V SA/Wa 2598/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Kudiura, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Asesor WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - Tomasz Zawiślak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. w C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... sierpnia 2005 r. Nr ... w przedmiocie odmowy wypłaty refundacji wywozowej i nałożenia kary z tytułu wnioskowania o refundację wywozową wyższą niż należna 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz B. Sp. z o.o. w C. kwotę ... (...) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. W dniu ... maja 2004 r. F. przekazał B. Spółka z o.o. uprawnienia z pozwolenie na wywóz ... kg ... z tolerancją ± 5% ... o kodzie ...W ramach zezwolenia Spółka w okresie od ... czerwca 2004 r. realizowała eksport ... w ... partiach, składając wnioski WPR1 o refundację wywozową. Wniosek korygujący WPR 2 do wniosku o refundację WPR 1 o nr ... z dnia ... czerwca 2004 r. był nieskuteczny, gdyż nie został złożony równocześnie z wnioskiem WPR1. W konsekwencji decyzją z dnia ... lipca 2005 r. Prezes Agencji Rynku Rolnego nałożył na B. Sp z oo karę za wnioskowanie o przyznanie refundacji wyższej niż należna. Decyzję tę Spółka otrzymała w dniu 19 lipca 2005 r. i następnie w dniu 3 sierpnia 2005r. wniosła odwołanie domagając się uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej nałożenia kary. W odwołaniu Spółka zarzuciła naruszenie szeregu przepisów prawa zarówno materialnego jak i procesowego zwracając m.in. szczególną uwagę na naruszenie jej zdaniem przez Prezesa Agencji Rynku Rolnego art.51 ust.3 lit. b-c rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych, który to przepis przewidywał przypadki nie stosowania kary przewidzianej art. 51 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia, które miały zastosowanie do sytuacji Spółki. Spółka zarzuciła również naruszenie art. 6, 77 i 107 § 1 ustawy kpa. Decyzją z dnia ... sierpnia 2005 r. nr ... Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Odnosząc się w pierwszym rzędzie do odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zwrócił uwagę na to, że nastąpiło uchybienie terminu do jego wniesienia. Minister wskazał, że zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą z zastrzeżeniem warunków i zasad określonych w przepisach prawa wspólnotowego, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy kpa z wyłączeniem m.in. art. 57 § 5 tej ustawy, który stanowi że "termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem nadano pismo w polskiej placówce operatora publicznego albo złożono w polskim urzędzie konsularnym". W przedmiotowej sprawie powinno zatem dojść do wydania postanowienia w tym przedmiocie, jednakże ze względu na brak pouczenia w tym zakresie w decyzji Prezesa Agencji Rynku Rolnego, organ odwoławczy zdecydował się na merytoryczne rozpoznanie sprawy. Minister ustalił, że Spółka B. w oparciu o uzyskane pozwolenie wywozowe nr ... miała prawo do eksportu z refundacją ...kg ... ±5% ... o kodzie ... Pozwolenie było ważne do ... czerwca 2004 r. W ramach pozwolenia Spółka w ... partiach dokonała wywozu ... w okresie od ... czerwca 2004r. – łącznie ... kg - składając w odniesieniu do każdej przesyłki wniosek o refundację wywozową na formularzu WPR1. Wniosek korygujący WPR2 z dnia ... grudnia 2004 r. do wniosku o refundację WPR1 nr ... z dnia ... czerwca 2004 r. został uznany za bezskuteczny przez organ I instancji na podstawie art. 51 ust. 3 lit.b rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999, ponieważ wpłynął po upływie 6 miesięcy a nadto korekta nastąpiła po uzyskaniu telefonicznej informacji od pracownika Agencji o zastrzeżeniach. Okoliczność ta była podstawą wydania przez ten organ zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów odwołania Minister uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Biorąc pod uwagę zarzut naruszenia treści art. 51 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 w przedmiocie nałożenia kary na Spółkę w związku ze złożeniem wniosku o refundację wywozową wyższą niż należna, ze względu na brak zastosowania zdaniem strony w odniesieniu do jej sytuacji art. 51 ust. 3 lit b-c, Minister wskazał, że w jego ocenie przesłanki określone tym przepisem nie zaistniały. Zgodnie bowiem z treścią art. 51 ust. 3 przedmiotowego rozporządzenia kary przewidzianej w ust. 1 tego art. nie stosuje się m. i. : lit. b) w przypadkach wyjątkowych, jeżeli eksporter po stwierdzeniu, że wnioskowana refundacja jest nadmierna, niezwłocznie powiadamia o tym właściwe władze z własnej inicjatywy i w formie pisemnej, chyba, że właściwe władze wcześniej ustaliły, że wnioskowana refundacja jest nieprawidłowa, c) w przypadku oczywistego błędu co do wnioskowanej refundacji, rozpoznanego przez właściwe władze. Kwestie związane z ustalaniem i wypłacaniem refundacji należą do organu jakim jest Prezes Agencji Rynku Rolnego i w związku z tym w sprawie zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Komisji (WE) 800/1999 ustanawiające wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych a nie wskazywane przez stronę rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie dokumentów stosowanych w obrocie towarami objętymi Wspólną Polityką Rolną w zakresie przewidzianym dla organów celnych, do których przy zgłoszeniu celnym składane są wnioski o refundację wywozową WPR1 i wnioski korygujące zgłoszenie celne WPR2. Zdaniem organu wnioski korygujące złożone zostały do wniosków o refundację WPR1 w sytuacji, w której Strona dowiedziała się o zastrzeżeniach do wniosków o refundację od pracownika Agencji. Nie można zatem przyjąć, że złożenie wniosków o korektę wcześniejszych wniosków o refundację, nastąpiło z jej inicjatywy. Dowodem na posiadanie wiedzy przez Agencję Rynku Rolnego o przekroczeniu ilości wywiezionego towaru, od którego należna była refundacja wywozowa przed złożeniem wniosków o korektę przez Stronę, jest biling rozmów telefonicznych przeprowadzonych ze Stroną i zeznanie świadka M. P. pracownika Agencji na okoliczność ich treści. Brak jest także jakichkolwiek podstaw do uznania, że złożenie ostatniego wniosku o refundację wywozową nastąpiło na skutek oczywistego błędu eksportera. Minister Rolnictwa wskazał przy tym, że sprawa została rozważona z uwzględnieniem wszystkich okoliczności faktycznych wynikających z zebranego w sprawie materiału, brak więc jest podstaw do uznania zarzutów dotyczących naruszenia wskazywanych przepisów prawa. Dotyczy to również braku słuszności strony co do zarzutu naruszenia treści art. 107 § 1 kpa wobec tego, że decyzja organu I instancji zawiera elementy wymagane tym przepisem. Od decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Spółka B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania w sprawie. W skardze zarzuciła naruszenie przepisów : - prawa materialnego mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 z dnia 15 kwietnia 1999 roku ustanawiającym wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Journal Law L 102, poz.0011- 0052) tj. art. 51 ust. 3 lit b i c poprzez jego niewłaściwą wykładnię i niezastosowanie w sprawie, - przepisów postępowania tj.: art. 107 § 3 kpa, poprzez nie podanie podstawy prawnej uzasadniającej stanowisko organu, co do terminu korekty wniosku o refundację oraz braku możliwości popełnienia oczywistej omyłki we wniosku dotyczącym refundacji, - art.14 kpa poprzez uznanie dopuszczalności ustnej formy załatwienia sprawy, - art. 136 kpa poprzez uzupełnienie uzasadnienia decyzji organu I instancji bez przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż sądy stosują środki określone w ustawie. Funkcją sądownictwa administracyjnego jest więc sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Wymaga to oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Rozważając w tym kontekście zarzuty skargi stwierdzić należy, że zasługuje ona na uwzględnienie. Podnieść przede wszystkim należy, że organ II instancji bezzasadnie uznał, mimo, iż stwierdził uchybienie przez stronę terminu do wniesienia odwołania, że jest uprawniony do rozpoznania go merytorycznie. Usprawiedliwieniem tego stanu rzeczy zdaniem organu jest to, że decyzja Prezesa Agencji Rynku Rolnego, nie zawiera prawidłowego pouczenia strony o terminie do wniesienia odwołania ponieważ pomija fakt, że w przedmiotowej sprawie, nie ma zastosowania treść art. 57 § 5 kpa. Niniejsza sprawa, co jest bezsporne, jest sprawą dotyczącą obrotu towarowego z zagranicą, w związku z czym zastosowanie przy jej rozstrzyganiu z zastrzeżeniami z niej wynikającymi, ma m. in. ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. ( Dz.U. 97 poz. 963 ze zm) o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą. Jak słusznie zauważył organ II instancji art. 4 tej ustawy stanowi, że " Z zastrzeżeniem warunków i zasad określonych w przepisach prawa wspólnotowego, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 10, art.57 § 5, art. 58-60, art 75, art.76 § 2 i 3, art. 77 § 2-4, art. 78-88 oraz art.97-103". Art. 57 kpa odnosi się do terminów , wskazując na sposób w jaki należy je liczyć, zaś § 5 tego art. stanowi, że termin uważa się m. in. za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Zgodnie z treścią art. 127 kpa od decyzji wydanej przez organ I instancji służy stronie odwołanie do organu wyższej instancji, zaś zgodnie z treścią art. 129 § 2 i 3 kpa, wnosi się je za pośrednictwem organu, który wydał decyzję - w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia stronie. W niniejszej sprawie strona otrzymała odpis decyzji organu I instancji w dniu ... lipca 2004 r. a pismo stanowiące odwołanie sporządziła w dniu 1 sierpnia 2004 r. Pismo to wpłynęło do Agencji Rynku Rolnego w dniu 3 sierpnia 2004 r., a więc zgodnie z przywołanym wyżej art. 4 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. wyłączającym stosowanie art. 57 § 5 kpa, miało to miejsce już po upływie terminu do jego wniesienia. W przedmiotowej sprawie decyzja organu I instancji zawierała pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania określone treścią art. 127 i 129 kpa. Okoliczność wniesienia przez stronę odwołania po terminie nakładała na organ II instancji obowiązek wydania postanowienia zgodnego z treścią art. 134 kpa tj. stwierdzającego uchybienie terminu do jego wniesienia. Postanowienie to jest ostateczne, zatem stronie służy prawo wniesienia od niego skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z treścią powoływanego wyżej art. 4 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. w sytuacjach o jakich jest w nim mowa, stosuje się przepisy kpa z wyłączeniami - w tym art. 58-60 kpa-, które to przepisy normują kwestie związane z przywróceniem terminu. W przedmiotowej sprawie niezależnie od poglądu organu II instancji co do prawidłowości działania Prezesa Agencji Rynku Rolnego, brak było podstaw do faktycznego przywrócenia stronie i to z urzędu terminu do wniesienia odwołania. W tej sytuacji biorąc pod uwagę to, że w przedmiotowej sprawie instytucja przywrócenia terminu nie ma zastosowania, możliwość podnoszenia ewentualnych zastrzeżeń co do prawidłowości działania organu ( jeśli strona je ma) w zakresie stosowanych przez organ przepisów, o których strona powinna wiedzieć, istnieje tylko w ramach skargi na postanowienie wydane w trybie art. 134 kpa. Mając powyższe okoliczności na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, w związku z czym na podstawie art. 145 § 1 ust. 2 ustawy o ppsa orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa zaś o wstrzymaniu jej wykonania na podstawie art.152 ppsa.