V SA/Wa 2605/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Sławomir Fularski, Sędzia WSA - Justyna Mazur (spr.), Protokolant ref. staż. - Julia Murawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2015 r. sprawy ze skargi J.F. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] listopada 2014 r.; 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz J. F. kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Finansów (dalej także: "Minister", "organ odwoławczy") postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: "k.p.a.") oraz art. 17, 18 i 23 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619; dalej "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia J. F. (dalej także: "skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. (dalej także: "Dyrektor IS", "organ I instancji") z dnia [...] listopada 2014 r. w sprawie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. na podstawie tytułów wykonawczych Poczty Polskiej S.A. (dalej także: "wierzyciel") o nr od [...] do [...] z dnia [...] lipca 2014 r. - utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Powyższe postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. prowadzi wobec J. F. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych Poczty Polskiej S.A., których odpisy doręczono zobowiązanemu w dniu [...] września 2014 r. wraz z zawiadomieniami organu egzekucyjnego z dnia [...] września 2014 r. nr o zajęciu jego rachunku bankowego oraz świadczenia w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w M.. Organ I instancji podniósł, iż skarżący pismem z dnia [...] września 2014 r. skierowanym do tego organu egzekucyjnego zwrócił się z wnioskiem o wstrzymanie prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego, z uwagi na bezpodstawność egzekucji. Wskazano także, iż skarżący powołał się we wniosku na trudną sytuację życiową, a także na wymianę korespondencji z Pocztą Polską w sprawie okoliczności powstania przedmiotowych zaległości. Wobec złożenia powyższego wniosku organ I instancji w oparciu o informację udzieloną przez Pocztę Polską S.A. ustalił, że podstawą do umorzenia lub rozłożenia na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych oraz odsetek za zwłokę w ich uiszczaniu, jest wniosek składany do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, a wierzyciel informacji o złożeniu takiego wniosku nie posiada. Z uwagi na powyższe, organ I instancji po przywołaniu art. 23 § 6 u.p.e.a. wskazał, iż liczna korespondencja skarżącego z Pocztą Polską oraz trudna sytuacja życiowa, na które skarżący wskazuje w rozpoznawanym wniosku nie wyczerpują przesłanki uzasadnionego przypadku, usprawiedliwiającego zastosowanie w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym instytucji wstrzymania postępowania egzekucyjnego. W tych okolicznościach organ I instancji postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r., na podstawie art. 123 i 124 k.p.a. w związku z art. 17 i 18 oraz art. 23 § 6 u.p.e.a., po rozpoznaniu wniosku z dnia [...] września 2014 r. odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przeciwko J. F. na podstawie tytułów wykonawczych Poczty Polskiej S.A. nr od [...] do [...] z dnia [...] lipca 2014 r. obejmujących zaległą opłatę abonamentową za okres [...] –[...]. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. F.. Zwrócił się z prośbą o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego wierzytelności w oparciu o tytuł wykonawczy wystawiony przez Pocztę Polską z tytułu nieopłacania abonamentu RTV podnosząc miedzy innymi, iż nikt z pracowników Poczty Polskiej nie poinformował skarżącego, że jego obowiązkiem było wyrejestrowanie odbiornika telewizyjnego i radiowego w KRRiT, jeżeli wyrejestrowałem swoją książeczkę RTV w miejscowej poczcie. Dodał, iż od tamtej pory do chwili obecnej nie posiada odbiornika radiowego ani telewizyjnego i nie wie za co ma uiszczać abonament. Nie otrzymał też odpowiedzi od Poczty Polskiej w B. na jego pismo z maja 2014 r. z pytaniem skąd wzięły się na jego koncie zaległości w opłatach abonamentowych. Wskazał, też na okoliczności obrazujące jego sytuację rodzinną, zdrowotną i majątkową. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. wskazanym na wstępie i zaskarżonym w niniejszej sprawie Minister Finansów po rozpatrzeniu ww. zażalenia utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia przypominał przebieg postępowania w sprawie, po czym wskazał, iż materialno-prawną podstawą wydania zaskarżonego postanowienia stanowi art. 23 § 6 u.p.e.a., zgodnie z którym organy sprawujące nadzór mogą w szczególnie uzasadnionych wypadkach wstrzymać na czas określony czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez podległy organ. Nadzór zaś nad egzekucją prowadzoną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. sprawuje Dyrektor Izby Skarbowej w K.. Organ odwoławczy podniósł, iż powyższy przepis nie zawiera katalogu szczególnie uzasadnionych przypadków, co sprawia, że organ nadzoru, na podstawie zebranego materiału dowodowego, uwzględniając wszystkie okoliczności konkretnej sprawy dokonuje ich oceny w celu ewentualnego uznania, czy okoliczności te stanowią szczególnie uzasadnione przypadki wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Wskazano także, iż podejmując rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie należy mieć na względzie uznaniowy charakter rozstrzygnięcia w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego, określony jednoznacznie poprzez użycie w treści art. 23 § 6 u.p.e.a. słowa "może". Minister podniósł, iż wprawdzie podnoszona przez skarżącego we wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego okoliczność związana z trudną sytuacją finansową zasługiwała na poważne potraktowanie, to nie mogła ona jednak stanowić podstawy do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Tego rodzaju okoliczności nie można przypisać