V SA/Wa 2603/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant st. specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi [...] w [...] na postanowienie Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania; oddala skargę Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Rozwoju Regionalnego (zwanego dalej: "Ministrem") z dnia [...] września 2013 r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ orzekał w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia [...] września 2012 r. Zarząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego (zwany dalej: "Zarządem Województwa") zobowiązał [...] z siedzibą w [...] (zwane dalej: "Stowarzyszeniem") do zwrotu dofinansowania udzielonego na podstawie umowy z dnia 4 sierpnia 2010 r. o dofinansowaniu projektu ze środków unijnych. Powyższa decyzja została przesłana Stowarzyszeniu za pośrednictwem poczty i doręczona w dniu 24 września 2012 r. W dniu 9 października 2012 r. w siedzibie Urzędu Marszałkowskiego w Toruniu złożone zostało odwołanie Stowarzyszenia z dnia 5 października 2012 r. od decyzji Zarządu Województwa z dnia [...] września 2012 r. Jednocześnie, wnioskiem z dnia 26 października 2012 r. – nadanym w urzędzie pocztowym w tym samym dniu – Stowarzyszenie wystąpiło o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Zarządu Województwa z dnia [...] września 2012 r. Wniosek został podpisany przez Prezesa Zarządu E. W., która wskazała, iż z uwagi na jej trzytygodniowy pobyt w zakładzie opieki zdrowotnej mogła zapoznać się z decyzją Zarządu Województwa dopiero w dniu 8 października 2012 r., zaś 9 października odwołanie zostało dostarczone w godzinach rannych do Urzędu Marszałkowskiego w Toruniu. Zdaniem wnioskującej, w razie wysłania odwołania za pośrednictwem poczty w dniu 8 października 2012 r., pismo nie mogłoby dotrzeć wcześniej do adresata niż zostało faktycznie dostarczone. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. o numerze [...], Minister – działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; zwanej dalej: "k.p.a.") – stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Zarządu Województwa z dnia [...] września 2012 r. W uzasadnieniu Minister wskazał, że decyzja Zarządu Województwa została doręczona Stowarzyszeniu w dniu 24 września 2012 r., zaś odwołanie z dnia 5 października 2012 r. zostało złożone osobiście w biurze podawczym Urzędu Marszałkowskiego w Toruniu w dniu 9 października 2012 r. Organ wyjaśnił następnie, iż zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, zatem w niniejszej sprawie termin ten mijał w dniu 8 października 2012 r., co powoduje, że odwołanie złożone 9 października 2012 r. należało uznać za wniesione po terminie. Minister wskazał także, iż Stowarzyszenie złożyło wniosek z 26 października 2012 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, z którego wynikało zdaniem organu, że istniała obiektywna możliwość nadania odwołania w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego w dniu 8 października 2012 r., zatem w sprawie nie zaistniała przeszkoda nie do przezwyciężenia, uniemożliwiająca terminowe nadanie odwołania. Ponadto organ zauważył, że zgodnie z zasadami reprezentacji Stowarzyszenia uregulowanymi w Statucie, umowy i oświadczenia woli we wszystkich sprawach majątkowych w imieniu Stowarzyszenia podpisują: Prezes Zarządu i inny członek Zarządu (w tym Wiceprezes) lub Wiceprezes Zarządu i inny członek Zarządu. Oznacza to, że zarówno odwołanie, jak i wniosek o przywrócenie terminu mają braki formalne z uwagi na to, że nie zostały podpisane przez uprawnione osoby, co uzasadniałoby konieczność ich uzupełnienia w trybie art. 64 § 2 k.p.a., zgodnie z którym – jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Na powyższe postanowienie z dnia [...] listopada 2012 r. Stowarzyszenie wystąpiło ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 