V SA/Wa 258/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. O na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia (...) grudnia 2016 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne p o s t a n a w i a: 1. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych, 2. odmówić ustanowienia radcy prawnego. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca zażądała zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podała, że jedynym źródłem jej utrzymania są alimenty w kwocie 300 zł miesięcznie zasądzone od byłego męża ściągane nieregularnie przez Obrót Zagraniczny Sądu Okręgowego w G. Natomiast posiadana nieruchomość rolna o powierzchni 1,4 ha, w tym 0,85 ha gruntów rolnych pozwala skarżącej uzyskać ziemniaki na zimę. Skarżąca zawnioskowała o ustanowienie pełnomocnika w osobie radcy prawnego P. K., ponieważ jego kancelaria znajduje się na tej samej ulicy co Sąd, a ponadto jest to jedyny znany jej w Warszawie radca prawny (prowadził sprawę jej ojca). Skarżąca wymieniła ojca jako osobę, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, a jednocześnie oświadczyła, że nie prowadzą jednego gospodarstwa domowego, lecz ojciec udziela jej niezbędnej pomocy finansowej. Do majątku skarżącej należą: mieszkanie o powierzchni 47 m kw, które usiłuje sprzedać za cenę 100.000 zł, mieszkanie o powierzchni 28 m kw, którego jest właścicielem na podstawie zawartej z ojcem umowy dożywocia i które od 5 lat stara się sprzedać za cenę 60.000 zł, gospodarstwo rolne o powierzchni 1,4 ha, w tym 0,85 ha gruntów rolnych wraz z budynkiem mieszkalno-gospodarczym wymagającym kapitalnego remontu – całe gospodarstwo o wartości 35.000 zł wg stanu na 2012 r. Skarżąca jest też współwłaścicielem (wraz z ojcem) 15-letniego samochodu o wartości ok. 2.000 zł. Skarżąca podała również, że posiada wierzytelności o wartości ok. 15.000 zł z tytułu zaległości alimentacyjnych. Dodała, iż ona i jej ojciec są oboje inwalidami; ojciec skarżącej – w znacznym stopniu (po wypadku w kopalni), a skarżąca – w stopniu lekkim. Jako miesięczne dochody netto swoje i ojca skarżąca wymieniła: alimenty - 300 zł, dochód z gospodarstwa rolnego – ok. 320 zł (według obwieszczenia Prezesa GUS) i emeryturę ojca – 2.042,50 zł. Natomiast do ich wydatków zaliczyła: podatki za mieszkania – 120 zł rocznie, podatek rolny - 300 zł rocznie, składki na ubezpieczenie rolników w KRUS – 390 zł kwartalnie, ubezpieczenie OC za samochód – 490 zł rocznie, zaś w skali miesiąca: leki ojca skarżącej – 150 zł, leki skarżącej – ok. 50 zł, czynsz za dwa mieszkania – ok. 560 zł, opłaty za energię elektryczną za dwa mieszkania – 218 zł, opłata za gaz – 43 zł miesięcznie, opłaty za dwa telefony – 39 zł, opłata za internet – 69 zł. Łącznie wydatki miesięczne skarżąca oszacowała na kwotę 1.348 zł, co oznacza, iż na wyżywienie pozostaje jej i ojcu kwota 1.314 zł. Jednocześnie skarżąca podkreśliła, że to jej ojciec ponosi koszty utrzymania obu mieszkań. W piśmie z 21 kwietnia 2017 r. skarżąca oświadczyła, że często odwiedza ojca z uwagi na jego stan zdrowia. W roku 2017 otrzymała 284,91 zł tytułem dopłat bezpośrednich do gruntów. Podała też, że wystąpiła o przyznanie jej renty, jednak Lekarz Inspektor Orzecznictwa Lekarskiego zakwestionował orzeczenie Lekarza Rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] marca 2017 r. o uznaniu skarżącej za czasowo całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym. Do ww. pisma załączyła: • zeznanie podatkowe (PIT-37) swojego ojca za rok 2015, z którego wynika, że w roku 2015 ojciec skarżącej z tytułu świadczeń emerytalnych osiągnął dochód w wysokości 24.318,60 zł (wraz z załącznikiem PIT/O) – karty 32-38 akt sądowych, • decyzję Wójta Gminy W. z (...) stycznia 2017 r. o wymiarze podatku rolnego na rok podatkowy 2017 r. w łącznej wysokości 12 zł - karta 39-39 verte akt sądowych, • potwierdzenie przelewu w dniu 7 lutego 2017 r. na rachunek bankowy skarżącej kwoty dopłat do gruntów, tj. 284,91 zł - karta 40 akt sądowych, • dokumenty potwierdzające wystąpienie skarżącej o przyznanie renty - karty 41-42 akt sądowych, • potwierdzenie przelewu w dniu 19 kwietnia 2017 