V SA/Wa 2573/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant spec. - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2013 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. w O. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę UZASASDNIENIE Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] września 2012 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. o odmowie wszczęcia postępowania z wniosku o stwierdzenie nieważności zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności - ,,N. S.A. w W. z dnia [...].06.2011r. Skarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym. W piśmie z dnia [...].07.2012r. do Izby Skarbowej w O. wpłynęło podanie spółki z o.o. ,,S.’’ z siedzibą w O. zatytułowane ,,wniosek o stwierdzenie nieważności’’ Z treści pisma wynikało, że strona żąda stwierdzenia nieważności zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności - ,,N. S.A. w W. z dnia [...].06.2011r. Pismem z dnia 9.07.2012r. organ wezwał stronę do sprecyzowania żądania, pouczając, że tryb weryfikacji aktów administracyjnych, jakim jest stwierdzenie ich nieważności, dotyczy wyłącznie decyzji i postanowień, natomiast zobowiązanemu w takim wypadku przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego . W odpowiedzi na powyższe, Spółka w konsekwencji zawnioskowała o stwierdzenie nieważności dokonanego zarządzenia zabezpieczenia, ponieważ, jej zdaniem, zostało ono wydane bez podstawy prawnej. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2012r. Dyrektor Izby Skarbowej w O. odmówił wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej, jak również zarządzenie zabezpieczenia, są dokumentami urzędowymi, które potwierdzają czynności dokonane w toku postępowania zabezpieczającego oraz że, stosownie do art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.’’), zobowiązanemu każdorazowo na czynność zabezpieczającą przysługuje skarga., gdyż z mocy art. 166b przepis ten ma w takiej sytuacji zastosowanie. Podkreślił także, że stwierdzenie nieważności, jako tryb nadzwyczajny zawarty w przepisie 156 k.p.a. nie ma tu zastosowania, bowiem odnosi się tylko do decyzji administracyjnych i postanowień. W zażaleniu złożonym na powyższe postanowienie, spółka podkreśliła, że jej zdaniem zawiadomienie w przedmiocie zabezpieczenia nie jest czynnością techniczną, lecz czynnością, która bezpośrednio ingeruje w sferę praw zobowiązanego i z tego względu prawodawca expressis verbis przewidział zwykły tryb odwoławczy od tej czynności w postaci skargi. Ponadto – na mocy odesłania o którym mowa w art. 18 u.p.e.a.- zobowiązany może skorzystać z nadzwyczajnego trybu odwoławczego, jakim jest wniosek o stwierdzenie nieważności. Podkreślono także, ze w państwie prawnym istotą praw gwarancyjnych jest równoległe funkcjonowania dwóch trybów odwoławczych – zwykłego i nadzwyczajnego. Postanowieniem z dnia [...] września 2012r. Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone zażaleniem postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister szeroko omówił wymogi art. 157 § 2 k.p.a. analizując przesłanki dopuszczalności wszczęcia postępowania. Po opisaniu niedopuszczalności wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych, skupił się na niedopuszczalności z przyczyn przedmiotowych. Organ stwierdził, że niedopuszczalność z przyczyn przedmiotowych zachodzi wtedy, gdy strona wystąpi z żądaniem wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności nie decyzji administracyjnej czy postanowienia, ale innej formy działania administracji, np. czynności materialnoprawnej czy zaświadczenia. W niniejszej sprawie, zdaniem organu, niedopuszczalność prowadzenia postępowania miała charakter przedmiotowy i nastąpiła z uwagi na rodzaj aktów, których dotyczył wniosek strony. Organ podkreślił, że zarządzenie zabezpieczenia nie rozstrzyga żadnej sprawy administracyjnej, a jest jedynie dokumentem urzędowym, a zawiadomienie o zajęciu Zabezpieczającym jest dokumentem stanowiącym podstawę zastosowania określonego środka zabezpieczenia; nie jest to ani decyzja ani9 postanowienie w rozumieniu k.p.a. Zatem , zgodnie z art. 61 a § 1 k.p.a. odmowa wszczęcia postępowania jest zasadna. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie, S. Sp.z o.o. wnosiła o uchylenie postanowień organów egzekucyjnych obu instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Rozwijając powyższe zarzuty w motywach skargi, skarżąca stwierdziła, że nie wszystkie akty organu egzekucyjnego musza wywierać skutek taki jak decyzja, polegający na rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej. Zarządzenia i zawiadomienia są aktami administracyjnymi, gdyż służą na nie zwykła środki odwoławcze. Skoro tak, to tym bardziej dłużnikowi przysługuje prawo wniesienia środka nadzwyczajnego, o czym przesadza treść odesłania, o którym mowa w art. 18 u.p.e.a.. Zgodnie z nim organ egzekucyjny ma obowiązek odpowiednio stosować przepisy k.p.a., a więc a contrario nie jest dozwolone stosowanie przepisów k.p.a. wprost. Skarżąca podkreśliła, że w ustawie egzekucyjnej prawodawca określił tylko zwyczajne środki odwoławcze od aktów administracyjnych wydawanych w postępowaniu zabezpieczającym., Przez to, w odniesieniu do nadzwyczajnych środków zaskarżenia, odpowiednio stosuje się k.p.a.. Art. 18 u.p.e.a. znajduje się w części ogólnej ustawy, co oznacza, że znajduje zastosowanie również w postępowaniu zabezpieczającym. Ponadto Skarżąca wskazała, że co do zasady również postanowienia nie rozstrzygają żadnej sprawy administracyjnej lecz dotyczą poszczególnych kwestii. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych , określone m.in. art.. 1§ 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr. 153, poz. 1269) oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.z 2012r., poz. 270.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, pamiętając, że zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a., sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawa prawna, uznał, że skarga nie jest zasadna. Na początku sąd wskazuje, iż zgodnie z art. 157 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zanim organ administracji dokona merytorycznej oceny zasadności wniesionego wniosku, musi – w fazie wstępnej – przeprowadzić analizę jego dopuszczalności (ar. 61a k.p.a.) w płaszczyźnie podmiotowej i przedmiotowej. Płaszczyzna podmiotowa odpowiada na pytanie czy składający wniosek jest uprawniony do zgłoszenia takiego żądania, przedmiotowa – czy nie istnieje przeszkoda czyniąca wniosek niedopuszczalnym. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sadów administracyjnych ,do przyczyn przedmiotowych zaliczamy, np. żądanie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, które nie zostały jeszcze wydane czy też żądanie stwierdzenia nieważności innej formy działania administracji , np. czynności materialnoprawnej czy zaświadczenia. W niniejszej sprawie strona żądała stwierdzenia nieważności zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym i zarządzenia zabezpieczenia. Zasadnie organ uznał, że nie są to ani decyzje ani postanowienia wydane w prowadzonym postępowaniu. Zarządzenie zabezpieczenia nie rozstrzyga żadnej sprawy administracyjnej, a jedynie jest to dokument urzędowy zawierający informacje wierzyciela , niezbędne do prowadzenia postępowania zabezpieczającego. Zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym jest dokumentem stanowiącym podstawę zastosowania określonego środka zabezpieczenia, więc nie jest to ani decyzja ani postanowienie przewidziane w k.p.a. Wobec powyższego, prawidłowe było uznanie, że wystąpiła tu niedopuszczalność o charakterze przedmiotowym – z uwagi na rodzaj aktów, których dotyczył wniosek strony. Niezasadny jest zarzut strony dotyczący naruszenia art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepisy k.p.a. dotyczące stwierdzenia nieważności mają zastosowanie do aktów administracyjnych, nie można więc ich odpowiednio stosować do innych form działania organu egzekucyjnego. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. o stwierdzeniu nieważności decyzji, w postępowaniu egzekucyjnym może dotyczyć wyłącznie postanowień, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 17 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to postanowienia są podstawową formą rozstrzygnięć w tym postępowaniu. Strona, w toku prowadzonego postępowania zabezpieczającego, posiada stosowną ochronę; może np. złożyć zarzuty w sprawie zabezpieczenia, czy wnieść skargę na czynności zabezpieczające, (zgodnie z art. 166b ustawy stosuje się odpowiednio przepisy art. 31-34, 36.38,40,45-54, 70c, 71, 168d). Z tych wszystkich względów uznając, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.