V SA/Wa 2654/07
WyrokWSA w Warszawie2008-02-15
Skład orzekający: Barbara Mleczko- Jabłońska, Małgorzata Dałkowska- Szary, Mirosława Pindelska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego prawidłowo odmówił umorzenia nienależnie pobranej części uzupełniającej renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, biorąc pod uwagę sytuację materialną i zdrowotną wnioskodawcy?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że Prezes KRUS prawidłowo odmówił umorzenia nienależnie pobranej renty. Pomimo trudnej sytuacji zdrowotnej wnioskodawcy, jego dochody z renty, czynszu dzierżawnego oraz dopłat unijnych pozwalają na stopniowe uregulowanie należności. Umorzenie jest środkiem wyjątkowym, a w tej sprawie nie zaszły nadzwyczajne okoliczności ani ważny interes wnioskodawcy uzasadniający umorzenie.Stan faktyczny
Skarżący Z.C. domagał się umorzenia nienależnie pobranej części uzupełniającej renty rolniczej, powołując się na zły stan zdrowia i trudną sytuację materialną. Prezes KRUS odmówił umorzenia, wskazując, że skarżący świadomie wprowadził organ w błąd co do zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, co zostało potwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy, oceniając, że dochody skarżącego pozwalają na spłatę należności. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie prawa materialnego i błędną ocenę jego sytuacji finansowej.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko- Jabłońska (spr.), Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska- Szary, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant - Beata Zborowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2008 r. sprawy ze skargi Z.C. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranej części uzupełniającej renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy oddala skargę.
Przedmiotem skargi z 3 września 2007 r. wniesionej przez Z. C. jest decyzja Prezesa KRUS z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] wydana w następującym stanie faktycznym:
W [...] r. Komenda Powiatowa Policji w H. pod nadzorem Prokuratury Rejonowej w H. przeprowadziła postępowanie przygotowawcze, w wyniku którego wniesione zostało przeciw wnioskodawcy do Sądu Rejonowego [...] Wydział [...] w H. oskarżenie o popełnienie przestępstwa (zawarcie fikcyjnej umowy dzierżawy i nie zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej).
Sąd- po rozpatrzeniu sprawy - wyrokiem z dnia [...] września 2005 r. uznał Z.C. za winnego doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzania własnym mieniem Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny KRUS w B. w kwocie [...] zł, poprzez to, iż pomimo wydzierżawienia na podstawie umowy dzierżawy z dnia [...] listopada 1999r. gruntów rolnych, wnioskodawca nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej i nadal pobierał z niej pożytki oraz nie poinformował Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w B. o powyższych faktach działając na jej szkodę. Sąd skazał Z. C. na karę [...] oraz zobowiązał do zapłaty na rzecz KRUS kwoty [...] zł w terminie do dnia [...] r. W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd stwierdził, że pomimo wydzierżawienia w [...] r. gospodarstwa rolnego na 10 lat, Z. C. nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, gdyż faktycznie uprawiał przedmiotową ziemię, sam opłacał podatek rolny, sprzedawał płody rolne oraz osobiście składał wnioski do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Biuro Powiatowe w H. o wpis do ewidencji producentów, celem nadania numeru identyfikacyjnego oraz wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.
Od wyżej wskazanego wyroku Z. C. złożył apelację do Sądu Okręgowego w Z. [...], który wyrokiem z dnia [...] lutego 2006r. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.
W dniu 1 marca 2007 r. wpłynął do Centrali KRUS wniosek pełnomocnika Z. C. o umorzenie pobranych świadczeń, których obowiązek zwrotu nałożył na wnioskodawcę Sąd. We wniosku domagano się rozpatrzenia sprawy przez Prezesa KRUS w trybie art. 41 a ustawy. Ponadto podniesiono stan zdrowia Z. C. oraz koszty leczenia z tym związane. Poinformowano również o trudnej sytuacji materialnej oraz bytowej. Do wniosku załączono dokumentację lekarską [...] oraz specyfikację sprzedaży leków z dnia 13 grudnia 2006 r. na kwotę [...] zł.
Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] Prezes KRUS odmówił umorzenia nienależnie pobranej części uzupełniającej renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż art. 41 a ust. 1 pkt 2 ustawy uprawnia - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem wnioskodawcy i po uwzględnieniu jego możliwości płatniczych oraz stanu finansów funduszu emerytalno-rentowego - do umorzenia należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części.
Organ I instancji podkreślił, że z dokumentacji rentowej zainteresowanego wynika, że w dniu 16 maja 1995 r. wnioskodawca złożył do Placówki Terenowej KRUS w H. wniosek o rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy, w którym podał, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha.
Prezes KRUS wskazał, że decyzją z dnia [...] lipca 1995 r. wnioskodawca uzyskał prawo do powyższego świadczenia i do wypłaty w części składkowej. Część uzupełniająca renty rolniczej została zawieszona, ponieważ jako właściciel ww. gospodarstwa rolnego zainteresowany nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej w rozumieniu art. 28 ust.4 ustawy, który stanowi, iż uznaje się, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli ani on, ani jego małżonek nie jest właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym i nie prowadzi działu specjalnego, nie uwzględniając m.in.: gruntów wydzierżawionych, na podstawie umowy pisemnej zawartej co najmniej na 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków, osobie niebędącej:
a) małżonkiem emeryta lub rencisty,
b) jego zstępnym lub pasierbem,
c) osobą pozostającą z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie
domowym,
d) małżonkiem osoby, o której mowa w lit. b) lub c).
Organ wskazał, że w dniu [...] listopada 1999 r. wnioskodawca wydzierżawił na okres 10 lat gospodarstwo rolne i na tej podstawie decyzją z dnia [...] grudnia 1999r. organ rentowy podjął wypłatę wnioskodawcy renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w pełnej wysokości. Wskazał również , że dalsze postępowanie w sprawie było prowadzone przez Komendę Policji, Prokuraturę Rejonową i Sąd.
Dalej Prezes KRUS podkreślił, że w dniu 31 maja 2006 r. Z. C. złożył do organu rentowego wniosek o umorzenie odsetek oraz rozłożenie spłaty ww. zasądzonej kwoty na 10 lat w ratach po [...] zł miesięcznie. Podkreślił także, że organ rentowy rozpatrzył wniosek Z. C. i od dnia [...] lipca 2006r. spłata zadłużenia odbywa się w ratach po [...] zł miesięcznie.
Następnie organ I instancji stwierdził, że z materiału dowodowego zebranego w postępowaniu wynika, że wnioskodawcy były znane zasady zawieszania i zmniejszania części uzupełniających rolniczych świadczeń emerytalno-rentowych (zostały podane we wniosku i decyzjach wraz z definicją zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej).
Organ podkreślił, że w decyzji przyznającej wnioskodawcy prawo do renty rolniczej oraz w kolejnych decyzjach wysyłanych przez organ rentowy zainteresowany został zobowiązany do informowania o wszelkich okolicznościach mających wpływ na pobierane świadczenie. Podkreślił ponadto, że zainteresowany był również poinformowany, że osoba, która pobrała nienależne jej świadczenia zobowiązana jest do ich zwrotu. Mimo to- zdaniem Prezesa KRUS- Z. C. świadomie wprowadził organ rentowy w błąd, bowiem nie zaprzestał prowadzenia działalności w gospodarstwie, o którym poinformował, że zostało wydzierżawione.
Dalszej części uzasadnienia organ I instancji podkreślił, że głównym źródłem utrzymania wnioskodawcy jest renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy, która po potrąceniu raty nadpłaty (w kwocie [...] zł) wynosi [...] zł miesięcznie. Organ wskazał, ze zainteresowany pobiera również czynsz dzierżawny (z tytułu wydzierżawionego w dniu [...] czerwca 2005 r. gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha) w postaci [...]. Prezes KRUS zwrócił uwagę na fakt, że od [...] r. zainteresowany składał do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wnioski o przyznanie dopłat z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego i otrzymał następujące płatności bezpośrednie:
* w [...] r. [...] zł,
* w [...] r. [...] zł,
* w [...] r. [...] zł.