r. na rachunek bankowy ojca skarżącej emerytury w wysokości 2.040,22 zł - karta 43 akt sądowych, • wyciąg z rachunku bankowego skarżącej prowadzonego w [...]S.A. za okres od 31 grudnia 2016 r. do [...] marca 2017 r., na którym saldo końcowe wynosiło 0 zł – karty 44-58 akt sądowych, • wyciąg z rachunku bankowego skarżącej prowadzonego w [...] S.A. za okres od 10 stycznia 2017 r. do 9 kwietnia 2017 r., na którym saldo końcowe wynosiło 0 zł – karty 59-61 akt sądowych, • wyrok Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] września 2014 r., sygn. akt [...] zasądzający na rzecz skarżącej alimenty w kwocie po 300 zł miesięcznie wraz z odsetkami począwszy od 27 grudnia 2011 r. - karta 62 akt sądowych, • wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] marca 2015 r., sygn. akt [...] uchylający ww. wyrok Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] września 2014 r. w części zasądzającej odsetki i oddalający apelację w pozostałej części. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z art. 245 § 1 - 3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast w myśl art. 249a p.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne. W tym miejscu należy wskazać na przepis art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. stanowiący, iż strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skarżąca jest zatem z mocy ustawy zwolniona z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. W konsekwencji rozpoznanie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych stało się zbędne i stosownie do treści art. 249a p.p.s.a. podlega umorzeniu, o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji postanowienia. Wobec ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, merytorycznemu rozpoznaniu podlega wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Skoro sprawą strony skarżącej jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, to Sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony skarżącej nie są znane. Fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt l OZ 895/09). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że skarżąca nie przedstawiła w sposób pełny i rzetelny swojej sytuacji majątkowej. Przede wszystkim analiza transakcji na przedłożonych wyciągach z rachunku bankowego prowadzonego w [...]wskazuje, iż skarżąca dysponuje jeszcze co najmniej dwoma innymi rachunkami, a także posiada dwa konta bankowe wspólnie z ojcem. Do skarżącej należą bowiem konta o numerach: [...] oraz [....] zaś wspólnie z ojcem posiada konta o numerach: [...] oraz [...] Z ww. nieujawnionych rachunków bankowych często zasila ujawniony w [...]rachunek kwotami rzędu kilkuset złotych lub wyższymi. I tak np. ze wspólnego jej i ojca rachunku o nr [...] przelała 13 marca 2017 r. kwotę 900 zł, a w dniu 27 marca 2017 r. – 1.200 zł. Natomiast 22 marca 2017 r. przekazała ze wspólnego jej i ojca rachunku o nr [...]na swój ujawniony w [...]kwotę 618,63 zł. Z kolei przykładowo 4 lutego 2017 r. z ujawnionego w [...]rachunku przelała 625 zł na swoje konto o nr [...]. Wobec nieprzedłożenia wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych (do czego została zobowiązana w wezwaniu Sądu z 12 kwietnia 2017 r. lit. h), nie wiadomo jakie środki pieniężne zgromadzone są na czterech ww. nieujawnionych kontach. Nadto z operacji dokonywanych na rachunku prowadzonym w [...] wynika, iż skarżąca otrzymuje zasiłek chorobowy w wysokości 290 zł oraz środki z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w wysokości 390 zł. Tymczasem skarżąca pominęła ww. źródła dochodów. Według oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca – w związku z nieregularnymi wpłatami z tytułu świadczeń alimentacyjnych oraz bardzo niskimi dochodami z gospodarstwa rolnego - w zasadzie pozostaje na utrzymaniu ojca. Reasumując, z uwagi na niepełne wykazanie sytuacji majątkowej przez skarżącą, nie można dokonać oceny, czy spełnia ona ustawowe przesłanki do udzielenia prawa pomocy. W konsekwencji jej wniosek o ustanowienie radcy prawnego nie może zostać uwzględniony. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 2 sentencji postanowienia.