V SA/Wa 2582/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant st. spec. - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2015 r. sprawy ze skargi I. S. na rozstrzygnięcie zawarte w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... marca 2015 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej 1. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie; 2. zasądza od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz I. S. kwotę ... tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi z dnia 5 maja 2015 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) wniesionej przez I. S. (zwaną dalej: "Skarżącą") jest rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej także: "organ", "Agencja") z dnia ... marca 2015 r. nr ... dotyczące odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych. Skarżąca w dniu 19 kwietnia 2013 r. złożyła wniosek o dofinansowanie w ramach działania ,,Modernizacja gospodarstw rolnych". Pismem z dnia ... marca 2015 r. o wskazanym powyżej numerze Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówiła przyznania pomocy. Organ powołał się na § 14 ust. 5 rozporządzenia MRiRW z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007 - 2013 (Dz. U. z 2014 r., poz. 298 z późn. zm.), dalej: "rozporządzenia". Organ wskazał, że w wyniku weryfikacji wniosku o przyznanie pomocy stwierdzono w nim braki i uchybienia, co skutkowało wysłaniem do wnioskodawczyni pisma P-1/135 z dnia 8 grudnia 2014 r. wzywającego ją do uzupełnienia lub złożenia poprawnych dokumentów lub złożenia wyjaśnień. Pismo zostało skutecznie doręczone w dniu 12 grudnia 2014 r. Stosownie do § 14 ust. 3 rozporządzenia wnioskodawczyni przysługiwał 14-dniowy termin uzupełnienia wniosku i termin na uzupełnienie upłynął w dniu 29 grudnia 2014 r. Jak wyjaśniła Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wnioskodawczyni nie uzupełniła wszystkich wymaganych dokumentów i nie przedłożyła niezbędnych wyjaśnień, zatem została ponownie poproszona o złożenie poprawnych dokumentów i wyjaśnień kolejnym pismem P-1/135 z dnia 4 lutego 2015 r., które zostało skutecznie doręczone w dniu 9 lutego 2015 r. Termin na dokonanie powyższych czynności upłynął w dniu 23 lutego 2015 r. Wnioskodawczym wysłała uzupełnienia listem poleconym nadanym w dniu 24 lutego 2015 r., tj. po terminie wyznaczonym w piśmie z dnia 4 lutego 2015 r. W wyznaczonym terminie tj. do 23 lutego 2015 r. wnioskodawczyni nie uzupełniła wszystkich braków. Skarżąca pismem z dnia 26 marca 2015 r. (data wpływu) wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z dnia ... kwietnia 2015 r. nr ... Agencja rozpatrzyła wezwanie do usunięcia naruszenia prawa i uznała, że nie doszło do takiego naruszenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia, któremu zarzuciła: 1. naruszenie § 18 rozporządzenia poprzez odmowę przywrócenia terminu do wykonania czynności, 2. naruszenie prawa unijnego w fazie wdrożeniowej, poprzez ustanowienie przez polskiego prawodawcę warunków i terminów ograniczających-zawężających dostępność do płatności (dopisanie nowych warunków), mimo że np. może powstać sytuacja szczególna polegająca na pomyłce doręczyciela placówki pocztowej i to bez winy zainteresowanego, 3. pominięcie dowodu z przesłuchania skarżącego na okoliczność złożenia wniosku w dniu 24 lutego 2015r. z powodu błędu doręczyciela listu, 4. pominięcie faktu, że doręczyciel placówki Poczty Polskiej w ... wpisał do systemu datę doręczenia w dniu 10 lutego 2015 r. zamiast 9 lutego 2015 r., co skutkowało przekroczeniem terminu z powodów niezależnych od wnioskodawcy. Skarżąca wskazała, że ustaliła datę doręczenia na oficjalnej stronie internetowej publicznego operatora pocztowego, jakim jest Poczta Polska i ta informacja stała się podstawą ustalenia terminu na złożenie pisma. Zdaniem Skarżącej, celem uregulowań unijnych nie jest przyjmowanie sztywnych terminów materialnoprawnych, lecz stosowanie przepisów adekwatnie do stanu faktycznego, w tym do nieznacznego przekroczenia terminu. W odpowiedzi na skargę Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swą argumentację z zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zdaniem organu administracji, przesyłka zawierająca uzupełnienia do wniosku o przyznanie pomocy stanowiące odpowiedź na pismo o symbolu P-1/135 z dnia 4 lutego 2015 r. została przez Skarżąca przesłana do organu w dniu 24 lutego 2015 r., czyli z uchybieniem terminu. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazała, iż mając na uwadze przepisy prawa, jak również orzecznictwo sądów, przedstawione przez Wnioskodawcę powody niedokonania w terminie uzupełnienia wniosku nie mogą stanowić podstawy do przywrócenia terminu do dokonania określonych czynności, jak również przywrócenia sprawy do ponownej weryfikacji. W ocenie organu administracji Skarżąca nie uprawdopodobniła, iż dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wydanego przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności zarówno z przepisami procesowymi, jak i z normami prawa materialnego Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Istota badanej sprawy sprowadza się do oceny zasadności zastosowania § 14 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013". Zdaniem organu administracji Skarżąca pomimo dwukrotnego wezwania do usunięcia nieprawidłowości wniosku, nie uzupełniła wniosku o dofinansowanie w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" w terminie. W tej sytuacji organ wydał rozstrzygnięcie o odmowie przyznania pomocy, gdyż w myśl § 14 ust. 5 ww. rozporządzenia, który stanowi, że w przypadku, gdy pomimo wezwania do usunięcia braków, na podstawie § 14 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia, Wnioskodawca nie usunął w terminie braków, Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie przyznaje pomocy. Według strony skarżącej przesyłka (zawierająca uzupełnienia do wniosku o przyznanie pomocy stanowiące odpowiedź na pismo organu) została przez Skarżącą przesłana do organu za pośrednictwem polskiej placówki pocztowej operatora wyznaczonego w dniu 24 lutego 2015 r. z uwagi na fakt, iż Skarżąca ustaliła datę doręczenia na oficjalnej stronie internetowej publicznego operatora pocztowego (Polska Poczta). Taka informacja stała się podstawą ustalenia przez Skarżącą terminu na złożenie pisma. Na dowód czego Skarżąca przedłożyła wydruk ze strony internetowej Poczty Polskiej S.A. (śledzenie przesyłek) oraz oświadczenie Poczty Polskiej S.A. z dnia 11 marca 2015 r., potwierdzające datę faktycznego doręczenia przesyłki nr ... adresowanej do I. S., tj. w dniu 9 lutego 2015 r., wskazujące jednocześnie, iż błędnie zamieszczono w systemie datę 10 lutego 2015 r. jako datę doręczenia ww. przesyłki. Sąd zauważa, iż z akt sprawy wynika, iż Skarżąca była dwukrotnie wzywana do uzupełnienia braków wniosku pismami z dnia 8 grudnia 2014 r. oraz z dnia 4 lutego 2015 r. Pismo z dnia 4 lutego 2015 r. o symbolu P-1/135 zostało skutecznie doręczone Skarżącej, w dniu 9 lutego 2015 r., a zatem 14-dniowy termin na złożenie uzupełnień ostatecznie upływał w dniu 23 lutego 2015 r. Należy zauważyć, iż zgodnie z § 14 ust. 4 ww. rozporządzenia jeżeli wnioskodawca, pomimo wezwania do usunięcia braków, nie usunął w terminie: 1) żadnego z braków, Agencja nie przyznaje pomocy; przepis art. 22 ust. 3 ustawy, dotyczący odmowy przyznania pomocy, stosuje się odpowiednio; 2) wszystkich braków, Agencja wzywa ponownie wnioskodawcę, w formie pisemnej, do usunięcia braków w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, chyba że zachodzą niebudzące wątpliwości przesłanki nieprzyznania pomocy. Przepis § 18 ust. 1 rozporządzenia dopuszcza możliwość wystąpienia Wnioskodawcy do organu z prośbą o przywrócenie terminu wykonania określonych czynności w toku prowadzonego postępowania, jedynie w sytuacji, gdy spełnione zostaną łącznie trzy przesłanki tj. wnioskodawca: 1) wniósł prośbę w terminie 14 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia; 2) jednocześnie z wniesieniem prośby dopełnił czynności, dla której określony był termin; 3) uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Pełnomocnik Skarżącej złożył do organu skargę, w której wezwał do uchylenia odmowy przyznania pomocy z dnia ... marca 2015 r., oraz do przyznania pomocy zgodnie z wnioskiem, ewentualnie do przywrócenia terminu do złożenia pisma (dokonania czynności). Pismem z dnia 8 kwietnia 2015 r. o symbolu P-1/131 poinformowano Skarżącą o niewyrażeniu zgody na przywrócenie terminu do złożenia uzupełnień do wniosku przyznanie pomocy. Podstawą wydanego rozstrzygnięcia było, w ocenie organu, nieuprawdopodobnienie, iż uchybienie terminowi na uzupełnienie wniosku nastąpiło bez winy Skarżącej. Rozważenia zatem wymaga kwestia, czy Skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy zgodnie z § 18 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia. Przepis ten wymaga uprawdopodobnienia braku winy, a nie wykazania braku winy, co ma duży wpływ na ocenę okoliczności przedstawionych przez Skarżącą w stanie faktycznym sprawy. Wskazać trzeba, że uprawdopodobnienie, o którym mowa w ww. przepisie jest środkiem zastępczym dowodu nie dającym pewności, lecz jedynie czyniącym wiarygodne twierdzenia o danym fakcie, który wskazuje na niemożliwość dokonania danej czynności z powodu przeszkód niemożliwych do przezwyciężenia. Brak winy w uchybieniu terminowi zachodzi tylko wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Oznacza to, że przywrócenie terminu mogą uzasadniać wyłącznie obiektywne, występujące bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiały dokonanie czynności w przewidzianym terminie. Uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminowi, wnioskodawca powinien stosowną argumentacją uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niego