V SA/Wa 2649/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Asesor WSA - Andrzej Kania (spr.), Protokolant - Robert Żukowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2008 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia ... sierpnia 2007 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników oraz umorzenie odsetek od tych należności. oddala skargę Przedmiotem skargi z 23 sierpnia 2007 r., wniesionej przez A. C. jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z ...sierpnia 2007 r. nr ..., utrzymująca w mocy decyzję z ... czerwca 2007 r. nr ... o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconej w terminie składki na ubezpieczenie społeczne rolników za okres ... r. w kwocie ... zł. oraz umorzenia 100 % odsetek za zwłokę za ten sam okres, w kwocie ... zł. Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: A. C., pismem z 8 maja 2007 r. (data nadania pisma na poczcie), wystąpił do Ministerstwa Rolnictwa o umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Uzasadniając wniosek powołał się na straty spowodowane pożarem garażu, maszyn rolniczych a także domu mieszkalnego i budynku gospodarczego. Wniosek przekazany został do załatwienia zgodnie z właściwością przez Prezesa KRUS. W dniu 21 czerwca 2007 r. przeprowadzono wizytację w gospodarstwie płatnika, sporządzając na tą okoliczność protokół. Z protokołu tego wynika m.in., że wnioskodawca posiada gospodarstwo rolne o powierzchni ... ha przeliczeniowych, mieszka razem z ojcem, otrzymującym emeryturę z KRUS w wysokości ... zł. netto miesięcznie. W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej we W. potwierdzające, że w dniu ... czerwca 1997 r. miał miejsce pożar garażu wraz z ciągnikiem rolniczym na szkodę wnioskodawcy. Prezes KRUS decyzją z ... czerwca 2007 r., po rozpatrzeniu wniosku strony o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników - odmówił umorzenia całej należności głównej za okres .... w kwocie ... zł. oraz umorzył 100 % odsetek za zwłokę za ten sam okres w kwocie ... zł. W decyzji organ powołał przepis art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r., Nr 7, poz. 25 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż rolnik prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni ... ha fizycznych, co stanowi 2.,88 ha przeliczeniowych i z tego tytułu podlega on ubezpieczeniu społecznemu rolników. Organ uznając trudną sytuację materialną oraz stan funduszów Kasy uwzględnił wniosek w zakresie umorzenia odsetek od zaległości, a odmówił umorzenia należności głównej. Wyjaśnił jednocześnie, powołując się na przepis art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, że Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik może umorzyć należności z tytułu składek w całości lub w części. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie zgodziła się z decyzją i podtrzymała argumenty podniesione we wniosku o umorzenie zadłużenia, powołując się na straty spowodowane pożarem i brak możliwości spłaty zadłużenia. Środek odwoławczy skierowany został do Ministra Rolnictwa a następnie przekazany zgodnie z właściwością do rozpatrzenia przez Prezesa Kasy. W dniu 6 sierpnia 2007 r. przeprowadzono ponownie wizytację w gospodarstwie płatnika, sporządzając z tej czynności protokół. Do akt sprawy w dniu 8 marca 2007 r. włączono również zaświadczenie Komendy Powiatowej Straży Pożarnej w P. potwierdzające zaistnienie w dniu ...04.1999 r. pożaru drewnianego budynku mieszkalnego oraz budynku gospodarczego w miejscowości K. K. ..., należących do rolnika. Dalej, Prezes KRUS decyzją z ... sierpnia 2007 r., w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. , Nr 7, poz. 25 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję z ... czerwca 2007 r. W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Stwierdził, że rolnik podlega ubezpieczeniu rolniczemu od dnia 15 marca 1994 r., jednakże z obowiązku ubezpieczeniowego nie wywiązywał się co doprowadziło do powstania zadłużenia. Stwierdził, że rolnik był systematycznie informowany o narastającym zadłużeniu, jak również o możliwościach spłaty tego zadłużenia w ratach. Organ podał, że na wniosek rolnika z dnia 19 maja 1997 r., zastosował ulgę w formie rozłożenia zadłużenia na raty, lecz układ ratalny zerwany został z powodu braku wpłat. Podkreślił jednocześnie, że w tym czasie (dniu ...sierpnia 1998 r.) strona zakupiła nowe gospodarstwo rolne we wsi K. K. o powierzchni ... ha fizycznych, zabudowane domem i budynkiem gospodarczym. Organ potwierdził fakt zaistnienia pożarów w obydwu gospodarstwach rolnych. Pierwszy z nich miał miejsce w 1997 r. i dotyczył gospodarstwa w L., drugi w 1999 r. we wsi K. K.. Powyższe zdarzenia losowe uwzględnione zostały przez organ w zakresie umorzenia odsetek za zwłokę. Zaznaczył, że przeprowadzone postępowanie dowodowe potwierdziło chorobę ojca strony, dokonano również wizytacji gospodarstwa rolnego. Na koniec organ stwierdził, że rozpatrując wniosek Strony uwzględnił słabą kondycję gospodarstwa, straty spowodowane pożarem, chorobę ojca, udzielenie ulgi w 1997 r., zabezpieczenie zadłużenia poprzez