Organ I instancji stwierdził, że w [...] r. dopłata ta dała zainteresowanemu dodatkowy dochód w kwocie [...] zł miesięcznie.
Następnie Prezes KRUS wskazał, że z dokumentacji lekarskiej wynika, że wnioskodawca choruje na [...].
Wskazał także że zainteresowany mieszka samotnie w [...]oraz że warunki mieszkaniowe są skromne.
Dalej organ podkreślił, że ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników nie definiuje pojęcia "możliwości płatnicze wnioskodawcy" w związku z tym, rozpatrując tego rodzaju sprawy pomocniczo stosuje się kryterium dochodowe wykorzystywane dla potrzeb świadczeń z pomocy społecznej, wynoszące [...] zł miesięcznie na osobę samotną. Prezes KRUS stwierdził, że dochód wnioskodawcy to kryterium przekracza. Ponadto organ podkreślił, że to Sąd uznał zainteresowanego za winnego popełnionego czynu (tj. zawarcia fikcyjnej umowy dzierżawy) i prawomocnym wyrokiem zobowiązał do zapłaty na rzecz KRUS kwoty [...] zł w terminie do dnia [...] r., a wyrok Sądu jest dla stron wiążący.
[...] lipca 2007 r. (data prezentaty) Z. C. złożył do Prezesa KRUS wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. Prezes KRUS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] lipca 2007 r.
W uzasadnieniu wyżej wymienionej decyzji organ II instancji podkreślił, iż zgodnie z art. 24 ustawy emerytury i renty rolnicze składają się z części składkowej i części uzupełniającej. Wypłata części uzupełniającej ulega zawieszeniu w całości, bądź w określonej w art. 28 ustawy części, jeżeli emeryt lub rencista prowadzi działalność rolniczą.
Organ II instancji podkreślił również, że stosownie do ust. 4 pkt 1 cytowanego artykułu uznaje się, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej jeżeli ani on, ani jego małżonek nie jest właścicielem, współwłaścicielem lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym i nie prowadzi działu specjalnego, nie uwzględniając m. in. gruntów wydzierżawionych, na podstawie umowy pisemnej zawartej co najmniej na 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków, osobie nie będącej:
a) małżonkiem emeryta lub rencisty,
b) jego zstępnym lub pasierbem,
c) osobą pozostającą z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie
domowym,
d) małżonkiem osoby, o której mowa w lit. b) lub c).
Prezes KRUS wskazał, że na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006r. Nr 136, poz. 969 z późn. zm.) za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej. Ponadto organ II instancji wskazał, że w myśl art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.) mającym zastosowanie do rolniczych świadczeń emerytalno - rentowych, osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest zobowiązana do ich zwrotu.
Dalej Prezes KRUS zwrócił uwagę na to, że stosownie do ust. 2 pkt 2 ww. artykułu za nienależnie pobrane świadczenia uważa się świadczenia przyznane lub wypłacane na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenia.
W dalszej części uzasadnienia Prezes KRUS wskazał, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy poinformowano, że renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy w kwocie [...] zł (po potrąceniu raty nadpłaty) stanowi dla zainteresowanego jedyne źródło utrzymania. Podkreślono również, iż otrzymywane przez wnioskodawcę świadczenia w ww. kwocie jest niższe od minimum socjalnego, które jest niezbędne do utrzymania się, w tym prowadzenia gospodarstwa domowego, a przede wszystkim do pokrycia kosztów leczenia. Poinformowano, także że zainteresowany nie pobiera czynszu dzierżawnego z tytułu wydzierżawionego gospodarstwa, ani też dopłat unijnych.