niezależna. Jednocześnie jednak nie powoduje to zwolnienia organu z obowiązku podjęcia wszelkich działań, w celu potwierdzenia wiarygodności okoliczności powołanych we wniosku, zwłaszcza jeśli są one dla organu mało przekonywujące, bądź też są lakoniczne i ogólnikowe. Ocena, czy został uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu powinna się przy tym odwoływać do wskazanych przez stronę okoliczności. Przenosząc powyższe na realia niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że organ dokonał błędnej oceny stanu faktycznego sprawy przez pryzmat przesłanki polegającej na uprawdopodobnieniu braku winy Skarżącej w niedochowaniu terminu do złożenia odwołania. Okolicznością bezsporną jest, że doręczenie wezwania organu nastąpiło w ramach doręczenia zastępczego określonego w art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego pod nieobecność Skarżącej. Potwierdzający odbiór przesyłki domownik, nie potrafił precyzyjnie wskazać daty odebrania przesyłki, dlatego Skarżąca ustaliła tę datę na podstawie identyfikatora przesyłki na stronie internetowej Poczty Polskiej. Skarżąca ustaliła, że pismo zostało doręczone w dniu 9 lutego 2015 r. Skarżąca wydrukowała "raport śledzenia" przesyłek na potwierdzenie daty doręczenia wezwania miało miejsce w dniu 9 lutego 2015 r. Ze złożonego w toku postępowania administracyjnego wyjaśnienia Poczty Polskiej wynika, iż w systemie śledzenia przesyłek na stronie internetowej operatora pocztowego z winy pracownika poczty błędnie wprowadzono datę doręczenia Skarżącej wezwania organu z dnia 4 lutego 2015 r. W ocenie Sądu, przedstawione okoliczności jednoznacznie wskazują, że Skarżąca uprawdopodobniła, że okoliczności związane z uchybieniem terminu do wniesienia uzupełnienia nie nastąpiły z jej winy. Wręcz przeciwnie działania, jakie podjęła Skarżąca dla ustalenia daty doręczenia przesyłki na jej adres dowodzą, że podjęła wszystkie możliwe i racjonalne dla ustalenia daty doręczenia przesyłki czynności. Rolą Skarżącej było uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu do dokonania czynności nie nastąpiło z jego winy. Splot zdarzeń, które wystąpiły w sprawie nie pozwala przyjąć, że działania Skarżącej nie wyczerpują przesłanki uprawdopodobnienia. Sąd zwraca też uwagę, że nie bez znaczenia jest również fakt, że Poczta Polska S.A. stwierdza, że przyczyną podawania błędnej daty doręczenia przesyłki był błąd jej pracownika. Zgromadzony materiał dowody nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że Skarżąca miała wiedzę, że przesyłka została doręczona w dniu 9 lutego 2015 r. Nie może też ponosić odpowiedzialności, za błędy pracowników Poczty Polskiej S.A. Istotne jest również, że do postępowań w sprawach przyznania pomocy na podstawie umowy prowadzonych przez podmioty wdrażające nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących m.in. doręczeń i wezwań. Sąd podkreśla, iż z art. 39 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika, iż organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Zdaniem Sądu, skoro organ administracji publicznej zdecydował aby wezwanie do uzupełnienia braków wniosku doręczyć za pomocą operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, a nie przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy, to ponosi częściową odpowiedzialność za wadliwe działanie operatora pocztowego. Skutkiem bowiem wadliwego działania poczty było błędne przeświadczenie Skarżącej, iż otrzymała przesyłkę w dniu 10 lutego 2015 r. Podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, do postępowań w sprawach przyznania pomocy na podstawie umowy prowadzonych przez podmioty wdrażające nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, a także skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, przy czym przepisy art. 21 ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio. Ostatnie zastrzeżenie oznacza, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy podmiot wdrażający, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (art. 21 ust. 2 ustawy o wsparciu). Organ badając wniosek nie wziął w żaden sposób pod uwagę występujących w sprawie niejasności wynikających z pisma Poczty Polskiej gdzie stwierdzono, że przy określeniu daty doręczenia doręczeniu przesyłki Skarżącej na stronie internetowej operatora pocztowego wystąpiły nieprawidłowości. Nie bez znaczenia przy tym jest, iż już Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę na to, że poczta nie zawsze przestrzega standardów wyznaczonych przez prawo (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 lutego 2006 r., sygn. akt P 13/05). Dokonując ponownej oceny wniosku Agencja weźmie pod uwagę wyżej przedstawione stanowisko Sądu. Z przedstawionych przyczyn, Sąd na podstawie art. 146 p.p.s.a. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 200, 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1349 ze zm.).