15 maja 2013 r. o sygn. akt V SA/Wa 329/13 stwierdził nieważność tego postanowienia. W uzasadnieniu do wyroku Sąd podniósł, iż z art. 63 § 3 k.p.a. wynika obowiązek opatrzenia podania (w tym odwołania) podpisem strony. Wskazuje on, że odwołanie (wniosek) pochodzi od osoby określonej jako wnoszącej podanie. Z kolei przepis art. 64 § 2 k.p.a. stanowi, że jeżeli podanie nie czyni zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków formalnych. Brak podpisu strony, który nie został usunięty, uniemożliwia wywołanie skutku prawnego wniesionego podania, co oznacza niemożność jego rozpoznania. Następnie Sąd zauważył, iż jeżeli z treści złożonego podania (wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania i samego odwołania) wynika, iż wnosi je stowarzyszenie jako osoba prawna, a w świetle uzyskanego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego do działania w imieniu tej strony upoważnieni pozostają łącznie dwaj członkowie zarządu, to podpisanie podania podpisem tylko jednego członka zarządu stanowi brak formalny takiego podania. W ocenie Sądu, wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania i samo odwołanie złożone w niniejszej sprawie zostały podpisane w sposób nieprawidłowy. Sąd dodał przy tym, że Minister zdawał sobie sprawę z tego braku, o czym świadczy treść uzasadnienia postanowienia z dnia [...] listopada 2012 r., a mimo to nie wezwał Stowarzyszenia do usunięcia tych wad na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Sąd oceniając prawne skutki wskazanego zaniechania organu odwoławczego i w konsekwencji rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia, jak i stwierdzenie uchybienia terminu do jego złożenia, pism dotkniętych wskazanymi brakami uznał w konsekwencji, iż zaskarżone postanowienie było aktem wydanym z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie Sąd podniósł, iż stwierdzone uchybienie czyni przedwczesną ocenę zarzutów ujętych w skardze. Natomiast w zaleceniach dla Ministra wskazano, iż w ponownym postępowaniu organ odwoławczy podejmie czynności wymagane art. 64 § 2 k.p.a., zaś dalsze kroki procesowe uzależnione będą od zachowania strony. Pismem z dnia 30 sierpnia 2013 r. Minister wezwał Stowarzyszenie do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 26 października 2012 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania – polegających na braku podpisu członka Zarządu Stowarzyszenia – w ciągu 7 dni pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. Jednocześnie organ przypomniał, iż wraz z wniesieniem prośby o przywrócenie terminu, należy dopełnić czynności dla której określony był termin, tj. wnieść po raz kolejny odwołanie, które również będzie podpisane zgodnie z zasadami reprezentacji Stowarzyszenia, określonymi w § 32 jego statutu. W odpowiedzi, Stowarzyszenie złożyło pismo z dnia 10 września 2013 r., nadane w urzędzie pocztowym w dniu 11 września 2013 r., do którego załączono wniosek z dnia 26 października 2012 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem z dnia 5 października 2012 r. od decyzji Ministra z dnia [...] września 2012 r. Pisma te zostały podpisane przez Prezesa Zarządu E. W. oraz Członka Zarządu J. [...]. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. o numerze [...], Minister odmówił przywrócenia terminu do wniesienia przez Stowarzyszenie odwołania z dnia 5 października 2012 r. od decyzji Zarządu Województwa z dnia [...] września 2012 r. W podstawie prawnej postanowienia powołano art. 59 § 2 k.p.a. w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2013 r. o sygn. akt V SA/Wa 329/13. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ – powołując się na treść art. 58 k.p.a. – wskazał, iż wniosek o przywrócenie terminu powinien zostać złożony w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi. Niezależnie od tego, który dzień zostanie uznany za dzień ustania przyczyny uchybienia (8 czy 9 października), to zasadne jest twierdzenie, że wniosek został przygotowany i nadany w polskiej placówce operatora publicznego w dniu 26 października 2012 r. Oznacza to zdaniem Ministra, iż wniosek został złożony przez Stowarzyszenie później niż 7 dnia od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Zatem, z uwagi na to, że nie została spełniona norma zawarta w art. 58 k.p.a., organ nie ma możliwości przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Następnie, w dniu [...] września 2013 r. Minister – na podstawie art. 134 k.p.a. – wydał postanowienie o numerze [...], stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia przez Stowarzyszenie odwołania z dnia 5 października 2012 r. od decyzji Zarządu Województwa z dnia [...] września 2012 r. Stowarzyszenie wystąpiło ze skargą na postanowienie Ministra z dnia [...] września 2013 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, wnosząc jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Jednoczenie, na podstawie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), Stowarzyszenie wniosło o uchylenie postanowienia z dnia [...] września 2013 r. o numerze [...] stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1) art. 59 § 1 i § 2 w zw. z art. 58 k.p.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania mimo udowodnienia okoliczności uzasadniających brak winy oraz zachowania 7-dniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu; 2) art. 7 i 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji, podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie wskazało, iż pismem z dnia 12 października 2012 r. (doręczonym w dniu 19 października 2012 r.) Urząd Marszałkowski poinformował o przekazaniu odwołania wraz z aktami sprawy do Ministra. Zdaniem strony skarżącej, otrzymując te pismo Stowarzyszenie powzięło w dniu 19 października 2012 r. informację, iż uchybiło terminowi do wniesienia odwołania. Zatem występując w dniu 26 października 2012 r. dochowano 7-dniowego terminu do wniesienia wniosku. Strona zauważyła także, iż ze względu na późną godzinę sporządzenia odwołania, osoba odpowiedzialna za wysyłanie dokumentów w Stowarzyszeniu – M.M. – pojechała do punktu pocztowego, znajdującego się na Osiedlu Toruńskim w [...], celem wysłania odwołania, jednakże punkt ten był zamknięty. Wobec braku innych sposobów nadania odwołania w dniu 8 października 2012 r., M. M. następnego dnia rano osobiście zawiozła odwołanie do Urzędu Marszałkowskiego. Natomiast osoba ta nie wiedziała tego, że istnieje możliwość skorzystania w godzinach wieczornych i nocnych z poczty w Bydgoszczy, oddalonej od siedziby Stowarzyszenia o 19,8 km. W ocenie Stowarzyszenia, w zaskarżonym postanowieniu organ nie kwestionuje tego, że odwołanie zostało złożone po terminie bez winy strony. Strona powołała się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych odnoszące się do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, podnosząc jednocześnie, iż nie ma obowiązku poszukiwania miejsca, w którym można nadać przesyłkę w sytuacji gdy chciała skorzystać z punktu pocztowego, jednakże z uwagi na zaniedbanie ze strony urzędu pocztowego brak było informacji o możliwości skorzystania z innych rozwiązań. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż w sprawie nie została spełniona ani przesłanka braku winy w uchybieniu terminu, ani dochowanie 7-dniowego terminu na złożenie wniosku. Zdaniem organu Stowarzyszenie w sposób nieuzasadniony podnosi, że informację o uchybieniu terminu powzięło z pisma Urzędu Marszałkowskiego, otrzymanego dniu 19 października 2012 r. Jak to wskazał Minister, skoro strona skarżąca nie miała świadomości, że termin upływa 8 października, to dlaczego starała się wysłać odwołanie w tym dniu i obwinia w skardze pocztę, że przez jej złą organizację nie