Organ II instancji podkreślił, że przepis art. 41 a ust. 1 pkt 2 ustawy uprawnia - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem wnioskodawcy, po uwzględnieniu jego możliwości płatniczych oraz stanu finansów funduszu emerytalno-rentowego -do umorzenia należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części.
W dalszej części uzasadnienia decyzji organ II instancji podkreślił, że z materiału dowodowego zebranego w postępowaniu wynika, że zarówno we wniosku o przyznanie renty rolniczej, jak i decyzjach przesyłanych przez KRUS, zawarta była definicja zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej oraz informacja o zawieszeniu wypłaty części uzupełniającej emerytury/renty rolniczej w całości, jeżeli emeryt/rencista nie spełnił warunku zaprzestania wynikającego z tej definicji. Zatem- zdaniem organu- znane były wnioskodawcy zasady wypłacania rolniczych świadczeń. Prezes KRUS wskazał, że zainteresowany był zobowiązany do informowania na bieżąco organu rentowego o wszelkich okolicznościach mających wpływ na pobierane świadczenia. Był również poinformowany, że osoba, która pobrała nienależne jej świadczenia zobowiązana jest do ich zwrotu.
Zdaniem organu wnioskodawca świadomie wprowadził organ rentowy w błąd, bowiem (jak stwierdził w uzasadnieniu wyroku Sąd) faktycznie zainteresowany nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwie, o którym poinformował, że jest wydzierżawione, bowiem osobiście uprawiał przedmiotową ziemię, sam opłacał podatek rolny oraz sprzedawał płody rolne.
Organ II instancji wskazał, że aktualnie wnioskodawca otrzymuje rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy, która po potrąceniu raty nadpłaty (w kwocie [...] zł) wynosi [...] zł miesięcznie. Przeciętna wysokość świadczeń emerytalno-rentowych wynosi [...] zł brutto. Jak wynika z umowy dzierżawy z dnia [...] czerwca 2005 r. zainteresowany pobiera czynsz dzierżawny, który płacony jest [...]. Ponadto organ wskazał, ze zainteresowany od [...] r. co rok składa do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] Oddziału Regionalnego wnioski o przyznanie dopłat z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz że z pisma nadesłanego przez ww. Agencję z dnia [...] czerwca 2007 r. wynika, iż zainteresowany otrzymał następujące płatności bezpośrednie:
* w [...] r. [...] zł,
* w [...] r. [...] zł,
* w [...] r. [...] zł
Organ stwierdził, że w ciągu 3 lat dopłata ta dała wnioskodawcy dochód w kwocie [...] zł miesięcznie.
Prezes KRUS podkreślił, że również w [...] r. zainteresowany złożył taki wniosek - co zostało potwierdzone przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] Oddziału Regionalnego pismem z dnia [...] sierpnia 2007 r.
Następnie organ podkreślił, że ustawa nie definiuje pojęcia "możliwości płatnicze wnioskodawcy" w związku z tym, rozpatrując tego rodzaju sprawy pomocniczo stosuje się kryterium dochodowe wykorzystywane dla potrzeb świadczeń z pomocy społecznej, wynoszące [...] zł na osobę samotną. Prezes KRUS stwierdził, że dochód wnioskodawcy to kryterium przekracza.
Organ reasumując stwierdził, że po rozpatrzeniu wszystkich okoliczności nie znalazł przesłanek uzasadniających umorzenie wnioskodawcy nienależnie pobranego świadczenia.
W skardze z 3 września 2007 r. Z. C. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego - art. 41 a ust. pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników, przez uznanie, że nie ma podstaw do umorzenia pobranych świadczeń, w sytuacji gdy sytuacja osobista, materialna i dochodowa prowadzi do odmiennych ustaleń - skarżący nie ma środków na zwrot tych należności.
