V SA/Wa 2652/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura (spr.), asesor WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - Izabela Zdzieszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2008 r. sprawy ze skargi R. J. - [...] na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia ... sierpnia 2007 r. ... w przedmiocie odmowy zwrotu poniesionych kosztów postępowania administracyjnego 1. Stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia ... marca 2007 r. nr ... 2. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz R. J. - [...] kwotę 100 zł. (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Jednolitymi dokumentami administracyjnym SAD nr ... z dnia ....04.2003r., SAD nr ... z dnia ....06.2003r. oraz SAD nr ... z dnia ...05.2003r. objęto procedurą dopuszczenia do obrotu towar określony jako .... (...) - barwnik naturalny, klasyfikując go do kodu PCN 2009 80 38 Taryfy celnej z obniżoną 40% stawką celną i 7% stawką podatku VAT. Pismami z dnia ...07.2003r. R. , w imieniu którego agencja celna D. - ...dokonała w/w zgłoszeń celnych złożył wniosek o zastosowanie dla importowanej c. ... kod PCN ...bowiem zdaniem strony w Taryfie celnej kodem tym określane są barwniki - środki barwiące pochodzenia roślinnego. Decyzjami z dnia ... maja 2005r. oraz decyzją z dnia ... maja 2005r. Naczelnik Urzędu Celnego w P., po rozpatrzeniu wniosków strony z dnia ...07.2003r. uznał powyższe zgłoszenia celne za nieprawidłowe w części klasyfikacji taryfowej, stawki celnej, wymiaru należności celno-podatkowych i dokonał zmiany klasyfikacji taryfowej barwnika roślinnego zgodnie z żądaniem strony, stosując kod PCN ... z zerową stawką celną i stawką podatku VAT w wysokości 22%. Pismem z dnia ...06.2006r. R. złożył do Naczelnika Urzędu Celnego w P. wniosek o zwrot kosztów w łącznej wysokości ... zł poniesionych w trakcie postępowań dotyczących prawidłowości stosowanej w zgłoszeniach celnych pozycji taryfy celnej i stawki cła wraz z odsetkami. W uzasadnieniu wniosku wyszczególnił związane z postępowaniem celnym poniesione przez J. ... koszty i wyjaśnił, że do udowodnienia prawidłowości stosowanej Taryfy celnej zmuszony został do przeprowadzenia badań i ekspertyz. Postanowieniem z dnia ...03.2007r. o nr ... Naczelnik Urzędu Celnego w P. działając na podstawie art. 216 § 1, art. 265, art. 270 lit. a, ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 z późn. zm. ) odmówił R. zwrotu poniesionych kosztów z tytułu: - badań chemicznych - ...zł, - badań porównawczych - ... zł, * opinii biegłego - ... zł, * obsługi celnej - ... zł, - odsetek od w/w kosztów - 1...zł, w łącznej kwocie ...zł wraz z odsetkami. W jego uzasadnieniu podniósł, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego wszczętego na wniosek strony zgromadzono materiał dowodowy, na podstawie którego dokonano zmiany klasyfikacji taryfowej, a w konsekwencji orzeczono o prawidłowej kwocie należnego cła i podatku od towarów i usług. Zmiana zaś klasyfikacji towaru i stawki celnej nie wynikała zdaniem Naczelnika Urzędu z błędu organu celnego, bowiem za treść zgłoszenia celnego odpowiada zgłaszający. Wyjaśniono również, że organ celny prowadząc postępowanie na wniosek strony nigdy nie wzywał do przedkładania opinii i ekspertyz, a Naczelnik Urzędu Celnego w P. wydając decyzję posłużył się tylko i wyłącznie WIT dostarczonym przez stronę, nie żądając jakichkolwiek innych dowodów. To sama strona z własnej inicjatywy zadecydowała o przeprowadzeniu stosownych badań, narażając się tym samym na koszty wskazane we wniosku. Tym samym, w ocenie organu celnego żądanie zwrotu poniesionych kosztów nie zasługuje na uwzględnienie. Po rozpatrzeniu zażalenia R. Dyrektor Izby Celnej w W. postanowieniem z dnia ....08.2007r. o nr ... wydanym na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.Nr 8, poz. 60 z późn. zm.), utrzymał zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w P. w mocy. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił pogląd organu I instancji ponownie wyjaśniając, że zgodnie z obowiązującymi przepisami, za treść zgłoszenia celnego odpowiada zgłaszający, a złożenie zgłoszenia celnego podpisanego przez zgłaszającego lub jego przedstawiciela jest równoznaczne ze złożeniem przez zgłaszającego oświadczenia o prawdziwości danych zawartych w zgłoszeniu celnym oraz autentyczności załączonych do niego dokumentów (art. 64 § 1 i § 2a Kodeksu celnego). Dodał ponadto, że postępowanie wyjaśniające w sprawie prawidłowego określenia stanu towaru sprowadzonego w/g wymienionych dokumentów SAD zostało wszczęte na wniosek strony, a nie z urzędu i to strona wystąpiła o uznanie zgłoszeń celnych za nieprawidłowe w zakresie taryfikacji towaru. Odnosząc się do meritum sprawy Dyrektor Izby Celnej w W. wyjaśnił, że sprawozdanie z badań Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji oraz opinia Instytutu B. zostały załączone przez stronę już do wniosków o wszczęcie postępowania wyjaśniającego, a tym samym wszystkie ekspertyzy zostały wykonane na wniosek i z inicjatywy strony, a nie na żądanie organu celnego. Dokonana natomiast zmiana dotycząca stanu towaru i jego taryfikacji dokonana decyzjami Naczelnika Urzędu Celnego z dnia ...05.2005 r. oraz z dnia ...05.2005 nie wynikała zdaniem Dyrektora Izby Celnej z błędu organu celnego lecz z błędnego zgłoszenia towaru do odprawy celnej. Decyzje te, co wynika z treści ich uzasadnienia, zostały wydane na podstawie wiążącej informacji taryfowej ... z dnia ...07.2004r. oraz francuskiej informacji taryfowej ...z 2003 r. i nie może podważyć tego fakt, iż "WIT został dostarczony organowi celnemu wydającemu decyzje w przedmiotowych sprawach już po złożeniu wniosku o uznanie zgłoszeń za nieprawidłowe, a nie łącznie z nimi. Powołując treść art. 264 Ordynacji podatkowej organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu administracyjnym, koszty postępowania przed organami administracyjnymi ponosi Skarb Państwa lub gmina, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 267 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej stronę obciążają koszty, które zostały poniesione w jej interesie albo na jej żądanie, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie, a zgodnie z pkt 4 art. 267 § 1 Ordynacji podatkowej stronę obciążają koszty przewidziane w odrębnych przepisach. Przepisami tymi w niniejszej sprawie są uregulowania zawarte w ustawie z dnia 9 stycznia 1997r. - Kodeks celny. W myśl treści art. 71 § 4 Kodeksu celnego ustawodawca przewidział, iż jeśli w wyniku wykonanych analiz i badań stwierdzono, że towar został zgłoszony nieprawidłowo koszty związane z przeprowadzeniem badań i analiz ponosi zgłaszający. Tym samym w ocenie Dyrektora Izby Celnej w W. wynika, iż jakkolwiek materiał dowodowy potwierdza, że strona faktycznie poniosła koszty ekspertyz dotyczących b., wykonanych przez Polskie Centrum Badań i Certyfikacji, Instytut. oraz biegłego H. B., to ekspertyzy te zostały wykonane z inicjatywy strony, co daje podstawę prawną obarczenia wykonania tych ekspertyz stronę, a nie organu celnego. Ponadto w/w ekspertyzy oraz opinia H. B. zostały przekazane Ministerstwu Finansów, jako załączniki do wniosku z ...12.2002 r. o wydanie wiążącej informacji taryfowej na przedmiotowy towar. Z korespondencji strony z Ministerstwem Finansów wynika, że Ministerstwo Finansów także nie zwracało się do strony z prośbą o wykonanie jakichkolwiek ekspertyz, o czym świadczy fakt, iż już pismem z dnia ...01.2003 r. organ ten poinformował importera o zakończeniu postępowania wyjaśniającego. Przedłużenie tego postępowania nastąpiło zdaniem organu wyłącznie z inicjatywy strony, która systematycznie występowała do różnych placówek o opinie dotyczące przedmiotowego towaru. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia ...08.2007r., R. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia właściwemu organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi opisał dotychczasowy przebieg postępowania. W jej dalszej części stwierdził, że do kompetencji organu administracji celnej należy weryfikacja prawidłowości zastosowanego w zgłoszeniu kodu celnego oraz prawidłowości zastosowanej stawki celnej i stawki podatku VAT. W ocenie skarżącego przeprowadzenie badań było niezbędnym dla zasadności wniosku o zmianę kodu PCN i jest nadto prawdopodobnym, iż w przypadku zmiany danych przez organ administracji celnej, Urząd Celny również wystąpiłby o przeprowadzenie badań i ekspertyz. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z dnia ... listopada 2007r. będącym uzupełnieniem skargi skarżący R. J. zarzucił Dyrektorowi Izby Celnej w W. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 265 § 1 i art. 266 § 1 Ordynacji podatkowej. Dodał ponadto, że wydając decyzję o uznaniu przyjętych uprzednio zgłoszeń celnych za nieprawidłowe, Urząd Celny uznał tym samym, iż popełnił błąd dopuszczając towar o nazwie b. z przyjętym kodem PCN dla s. Przeprowadzenie zaś badań i ekspertyz wynikało z konieczności uzasadnienia wniosku o zmianę kodu PCN i w konsekwencji zwrotu cła. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia lub stwierdzenie jego nieważności. Ponadto należy wskazać, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze jako zarzut, ale które miały na tę ocenę wpływ. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarga R. jest zasadna jakkolwiek nie z przyczyn w niej podnoszonych. Przede wszystkim należy wskazać, że zastosowanie w przedmiotowej sprawie dotyczącej kosztów postępowania administracyjnego na zasadzie art. 73 ust.1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne, mają przepisy ustawy Ordynacja podatkowa. Zgodnie z treścią art.264 Ordynacji podatkowej "Jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, koszty postępowania przed organami podatkowymi ponosi Skarb Państwa, województwo, powiat lub gmina." W przypadku niniejszej sprawy w imieniu Skarbu Państwa koszty postępowania w sprawie celnej ponoszą organa celne. W treści art. 265 zawarto wskazanie co zalicza się do kosztów postępowania przewidując, że poza rodzajem kosztów wymienionych w jego § 1, mogą to być również inne wydatki bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy. Art. 264 Ordynacji stanowi o zasadzie rozdzielenia kosztów między kilkoma podmiotami, zaś przepisy szczegółowe rozdziału o kosztach, które są decydujące przy ich rozważaniu stanowią, że koszty postępowania podatkowego ( w tym wypadku celnego), ponoszą strony i w określonych przypadkach uczestnicy postępowania, zaś dopiero wówczas gdy nie są one obowiązane do ich poniesienia, ponosi je stosowny podmiot, na rzecz którego działają odpowiednie organy podatkowe ( vide komentarz do Ordynacji podatkowej autorstwa Barbary Adamiak i innych str.859 wyd. II Oficyna Wydawnicza Unimex). Z treści art. 267 Ordynacji podatkowej wynika, że w przypadkach określonych tym przepisem zawsze koszty ponosi strona a w odniesieniu do kosztów, których dotyczy § 1 pkt 1 tego art., i które stanowić mogą wszelkie koszty postępowania o jakich mowa w treści art. 265 Ordynacji konieczne do jego przeprowadzenia, również wówczas, gdy pierwotnie w toku postępowania wyłożył je organ prowadzący postępowanie. Oczywiście koszty o jakich jest mowa w