V SA/Wa 260/16

Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie: odmowy umorzenia należności pieniężnej p o s t a n a w i a: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienie radcy prawnego A. K. (dalej: "Skarżąca" lub "Strona") złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego (wniosek złożony na formularzu PPF oraz pismo z 25 maja 2016 r.). Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z dwiema niepełnoletnimi córkami. Podstawowym źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w kwocie 3.770 zł. Skarżąca nie wykazała na formularzu PPF żadnego majątku, w tym nieruchomości, przedmiotów wartościowych ani oszczędności pieniężnych. Do wydatków zaliczyła opłaty za przedszkole – 220 zł, obiady szkolne córki - 115 zł, koszty energii elektrycznej i gazu – 120 zł, bilety MZA – 200 zł, opłatę z tytułu najmu mieszkania – 2.200 zł oraz wizyty lekarskie, lekarstwa, żywność, artykuły szkolne, odzież i obuwie dla córek (łącznie około 1.000 zł miesięcznie). Uzasadniając wniosek wskazała, że samotnie wychowuje dwie córki i ponosi koszty utrzymania rodziny. Nie ma możliwości podjęcia dodatkowej pracy. Ojciec dzieci, z którym nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego, nie wywiązuje się dobrowolnie z obowiązków alimentacyjnych wobec córek. Skarżąca otrzymuje świadczenia alimentacyjne, jedynie w kwotach egzekwowanych w postępowaniu egzekucyjnym, tj. około 140 zł miesięcznie. Do wniosku załączyła kserokopie wpłaty kwoty 2.000 zł tytułem czynszu za mieszkanie, zaświadczenia o dokonanych wpłatach w postępowaniu egzekucyjnym, informacje PIT-11 za 2015 r., pokwitowania uiszczania opłat w tytułu pobytu w przedszkolu po godz. 13-tej i z tytułu wyżywienia oraz dokumenty medyczne. Odpowiadając na wezwanie do przedstawienia dodatkowych informacji oraz złożenia dokumentów Skarżąca wyjaśniła, że pomocy finansowej udziela jej ojciec (około 300 zł miesięcznie), Skarżąca nie posiada rachunku bankowego, lokat i oszczędności pieniężnych, w 2015 r. uzyskała pomoc finansową z zakładu pracy w wysokości 850 zł oraz dofinansowanie wyjazdu córki na obóz zimowy w wysokości 700 zł. Przedstawiła również wyjaśnienia dotyczące sposobu rozdysponowania dochodu z tytułu sprzedaży mieszkania oraz strukturę miesięcznych wydatków na bieżące utrzymanie. Zwróciła uwagę na problemy zdrowotne córek oraz własne i na związane z tym wydatki na leczenie. Skarżąca jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas określony do 31 sierpnia 2016 r. Do pisma przedstawiła kserokopie wpłat na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu sądowym i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: "p.p.s.a."). W niniejszej sprawie Skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, a więc o przyznanie prawa pomocy w całości. Wniosek zasługuje na uwzględnienie w zakresie częściowym. Biorąc pod uwagę złożone przez Skarżącą oświadczenia przyjąć należało, iż w chwili obecnej nie jest w stanie ponieść wydatku na koszty sądowe. Skarżąca samotnie wychowuje dwie niepełnoletnie córki. Podstawą utrzymania trzyosobowego gospodarstwa domowego jest wynagrodzenie z tytułu wykonywanej umowy o pracę w wysokości około 3.770 zł. Terminowa umowa o pracę wygasa 31 sierpnia 2016 r. Przyznane dzieciom alimenty nie są regularnie płacone. Miesięcznie z tego tytułu Skarżąca otrzymuje kwotę około 140 zł. Stronę wspomaga finansowo jej ojciec. Pomoc ta wynosi około 300 zł miesięcznie. Wydatki na bieżące utrzymanie, zgodnie ze złożonym oświadczeniem, wynoszą około 3.800 zł. Do kosztów utrzymania Skarżąca zaliczyła czynsz z tytułu najmu mieszkania, opłaty za media, przedszkole, obiady dla córki wykupywane w szkole. Skarżąca podkreśliła, że ponosi znaczne wydatki na leczenie córek. W ocenie referendarza sądowego przedstawione okoliczności przemawiają za uznaniem Strony za osobę, dla której poniesienie pełnych kosztów sądowych mogłoby spowodować uszczerbek w niezbędnym utrzymaniu jej rodziny. Co do zasadności przyznania Stronie prawa pomocy w zakresie przekraczającym zwolnienie od kosztów sądowych zebrane informacje oraz przedstawione dokumenty nie pozwalają stwierdzić, że zasadne jest przyznanie Skarżącej prawa pomocy w całkowitym zakresie, w tym poprzez ustanowienie radcy prawnego, ponieważ na ich podstawie nie można stwierdzić, że Skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżąca pracuje, otrzymuje pomoc finansową z zakładu pracy oraz może liczyć na realne wsparcie materialne ojca (pomoc ta wynosi około 300 zł miesięcznie). Na marginesie zwrócić uwagę należy, że podstawowym celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie stronie prawa do sądu oraz czynnego udziału w toczącym się postępowaniu. Dzięki zwolnieniu od kosztów sądowych skarga Stronny zostanie rozpoznana przez Sąd. Ponadto nie jest również wykluczone, że sytuacja finansowa Skarżącej stanie się bardziej stabilna, a jej dochody zostaną podwyższone, w przypadku przedłużenia umowy o pracę, która wygasa 31 sierpnia 2016 r. W konsekwencji – kierując się zasadą prawa do sądu – przyjąć należało, że wnioskodawca zasługuje na zwolnienie od kosztów sądowych. Natomiast odmowa przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie nie spowoduje wstrzymania biegu sprawy oraz nie pozbawi Strony możliwości wystąpienia z takim wnioskiem na dalszym jej etapie. W związku z powyższym postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.