charakteru szczególnie uzasadnionego przypadku, gdyż wielu podatników znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z różnych przyczyn, a mimo to uiszcza ciążące na nich obowiązki. Wskazując na powyższe organ odwoławczy nie dopatrzył się podstaw do zmiany postanowienia organu I instancji. Pismem z dnia [...] maja 2014 r. J. F., działaniem swojego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2015 r. Postanowienie zaskarżył w całości, zarzucając: 1. błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę orzeczenia, mający wpływ na wynik przedmiotowej sprawy, polegający na przyjęciu, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek przemawiający za wstrzymaniem postępowania egzekucyjnego, podczas gdy sytuacja zdrowotna, finansowa oraz życiowo - mieszkaniowa skarżącego przemawiają za uznaniem jego sytuacji za szczególnie uzasadniony przypadek, uzasadniający wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, 2. naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, tj. : - art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez nierozważenie wszystkich okoliczności przedmiotowej sprawy oraz brak logicznej oceny całego zebranego materiału dowodowego, wyrażającej się w przyjęciu, iż okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają wstrzymania postępowania egzekucyjnego, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że sytuacja zdrowotna, finansowa i życiowo - mieszkaniowa są tego rodzaju, że zasadnym jest wstrzymanie postępowania egzekucyjnego względem skarżącego. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż wbrew ustaleniom orzekających w sprawie organów sytuacja życiowa skarżącego – niepełnosprawność, uzyskiwane dochody oraz utrata miejsca zamieszkania wskutek pożaru nie pozwala na przyjęcie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za wstrzymaniem prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia, w tak określonych granicach wskazać należy, iż zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Rozważania prowadzące do oceny legalności postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2015 r. oraz poprzedzającego je postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. należy rozpocząć od oceny prawidłowości odczytania żądania wniosku wszczynającego niniejsze postępowanie przez orzekające w sprawie organy. Wniosek z dnia [...] września 2014 r., złożony w Urzędzie Skarbowym w M. w dniu [...] września 2014 r. i skierowany do Naczelnika tego Urzędu, we wstępie treści w nim zawartej zawiera prośbę o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Jako uzasadnienie tej prośby skarżący wskazał, na okoliczności stanowiące w ocenie skarżącego o bezpodstawności egzekucji. Dopiero w dalszej części pisma skarżący przywołuje okoliczności dotyczące jego sytuacji zdrowotnej, rodzinnej i finansowej. W konkluzji pisma skarżący wniósł o uwzględnienie jego prośby "i odstąpienie od niezasadnej egzekucji na rzecz Poczty Polskiej". Wniosek, o którym mowa nie zawiera podstawy prawnej sformułowanego w nim żądania. Jak wynika z akt administracyjnych zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem oraz zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym zostały skarżącemu doręczone w dniu [...] września 2014 r. Zgodnie z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Jak wynika z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty, o których mowa w art. 33 § 1 u.p.e.a. rozpatruje organ egzekucyjny, a termin do ich zgłoszenia wynosi 7 dni (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). Analizując treść ww. pisma skarżącego z dnia [...] września 2014 r. łącznie z okolicznościami dotyczącymi daty jego złożenia i organu, do którego pismo to zostało skierowane, w ocenie Sądu wskazać należy, iż stanowi ono zarzut egzekucyjny co najmniej z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Główną część tego pisma stanowi argumentacja zmierzająca do wykazania nieistnienia obowiązku. Treść żądania należało odczytywać nie wyłącznie w oparciu o sformułowanie prośby "o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego", ale łącznie z idącym za tym wnioskiem uzasadnieniem, które w ocenie Sądu stanowi o faktycznej intencji piszącego. Tym samym wadliwe w okolicznościach niniejszej sprawy było rozpoznanie wniosku, o którym mowa w oparciu o art. 23 § 6 u.p.e.a., albowiem winien on zostać rozpoznany przez organ egzekucyjny na podstawie art. 33 § 1, art. 34 i nast. u.p.e.a., w przewidziany w przepisach ww. ustawy sposób. Rozpoznanie wniosku skarżącego z dnia [...] września 2014 r. w sposób, jaki miał miejsce w niniejszej sprawie nastąpił tym samym z naruszeniem zarówno art. 23 § 6 u.p.e.a., jak i ww. przepisów regulujących rozpoznawanie zarzutów egzekucyjnych, wobec ich nie zastosowania w sprawie. Wobec tego, iż naruszeniem tym dotknięte jest zarówno zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie organu I instancji zasadne było uchylenie obu tych rozstrzygnięć. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy wniosek ten powinien zostać skierowany do rozpoznania we właściwy sposób, z uwzględnieniem powyższych rozważań. Odnosząc się do zarzutów skargi podnieść należy, iż z uwagi na stwierdzone naruszenie, zarzuty te są bezprzedmiotowe. Zmierzają one bowiem do wykazania istnienia przesłanek z art. 23 § 6 u.p.e.a., mimo, że wniosek wszczynający kontrolowane postępowanie w istocie nie stanowił wniosku o wstrzymanie egzekucji, ale zarzut egzekucyjny, który został wskazany w piśmie wszczynającym postępowanie w sprawie dotychczas nie został rozpoznany. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Orzeczenie w punkcie 2 wyroku Sąd oparł o treść art. 200, art. 205 § 1 i 2 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 461 j.t. ze zm.). Wskazana w punkcie 2 wyroku kwota obejmuje [...] zł wynagrodzenia pełnomocnika oraz [...] zł opłaty od pełnomocnictwa.