych, do wykonania obowiązku. W myśl art. 7 § 1 i 2 cyt. ustawy organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W niniejszej sprawie przyjęto prawidłowy tok postępowania egzekucyjnego, zastosowano tryb egzekucji najmniej dotkliwy, co wyżej wykazano. Wskazać też wyraźnie należy, iż w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne nie mogą być rozpatrywane kwestie związane z istnieniem egzekwowanego obowiązku. Natomiast ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje szeroki katalog środków ochrony prawnej przysługujących zobowiązanemu, który może ingerować w tok postępowania egzekucyjnego. W związku z powyższym Sąd zauważa, iż podniesiony w skardze zarzut o przedwczesnym wszczęciu postępowania egzekucyjnego mógł być podniesiony na etapie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Wskazać również należy, iż zarzut taki został przez Skarżącą podniesiony w sprawie znanej Sądowi z urzędu o sygn. akt V SA/Wa 2921/08, toczącej się w przedmiocie nie uwzględnienia zarzutu Zobowiązanej na prowadzone czynności egzekucyjne, w której to tutejszy Sąd oddalił skargę jako niezasadną. A zatem z uwagi na fakt, iż postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte skargą na czynności egzekucyjne, rozpoznaniu, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, podlegają wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. W związku z powyższym prawidłowo wskazał Minister Finansów w zaskarżonym postanowieniu, iż podnoszone w zażaleniu kwestie dotyczące wstrzymania egzekucji i rozłożenia na raty egzekwowanego obowiązku nie podlegają rozpatrzeniu w tym postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postulat wstrzymania postępowania egzekucyjnego może być bowiem urzeczywistniony przez złożenie odpowiedniego wniosku – i to w toku toczącego się postępowania egzekucyjnego. Właściwym adresatem jest organ przewidziany ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Należy wskazać ponadto, iż wniesienie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak w drodze postanowienia wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Z przedstawionych powodów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonego postanowienia. Uznał, iż w toku kontrolowanego postępowania nie doszło do naruszenia przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).