mogła nadać odwołania w dniu 8 października 2012 r. W ocenie organu, nie ma przy tym wątpliwości, co do tego, że Stowarzyszenie miało świadomość, iż termin na złożenie odwołania upływał w dniu 8 października. Odnosząc się do wykazywanego przez stronę skarżącą braku winy w uchybieniu terminu, Minister zauważył, iż w sprawie trudno jest uznać, że zachodzi niezawinione działanie strony skarżącej. Jego zdanie, nieobecność Prezesa Zarządu nie może dowodzić braku winy Stowarzyszenia, bowiem w jego statucie przewidziano możliwość by w razie nieobecności Prezesa oświadczenia w imieniu Stowarzyszenia składali Wiceprezes Zarządu i Członek Zarządu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienie wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), sprowadza się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie postanowienia z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił ustalenia faktyczne zawarte w jego uzasadnieniu czyniąc je integralną częścią ustaleń własnych. Organ ustalił, że skarżące Stowarzyszenie złożyło, z uchybieniem siedmiodniowego terminu, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Jest to prawidłowe ustalenie oparte na treści uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu i dacie jego wniesienia, a także oparte na datach: doręczenia decyzji i wniesienia odwołania. Przede wszystkim wskazać należy, że wbrew zarzutom skargi z treści uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu nie wynika okoliczność aby skarżące Stowarzyszenie odwoływało się do 19 października 2012r., jako daty powzięcia wiadomości o uchybieniu terminu. Aby wskazywało, że o uchybieniu terminowi dowiedziało się we wskazanym dniu z treści doręczonego mu pisma organu o przekazaniu odwołania z dnia 12 października 2012r. We wniosku skarżący w ogóle nie odnosi się do tego pisma. Jest to o tyle zrozumiałe, że w treści pisma organu I instancji z dnia 12 października 2012r. nie ma żadnego odniesienia się do terminowości złożenia odwołania. Zatem w żaden logiczny sposób nie można obecnie uzasadniać daty powzięcia wiadomości skarżącego o uchybieniu terminu treścią tego pisma. Ponadto z treści wniosku wynika wprost, że skarżący posiadał wiedzę o uchybieniu terminu w dacie składania odwołania. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Prezes Zarządu mogła się zapoznać z decyzją organu I instancji w dniu 8 października 2012r., mimo doręczenia decyzji skarżącemu w dniu 24 września 2012r., gdyż wcześniej przebywała ona w sanatorium. Tego samego dnia (8 października) zapoznała się z decyzją, przelewem zapłacono na konto organu, wskazaną w decyzji kwotę oraz przygotowano odwołanie, które w godzinach rannych następnego dnia dostarczono do właściwego urzędu. Jednocześnie skarżący wskazał, że miał dramatycznie mało czasu na przygotowanie odwołania oraz przyznał, że nadanie pocztą pisma w dniu 8 października 2012r. nie spowodowałoby jego wcześniejszego dotarcia do adresata niż osobiste wniesienie następnego dnia. Wskazanie daty doręczenia decyzji, operowanie terminem ostatniego dnia do wniesienia odwołania, przyznanie faktu co do "dramatycznie małego czasu na przygotowania odwołania", usprawiedliwianie terminu osobistego wniesienia pisma w dniu 9 października 2012r. i próba przekonania, że w ten sposób pismo dotarło szybciej niż zostałoby nadane na poczcie dzień wcześniej, daje podstawę w powiązaniu z treścią decyzji z dnia [...] września 2012r. zawierającą prawidłowe pouczenie o 14 dniowym terminie do złożenia odwołania, liczonym od daty doręczenia decyzji, do uznania istnienia świadomości skarżącego co do braku zachowania terminu do wniesienia odwołania. Podnoszona w późniejszym terminie okoliczność, że odwołania nie można było nadać pocztą w dniu 8 października, gdyż Urząd Pocztowy został zamknięty o godz. 18 jest zupełnie niezrozumiała. Tak jak niezrozumiałe jest