V SA/Wa 2585/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Protokolant specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2012 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności udzielenia zgody na pobyt tolerowany; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Rady do Spraw Uchodźców na rzecz K. G. kwotę 300 zł (trzysta) tytułem zwrotu wpisu sądowego. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców (dalej: Rada) z [...] lipca 2009 r., mocą której utrzymano w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: Szef Urzędu) z [...] marca 2009r. o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej oraz o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: K. G., będący obywatelem [...], złożył w dniu [...] lutego 2009r. wniosek o nadanie statusu uchodźcy, po zatrzymaniu go przez funkcjonariuszy policji w ramach kontroli legalności. W uzasadnieniu wniosku podał, że powodem złożenia przez niego wniosku jest chęć przebywania blisko swoich małoletnich dzieci, jak również chęć pracy w Polsce. Wnioskodawca podkreślił, że nie obawia się prześladowania w kraju pochodzenia, ani też powrót nie narazi go na ryzyko doznania poważnej krzywdy. Decyzją z [...] marca 2009r. Szef Urzędu odmówił nadania cudzoziemcowi statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej oraz orzekł o jego wydaleniu z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził w szczególności, że w toku postępowania nie stwierdzono istnienia żadnej z przesłanek przemawiających za niedopuszczalnością wydalenia cudzoziemca do kraju pochodzenia. Wskazał również, że fakt posiadania przez wnioskodawcę dzieci z obywatelką [...], która przebywa na terytorium RP na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, z którą wnioskodawca nie pozostaje w związku małżeńskim od grudnia 2007 r., nie stanowi przesłanki do rozpatrzenia jego wniosku w myśl zasady jedności rodziny. W odwołaniu od powyższej decyzji podniesiono, że nie udzielenie wnioskodawcy chociażby zgody na pobyt tolerowany w sytuacji, gdy w Polsce przebywają jego dzieci, narusza postanowienia Konwencji o prawach dziecka. Wniesiono również o powołanie biegłego w celu wydania opinii na temat zagrożeń dla rozwoju psychofizycznego dzieci wnioskodawcy i dla jego życia rodzinnego oraz o przesłuchanie byłej żony wnioskodawcy oraz jego siostry celem potwierdzenia więzi łączących wnioskodawcę z jego dziećmi. Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2009 r. Rada utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu z dnia [...] marca 2009r. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy przedstawił argumentację analogiczną jak organ I instancji. Odnosząc się do wniosków dowodowych podniesionych w odwołaniu Rada do Spraw Uchodźców stwierdziła, że do rozpadu związku Cudzoziemca z matką jego dzieci doszło wcześniej i wnioskodawca nie mieszkał razem ze swymi dziećmi. W tej zaś sytuacji zakłócenie życia rodzinnego nie ma takiego skutku jaki miałoby, gdyby zainteresowani zamieszkiwali razem jako rodzina. Ponadto organ odwoławczy zauważył, że o ile wydalenie Cudzoziemca niewątpliwie utrudni mu kontakt z dziećmi, to jednak nie uczyni go niemożliwym np. w kraju pochodzenia wnioskodawcy, kraju pochodzenia matki, a w przyszłości – po ponownym uzyskaniu przez wnioskodawcę prawa do wjazdu i legalnego pobytu – także w Polsce. Decyzja Rady została zaskarżona przez cudzoziemca do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 26 kwietnia 2010 r. o sygn. akt V SA/Wa 1403/09 uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy zgody na pobyt tolerowany i wydalenia. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że skarga cudzoziemca dotyczyła wyłącznie rozstrzygnięcia organu w zakresie, w jakim orzeczono o wydaleniu skarżącego wobec stwierdzenia, iż nie zachodzą okoliczności udzielenia mu zgody na pobyt tolerowany. W ocenie Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie oparte zostało na ustaleniach organu, iż w sytuacji, gdy cudzoziemiec jest rozwiedziony z matką swych dzieci i z nimi nie zamieszkuje, a córki jego przebywają w Polsce czasowo - na mocy zgody na zamieszkanie na czas oznaczony, a do kontaktów ojca z dziećmi może dochodzić w kraju pochodzenia matki dzieci, w kraju pochodzenia cudzoziemca lub po ponownym uzyskaniu przez niego prawa wjazdu do Polski, jeżeli dzieci jeszcze tu będą przebywać – a wydalenie skarżącego nie narusza jego prawa do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji ani też nie narusza praw jego dzieci określonych w Konwencji o prawach dziecka z 1989r. w stopniu istotnie zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu. Do wskazanych wniosków, według Sądu, organ odwoławczy w toku postępowania administracyjnego doszedł jednak bez przeprowadzenia wnioskowanych przez stronę dowodów, mających potwierdzić związek emocjonalny skarżącego z dziećmi, osobisty