V SA/Wa 2648/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA Dorota Mydłowska po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2017 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "[...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania z tytułu opłaty paliwowej postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 28 lutego 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 2648/16 Skarżąca "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (reprezentowana przez adwokata M. C.) wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku powołała się na brak jakichkolwiek dochodów oraz "zerowy" przychód za ostatnie miesiące z uwagi na faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę, jak również brak nieruchomości i rzeczy ruchomych, a także brak środków pieniężnych. Wskazała, że w celu poprawy sytuacji spółki zrezygnowano z zatrudniania pracowników. Wprawdzie skarżąca posiada wierzytelności u swoich kontrahentów, lecz zostały one zajęte w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, tak jak rachunki bankowe spółki. W związku z tym, że informacje zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej, a w szczególności mając na uwadze, iż spółka nie złożyła oświadczenia o majątku i dochodach, tj. nie wypełniła rubryk nr 6 – 10 formularza wniosku, w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego, pismem Sądu z 16 listopada 2016 r., wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez przedstawienie: a/ pełnych rocznych sprawozdań finansowych spółki za lata 2014 - 2015, b/ deklaracji CIT-8 za 2015 rok, c/ dokumentu wskazującego wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez spółkę w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 31 października 2016 r., d/ wyciągów ze wszystkich posiadanych przez spółkę rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w tym okresie bądź dokumentów potwierdzających zamknięcie poszczególnych rachunków bankowych lub ich zajęcie, e/ dokumentów potwierdzających toczące się przeciwko skarżącej spółce postępowanie egzekucyjne, w tym kwotę dochodzonej w nim należności oraz wysokość zajętych wierzytelności spółki w toku tego postępowania. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżąca nadesłała: - zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego i innych wierzytelności pieniężnych, - rachunki zysków i strat obejmujące lata 2013 – 2015, - rachunek zysków i strat sporządzony na dzień 31 października 2016 r., - bilanse za lata 2014 – 2015, - wyciągi z rachunku bankowego prowadzonego w Banku Pekao S.A. obejmujące następujące okresy: 1 – 19, 20 – 21 i 22 – 30 września 2016 r., 1 – 17, 18 i 19 - 31 października 2016 r., 1 – 14, 15, 16, 17 i 18 – 30 listopada 2016 r. oraz 1 – 16 grudnia 2016 r., na którym saldo końcowe (wg stanu na 16 grudnia 2016 r.) wynosiło 36,58 zł. Postanowieniem z dnia 31 marca 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu orzeczenia referendarz sądowy wskazał, iż skarżąca spółka nie wykonała prawidłowo wezwania z dnia 16 listopada 2016 r., przedkładając jedynie część dokumentów, do których nadesłania została wezwana oraz nie udzieliła odpowiedzi na postawione w wezwaniu pytania. Opierając się na zgromadzonym materiale dowodowym referendarz sądowy uznał, że sytuacja finansowa Spółki jest stabilna, w związku z czym brak było podstaw do uznania, iż Skarżąca wypełnia przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718) – dalej p.p.s.a. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia, wnosząc o ponowne rozpoznanie sprawy oraz przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przez przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie, stan finansowy skarżącej spółki nie uzasadnia przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca wskazała, że organy celne prowadzą wobec niej liczne postępowania w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych za urządzanie gier poza kasynem gry. Ponadto prowadzone są postępowania egzekucyjne. W postępowaniach został zajęty niemal cały majątek Skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 259 § 1 p.p.s.a., od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. Ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto, przedmiotowe dofinansowanie Strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania. Powyższe koreluje z zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne, tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy. Zdaniem Sądu referendarz sądowy rozpoznającego niniejszy wniosek prawidłowo uznał, iż skarżąca spółka nie wykazała, że spełnia przesłankę częściowego przyznania prawa pomocy. Należy się zgodzić z referendarzem, że strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza automatycznie konieczności zwolnienia skarżącej z kosztów sądowych. Wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego /dalej NSA/ z 9 września 2013 r., sygn. akt II GZ 489/13 – to i powołane niżej orzeczenia dostępne są na stronie internetowej NSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Dlatego miarodajną dla oceny zdolności płatniczych przedsiębiorców jest kategoria "przychodu", a nie "dochodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie czy amortyzacja majątku trwałego. Istotniejszy zatem jest fakt uzyskiwania przychodów i poziom, na jakim przychody te się kształtują (vide postanowienie NSA z 25 lutego 2010 r., sygn. akt I FZ 10/10). Zauważyć należy, iż przedłożone przez skarżącą spółka dokumenty finansowe wskazują, że przychody netto ze sprzedaży w roku 2015 sięgnęły kwoty 26.627.718,74 zł, a na dzień 31 października 2016 r. zamknęły się w kwocie 3.028.695,25 zł. Natomiast w roku ubiegłym wg stanu na dzień 31 października 2016 r. skarżąca spółka odnotowała znacznie mniejszą stratę (-28.846,73 zł) w porównaniu ze stanem na koniec 2015 r. (-297.696,90 zł), co świadczy o poprawie jej kondycji ekonomicznej. Referendarz prawidłowo uznał, że z nadesłanych dokumentów w żaden sposób nie wynika, że spółka w ostatnich miesiącach zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Należy przy tym zwrócić uwagę, iż pomimo wezwania skarżąca spółka nie przedstawiła pełnych rocznych sprawozdań finansowych za lata 2014 – 2015, ograniczając się do przesłania rachunków zysków i strat oraz bilansów. Podnieść należy, iż skarżąca spółka nie nadesłała informacji dodatkowych za lata 2014-2015, które wyjaśniłyby m.in. kwestię wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności skutkujących wstrzymaniem prowadzenia działalności gospodarczej czy stan zatrudnienia w spółce. Nie przedłożyła też – mimo wezwania - deklaracji CIT-8 za rok 2015. Podkreślić należy, że wnioskodawczyni została m.in. zobowiązana do nadesłania wyciągów ze wszystkich posiadanych przez nią rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie bądź dokumentów potwierdzających zamknięcie poszczególnych rachunków bankowych lub ich zajęcie) w związku z podaniem przez spółkę w rubryce nr 5 formularza PPF, iż jej rachunki zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym. Stwierdzić należy, iż wykonując te wezwanie skarżąca spółka nadesłała wyciągi z jednego rachunku bankowego, na którym dokonywane operacje sprowadzały się wyłącznie do realizacji zajęć na rzecz organów egzekucyjnych - komornika oraz urzędu skarbowego. Brak było natomiast jakichkolwiek transakcji dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej. W związku z powyższym należy zgodzić się z referendarzem, że świadczy to o niespójności złożonych oświadczeń dotyczących sytuacji majątkowej skarżącej z przedstawionymi dokumentami źródłowymi, które tę sytuację mają potwierdzać. Odnosząc się do podniesionych przez skarżącą spółkę trudności finansowych, należy podkreślić, iż w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, w myśl którego przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (vide postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Dlatego osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, lecz musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (vide postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11). Gdyby bowiem brać pod uwagę jedynie straty skarżącej, należałoby stwierdzić, że jej działanie w obrocie profesjonalnym jest nielogiczne i nieopłacalne, skoro prowadzi nierentowną działalność. Należy również wskazać, że wpis sądowy od skargi w niniejszej sprawie wynosi 2.000 zł, a według bilansu skarżącej na dzień 31 grudnia 2015 r. wartość jej aktywów trwałych została oszacowana na kwotę 51.144,16 zł, zaś wartość aktywów obrotowych wynosi 1.374.813,45 zł. Tymczasem w orzecznictwie dotyczącym porównywania wysokości ciążących na stronie kosztów sądowych z posiadanym majątkiem podnosi się, iż osoba prawna nie zasługuje na zwolnienie od kosztów sądowych, jeżeli dysponuje majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wymaganego wpisu (vide postanowienie NSA z 15 marca 2012 r., sygn. akt II GZ 89/12). W świetle zatem ciągłej aktywności gospodarczej Spółki i poprawiającej się jej sytuacji finansowej udzielenie jej wsparcia przez Skarb Państwa oznaczałoby jej swoistego rodzaju uprzywilejowanie. Niezależnie od powyższego Sąd stwierdza również, że z treści art. 246 § 2 p.p.s.a. wynika, że w przypadku osób prawnych rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, o czym wielokrotnie wypowiadały się sądy administracyjne (m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt I GZ 201/11, dostępne w CBOSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.