wpis hipoteki przymusowej, młody wiek strony i związaną z tym możliwość poprawy warunków materialnych w przyszłości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa KRUS z ... sierpnia 2007 r., Skarżący zarzucił, że decyzja jest niespójna i nielogiczna. Wyjaśnił, że nieruchomość, którą zakupił w 1998 r. w miejscowości K. K. zakupiona została na kredyt bankowy. Zdaniem skarżącego w sprawie spełnione zostały wymagania do umorzenia należności gdyż wykazał swoją złą kondycję finansową. Zrzucił, że organ nie zajął żadnego stanowiska w sprawie. W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko prezentowane dotychczas w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Mając na względzie powyższe, tj. dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji wydanej przez Prezesa KRUS w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, a więc badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r., Nr 7, poz. 25 ze zm.), oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Pismem z 8 maja 2007 r. skarżący wystąpił "o umorzenie składki ubezpieczeniowej" powołujac się na brak możliwości spłaty zadłużenia. Wobec treści wniosku skarżącego, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał -w szczególności- przepis art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w którym ustawodawca przewidział m.in. instytucję umarzania należności z tytułu składek. Zgodnie z treścią wymienionego przepisu, Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Przywołane w cyt. art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników kryterium "ważnego interesu zainteresowanego", przy zaistnieniu którego organ "może" uwzględnić wniosek umorzeniowy, wskazuje, iż decyzja Prezesa KRUS ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia. Orzekając w konkretnej sprawie organ może więc, a nie musi umorzyć należności, oceniając istnienie lub nieistnienie tego kryterium, a także możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, a w wyniku dokonanej oceny wybiera konsekwencje prawne swoich ustaleń. Zaznaczyć jednak trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności tych podnoszonych przez stronę (por. wyrok NSA z 2.02.1996 r., sygn. akt II SA 2875/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36). Skarżący w toku całego postępowania administracyjnego, tj. tak w pierwotnym wniosku jak również we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, żądanie swoje w zakresie umorzenia zaległości, uzasadniał trudną sytuacją gospodarstwa rolnego spowodowaną pożarami, które miały miejsce w 1997 i 1999 r. Organ orzekający podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności wziął pod uwagę i dokonał ich oceny, co znalazło zaś swoje odzwierciedlenie tak w materiale dowodowym sprawy jak również w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Okoliczności te nie zostały zatem pominięte przez organ orzekający, zostały one uwzględnione jako uzasadniające umorzenie odsetek od należności głównej obciążającej wnioskodawcę. Prezes Kasy wskazał jednocześnie, powołując się na pozostałe okoliczności sprawy - a dotyczące przede wszystkim: młodego wieku wnioskowy, zabezpieczenia spłaty zaległości na gospodarstwie, wieloletniego nieopłacania składek, pomimo systematycznego informowania skarżącego o narastającym zadłużeniu, czy w końcu zerwania układu ratalnego udzielonego w 1997 r. a następnie nabycia w 1998 r. (pomimo istniejącego już zadłużenia w KRUS-ie) drugiego gospodarstwa rolnego - iż brak jest wystarczających podstaw do zastosowania wobec strony ulgi w postaci umorzenia całości wnioskowanego zadłużenia. Należy w tym miejscu dodać, że materiał zgromadzony w toku postępowania administracyjnego wskazuje, że skarżący jest osobą zdrową i zdolną do podjęcia pracy zarobkowej. W konsekwencji organ orzekający przyjął, iż wnioskodawca nie wykazał, że zdarzenia losowe w postaci pożarów, która dotknęła jego gospodarstwa, uzasadniają umorzenie należności głównej. W ocenie Sądu, stanowisko organu w sprawie jest zasadne. Ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się bowiem w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego. Za uchyleniem skarżonej decyzji nie przemawiały także zarzuty podniesione w treści skargi, które w ocenie Sądu są nietrafione i sprowadzają się do powtórzenia argumentów podnoszonych w trakcie postępowania administracyjnego a które jak zostało już wyjaśnione zostały przeanalizowane przez organ orzekajacy. Natomiast fakt nabycia w 1998 r. drugiego gospodarstwa rolnego - jak podaje skarżący - za pieniądze uzyskane z kredytu bankowego świadczy o tym, że skarżący posiadał zdolność kredytową a więc również możliwość spłaty posiadanego w tym czasie zadłużenia w KRUS-ie. W tej sytuacji zerwanie układu ratalnego (udzielonego w 1997 r.) a następnie zakup drugiego gospodarstwa rolnego był świadomym wyborem skarżacego, wraz z jego następstwami - narastaniem długu w KRUS-ie. Świadczyć to może o tym, że skarżący nie był zainteresowany w uregulowaniu składek z tytułu rolniczego ubezpieczenia społecznego . Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.