twierdzenie o tym, że nie było informacji na budynku pocztowym, gdzie można nadać przesyłkę w godzinach wieczornych. Skarżący sam przyznaje, że godziny urzędowania na Poczcie w [...] są stałe, oraz że zostały one zachowane w tym dniu. To pracownik skarżącego się spóźnił z nadaniem przesyłki. Ponadto skarżący nie wskazał na czym opiera swoje twierdzenie, że na budynkach pocztowych musi istnieć informacja o możliwości nadania przesyłek w godzinach wieczornych. Takich podstaw prawnych nie ma. Twierdzenie skarżącego o braku dostępności do Urzędu Pocztowego w warunkach tej sprawy nie znajduje żadnego uzasadnienia. Jest to twierdzenie wyłącznie podnoszone na użytek tej sprawy. Niezależnie od powyższych okoliczności wskazać należy, że dodatkowo podnoszony w skardze brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania nie znajduje uzasadnienia w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Przede wszystkim skarżący ma przymiot osoby prawnej działającej poprzez uprawniony organ, w którym zasiadają osoby fizyczne. Organem tym jest Zarząd Stowarzyszenia. Zgodnie z dołączonym do skargi odpisem z Krajowego Rejestru Sądowego KRS nr. [...] sporządzonym na datę [...] października 2013r. Zarząd jest wieloosobowy, a reprezentacja Stowarzyszenia jest dwuosobowa : Prezes Zarządu łącznie z innym członkiem Zarządu lub Wiceprezes Zarządu łącznie z innym członkiem Zarządu. Ten sposób reprezentacji istniał również wcześniej, o czym świadczą podpisy na wniosku o dofinansowanie projektu z dnia 13 lipca 2009r, podpisy pod umową o dofinansowanie projektu z dnia 4 sierpnia 2010r, podpisy pod umową o pracę z dnia 8 listopada 2011r. zawartą z pracownikiem, który miał nadać na poczcie odwołanie od decyzji (tj. z M. M.) oraz podpisy pod aneksem do tej umowy zawartym w dniu 2 lipca 2012r. W ujawnionym w rejestrze sposobie reprezentacji Stowarzyszenia brak jest jakichkolwiek zastrzeżeń, na okoliczność, że zawsze wśród dwóch podpisów musiałby być podpis Prezesa Zarządu. Wręcz odwrotnie jest zawarta informacja, z której wynika, że podpis Prezesa Zarządu może być zastąpiony podpisem Wiceprezesa Zarządu. Nadto podnieść należy, że przedstawiane usprawiedliwienie co do niemożności, zdaniem skarżącego, wcześniejszego sporządzenia i nadania odwołania przez Prezesa Zarządu z tytułu jego pobytu w sanatorium też nie wytrzymuje konfrontacji z materiałem dowodowym. Z treści karty informacyjnej wystawionej przez [...] z dnia 4 października 2012r. wynika, że Prezes Zarządu- E. W. przebywała w sanatorium do dnia wystawienia tego zaświadczenia. Wymieniony 4 października 2012r. przypadał na czwartek, a następujący po nim piątek nie był dniem wolnym od pracy. Tym samym skarżący w żaden sposób nie wykazał ani zachowania siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, ani, wbrew zarzutom skargi, nie wykazał, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji I instancji było przez niego niezawinione. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organ nie naruszył w sprawie ani przepisów postępowania w stopniu mogącym istotnie wpłynąć na wynika sprawy, w tym nie naruszył zarzucanych mu art. 7 i 8 k.p.a., ani nie naruszył przepisów prawa materialnego w stopniu wpływającym na wynik sprawy, w tym nie naruszył zarzucanego mu art. 58 k.p.a. W sprawie prawidłowo został zastosowany art. 59 § 2 k.p.a. stanowiący, że o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania orzeka organ właściwy do jego rozpatrzenia. Wydawane jest wówczas jedno postanowienie, które jest ostateczne. Oznacza to, że od razu przysługuje na nie skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W sprawie nie doszło też do naruszenia art. 153 p.p.s.a. Wskazania Sądu wcześniej orzekającego w sprawie zostały przez organ wykonane w całości. Z tych względów Sąd oddalił skargę, jako nieuzasadniona, na podstawie art. 151 p.p.s.a.