treści art. 267 § 1 pkt. 1 Ordynacji podatkowej obciążą stronę tylko wówczas gdy dotyczą ich warunki z tego przepisu. Poza stroną dodatkowe koszty postępowania zgodnie z art. 268 Ordynacji, mogą ponosić inni uczestnicy postępowania, którzy wywołali je swoim postępowaniem i będą to np. świadkowie czy biegli. Jeśli chodzi o stronę to z treści art. 269 Ordynacji wynika, ze strona obciążana jest kosztami w drodze stosownego postanowienia, w którym ustalana jest ich wysokość, przy czym oczywiście w jego uzasadnieniu należy wskazać co składa się na wspomnianą sumę. Zatem to strona w zasadzie ma obowiązek ponosić koszty postępowania, przy zastrzeżeniu, że ustawowym obowiązkiem organu, jest przeprowadzenie postępowania w taki sposób żeby wyjaśnić wszelkie okoliczności sprawy, z czym wiąże się oczywiście obowiązek poniesienia koniecznych w tym celu wydatków. Odnosząc się w dalszym ciągu do obowiązków strony wskazać trzeba, że art. 267 §2 przewiduje, że w uzasadnionych wypadkach organ podatkowy może żądać od strony zaliczki na pokrycie kosztów postępowania. Zaznaczenia wymaga również , że art. 267 przewiduje między innymi obowiązek ponoszenia kosztów przewidzianych w odrębnych przepisach - w odniesieniu do postępowania celnego - obowiązek taki wynika np. z art. 92 ustawy Prawo celne z 19.03.2004 r. w zakresie WIT. Analiza przepisów dotyczących kosztów wskazuje w ocenie Sądu, że poza przepisem szczególnym w postaci art. 266 Ordynacji podatkowej, który określa, że na żądanie organ podatkowy zwraca koszty określone w art. 265 § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji, nie ma żadnego innego przepisu, który stanowiłby podstawę do ubiegania się m.in. przez stronę o ich zwrot. Z treści art. 265 § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji wynika, że kosztami, o których w nich mowa, i których zwrotu można się domagać, są koszty podróży i inne należności świadków, biegłych i tłumaczy, ustalone zgodnie z przepisami o należnościach świadków i biegłych w postępowaniu sądowym oraz koszty, o których mowa w pkt 1, związane z osobistym stawiennictwem strony, jeżeli postępowanie zostało wszczęte z urzędu albo gdy strona została błędnie wezwana do stawienia się. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 270a Ordynacji stronie na postanowienie o kosztach służy zażalenie i w tym trybie strona może kwestionować zasadność obciążenia jej określonymi kosztami, może również kwestionować zasadność obciążenia jej zaliczką. W odniesieniu do kosztów, których zwrotu domagał się skarżący w sprawie, należy stwierdzić, że nie należą one do kosztów o jakich jest mowa w treści art. 265 § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej ( niezależnie od tego, że większość z nich poniesiona była w innej sprawie celnej związanej z wydaniem WIT). Tak więc skoro art. 264 i 265 Ordynacji podatkowej, są to jedynie przepisy ogólne, określające zasady rozdziału kosztów i to, co składa się na koszty postępowania, należy uznać, że nie stanowią one samodzielnej podstawy do żądania ich zwrotu przez stronę, w związku z czym należy stwierdzić, że brak jest podstawy prawnej dla rozstrzygania o żądaniu zgłoszonym przez stronę . W takiej sytuacji zatem, organ po rozważeniu żądania strony i po ustaleniu jakich kosztów dotyczy jej wniosek, powinien był umorzyć postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe. Skoro jednak mimo istniejącej przeszkody rozpoznał sprawę merytorycznie, należy uznać w tej sytuacji, że obydwa postanowienia wydane w sprawie są nieważne, mając na uwadze treść art. 247 § 1 pkt 2 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej. Z tych względów działając na podstawie art.145 § 1 ust.2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. .