jego wkład w sprawowanie opieki nad córkami, wpływ rozdzielenia z ojcem na psychofizyczny rozwój dziewczynek, które w czasie wydawania zaskarżonej decyzji miały [...] i [...] lata. Powoduje to, że postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów z art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a. W ocenie Sądu, w toku postępowania nie został uwzględniony także art. 78 § 1 k.p.a., zgodnie z którym żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu ma być okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Niesporne bowiem było, że zgłaszane przez skarżącego wnioski o przeprowadzenie dowodu z opinii specjalistów na okoliczności związane z emocjonalnym rozwojem dzieci i konsekwencjami rozdzielenia ich z ojcem oraz dowodów z zeznań świadków na okoliczność kontaktów cudzoziemca z córkami dotyczyły dowodów mogących mieć kluczowe znaczenie przy wydawaniu decyzji o wydaleniu. Sąd I instancji wskazał jednocześnie, że w toku rozprawy w dniu 26 kwietnia 2010 r. skarżący złożył do akt sprawy odpis skrócony aktu małżeństwa zawartego w dniu [...] listopada 2009 r. z obywatelką polską oraz oświadczył, iż z obecną żoną zamieszkuje w R., co umożliwia mu bardzo częsty kontakt z córkami, które wraz z matką zamieszkują w P. Okoliczność zawarcia związku małżeńskiego z obywatelką Polski, według Sądu I instancji, nie pozostaje bez wpływu na możliwość wydalenia cudzoziemca, co organ powinien rozważyć na gruncie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach z 13 czerwca 2003 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 234 poz.1694 ze zm.), dalej: ustawa o cudzoziemcach. Orzekając na skutek skargi kasacyjnej Rady do Spraw Uchodźców, Naczelny Sąd Administracyjny wydał w dniu 25 października 2011 r. wyrok o sygn. akt II OSK 1716/10, którym uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2010 r. oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. NSA wskazał na zastrzeżenia, które budzi przeprowadzona przez Sąd I instancji kontrola legalności zaskarżonej decyzji, wynikających z pominięcia przez ten Sąd faktu, że znajdujące się w aktach sprawy kopie decyzji Rady do Spraw Uchodźców z [...] lipca 2009r. objęte skargą były niekompletne (w decyzji brak jest 4 strony). Sąd I instancji, jak podał NSA naruszył przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2003r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., bowiem nie rozpoznał sprawy i skargi w całości. Dokonał oceny rozstrzygnięcia organu zawężając przedmiot kontroli do kwestii zgody na pobyt tolerowany oraz wydalenia wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. NSA podkreślił, że cudzoziemiec zaskarżył decyzję Rady do Spraw Uchodźców z [...] lipca 2009r. w całości, zatem w oparciu o oświadczenie pełnomocnika skarżącego na rozprawie co do ograniczenia przedmiotu skargi, Sąd I instancji nie mógł ograniczać rozważań merytorycznych do tylko tych dwu kwestii. W dalszej części uzasadnienia Sąd odwoławczy podał, że okoliczność zawarcia związku małżeńskiego przez wnioskodawcę z obywatelem polskim organ jest obowiązany uwzględnić na podstawie art. 48 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, a nie ustawy o cudzoziemcach. NSA wskazał, że Sąd I instancji przy ponownym rozpoznaniu rozważy kwestię kompletności akt sprawy. Obowiązkiem tut. Sądu będzie także ocena, czy nieustosunkowanie się przez organ odwoławczy do żądania strony w przewidziany prawem procesowym sposób (w formie postanowienia), przed wydaniem decyzji, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i uzasadnia uchylenie decyzji wydanej w sprawie. Sąd I instancji ponadto ma za zadanie, ocenić czy przyczyny odstąpienia od przeprowadzenia dowodów przedstawione przez Radę spełniają warunek okoliczności niemających znaczenia dla sprawy, a w szczególności okoliczności stwierdzonej (wyjaśnionej) na korzyść strony zgłaszającej. Rozpatrując sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 190 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rozpoznając niniejszą sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązany jest, zatem zastosować się do wytycznych zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 października 2011r., sygn. akt II OSK 1716/10 wydanym w następstwie skargi kasacyjnej Rady do Spraw Uchodźców. Badając zaskarżoną decyzję we wskazanym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podniesienia wymaga – co nie budzi wątpliwości tak w doktrynie, jak i ugruntowanym już orzecznictwie – że organ odwoławczy rozpoznając środek zaskarżenia winien przeprowadzić ponownie postępowanie zmierzające do wnikliwego i kompleksowego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy. Zatem nie może się ograniczyć tylko do samej oceny prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego w pierwszej instancji, ignorując zarzuty odwołania i wnioski dowodowe podniesione przez cudzoziemca. Zadaniem organu drugiej instancji jest rozpatrzenie sprawy co do jej istoty, przy zastosowaniu wszystkich reguł postępowania przed organem administracji publicznej. Nie wdając się w wywody dotyczące poszczególnych zasad postępowania administracyjnego, przypomnieć jedynie należy generalną regułę wyprowadzoną z treści przepisu art. 7 i rozwiniętą w art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a., zgodnie z którą, organ ma obowiązek zebrać w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy sprawy i rozpatrzyć go tak aby dokładnie wyjaśnić jej stan faktyczny. W tym zakresie może prowadzić postępowanie zarówno z urzędu, jak również badać dowody przedłożone przez stronę. Jednocześnie zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Stosownie zaś do treści art. 78 kpa żądanie strony przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy (§1). Organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzenia dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy (§ 2). K. G. składał wraz z odwołaniem od decyzji z [...] marca 2009r. wnioski dowodowe. Organ nie dopuścił wnioskowanych dowodów w postaci przesłuchania świadków oraz powołania biegłego psychologa, choć nie były one sprzeczne z prawem, a mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nadto - jak wynika z ustaleń, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia - nie zmierzały do wykazania okoliczności juz udowodnionych. Tym samym organ naruszył art. 78 k.p.a., gdyż prawem strony do żądania przeprowadzenia dowodu odpowiada obowiązek organu administracji ustosunkowania się do żądania strony, a zatem dokonania oceny, czy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy oraz - w razie oceny pozytywnej - przeprowadzenie żądanego przez stronę dowodu - w razie oceny negatywnej - odmowa dopuszczenia dowodu. Treść przytoczonego wyżej art. 78 § 1 kpa wprowadza zasadę uwzględniania dowodów zgłoszonych przez stronę, natomiast art. 78 § 2 - wyjątek od tej zasady. Jeżeli zatem nie wystąpią wymienione w § 2 przesłanki negatywne, organ nie może przed wydaniem decyzji odmówić przeprowadzenia dowodu wnioskowanego przez stronę. Szczegółowa analiza art. 78 § 2 kpa pozwala stwierdzić, że wprowadza on wyjątek od zasady uwzględniania żądania strony w sprawie przeprowadzenia dowodu w sytuacji jeśli dotyczy on okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami. Jednocześnie pomimo, że dany wniosek dowodowy dotyczy okoliczności już wyjaśnionych, art. 78 § 2 in fine i tak zobowiązuje organ administracyjny do uwzględnienia tego żądania, gdy wnioskowane przez stronę dowody mają znaczenie dla sprawy. Art. 78 § 2 kpa wyraźnie zatem wskazuje, że żądanie przeprowadzenia dowodu winno być spełnione, chyba, że organ wyjaśni, iż okoliczności mające być wykazane tym wnioskiem dowodowym nie mają znaczenia dla sprawy. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ przeprowadził wywód, z którego wynikałoby, że owe okoliczności pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia. Ustalenia poczynione w oparciu o kompleksowo zebrany materiał dowodowy winny znaleźć natomiast odzwierciedlenie – stosownie do treści przepisu art. 107 § 3 k.p.a. – w uzasadnieniu decyzji, która winna być kompletna. Zaskarżona decyzja Rady do Spraw Uchodźców, której kopia znajduje się w aktach administracyjnych była pozbawiona czwartej strony, co czyni ją niepełną, a zatem próba dokonania kontroli przez Sąd kwestii odnoszącej się do ingerencji w życie rodzinne cudzoziemca nie może zostać należycie oceniona. Rozpoznając ponowie sprawę organ odwoławczy odniesie się do całości sprawy, mając na uwadze fakt, że ocena tego, czy dany dowód ma znaczenie dla sprawy czy też nie, należy do organu administracyjnego, a ocena ta może być przeprowadzona dopiero po uprzedniej analizie całokształtu zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego. W żadnym wypadku oceny tej nie należy dokonywać w oderwaniu od tych dowodów. Organ odwoławczy też nie może z góry przesądzać, że przesłuchiwanie świadków czy powołanie biegłego jest bezcelowe, ocena wiarygodności tego dowodu może być podjęta dopiero w konfrontacji z wszystkimi innymi zebranymi w sprawie dowodami. Organ ma wydać stosowną do wyniku tych ustaleń decyzję. Zadaniem organu będzie także ustalenie, czy zaskarżona decyzja organu odwoławczego, której adresatem był skarżący w formie kompletnej została doręczona cudzoziemcowi, czy podobnie jak załączona do akt administracyjnych niniejszej sprawy nie zawierała czwartej strony. Co czyni niemożliwym zapoznanie się skarżącego ze stanowiskiem organu w kwestii podniesionych przez niego w odwołaniu zarzutów. Z przedstawionych wyżej względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, wobec czego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji. O kosztach (pkt. 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.