W uzasadnieniu skargi Z. C. podkreślił, że Prezes KRUS wydając decyzje nie miał na uwadze treści umowy dzierżawy o której była mowa w odwołaniu z dnia [...] lipca 2007 roku i która to umowa była przesłana na adres KRUS przy piśmie z dnia 21 sierpnia 2007 roku. Skarżący wskazał, że z treści umowy dzierżawy wynika, że skarżący po wydzierżawieniu nie otrzymuje z tego tytułu żadnych korzyści, dzierżawca opłaca podatek, natomiast nie opłaca czynszu, a pobiera - zgodnie z przepisami - dopłaty unijne. Tak więc skarżący nie ma żadnych dochodów z gospodarstwa rolnego, które wydzierżawił.
Zdaniem skarżącego powyższy stan faktyczny w sposób istotny wpływa na konieczność ponownej oceny wniosku o umorzenie pobranych świadczeń. Organ decyzyjny - Prezes KRUS, dokonał oceny zasadności wniosku bazując przede wszystkim na przypisanych skarżącemu dochodów z gospodarstwa rolnego. W rzeczywistości skarżący tych dochodów nie posiada.
Skarżący podkreślił, że jeżeli jedną z podstaw odmowy umorzenia pobranych należności był wyrok Sądu Rejonowego w H. nakładający obowiązek zwrotu tych należności, to tym bardziej decyzja taka powinna być uchylona.
Z. C. stwierdził, że orzeczenie Sądu o obowiązku naprawienia szkody wcale nie oznacza, że Organ Rentowy nie może tych należności umorzyć.
W dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji Z. C. podkreślił, że skoro posiada dochód w wysokości [...] złotych / po potrąceniu miesięcznej kwoty niesłusznie pobranych należności /to ten dochód jest niższy jak kwota świadczeń społecznych, na które powołuje się Organ Rentowy - KRUS / [...] złotych /.
Skarżący reasumując stwierdził, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, a skoro tak, powinna być uchylona z przekazaniem sprawy Organowi Rentowemu.
W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie natomiast do art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji.
Skarga rozpatrywana pod tym względem nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępnie należy zauważyć, że przepis art. 41 ust.1 pkt 2 ustawy nadaje Prezesowi KRUS kompetencję do umorzenia należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń. Przesłankami takiego umorzenia są jedynie: ważny interes zainteresowanego, możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz pozwalający na to stan finansów funduszów KRUS.
Ponadto Sąd orzekający w niniejszej sprawie zauważa, że w obrocie prawnym funkcjonuje prawomocny skazujący wyrok Sądu Rejonowego [...] Wydziału [...] w H. z dnia [...] września 2005 r. zobowiązujący skarżącego do naprawienia szkody w wysokości [...] zł. Od ww. orzeczenia została wniesiona apelacja do Sądu Okręgowego w Z. [...], który wyrokiem z dnia [...] lutego 2006 r. utrzymał w mocy wyrok z dnia [...] września 2005 r. Istnienie prawomocnego wyroku skazującego Z.C. nie może być zignorowane, gdyż w sposób jednoznaczny przesądził on, że skarżący pobierał świadczenie rolnicze w sposób nieprawny, z naruszeniem obowiązującego prawa.
Wskazać w tym miejscu należy, że zarówno we wniosku o przyznanie renty rolniczej, jak i decyzjach przesyłanych przez KRUS, zawarta była definicja zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej oraz informacja o zawieszeniu wypłaty części uzupełniającej emerytury/renty rolniczej w całości, jeżeli emeryt/rencista nie spełnił warunku zaprzestania wynikającego z tej definicji. Zatem znane były wnioskodawcy zasady wypłacania rolniczych świadczeń. Wskazać należy, że zainteresowany był zobowiązany do informowania na bieżąco organu rentowego o wszelkich okolicznościach mających wpływ na pobierane świadczenia. Był również poinformowany, że osoba, która pobrała nienależne jej świadczenia zobowiązana jest do ich zwrotu.
Wobec ustalenia, że wypłacone skarżącemu świadczenie KRUS było nienależne, Sąd orzekający w niniejszej sprawie dokonał oceny zasadności odmowy umorzenia kwoty nienależnie pobranego przez skarżącego świadczenia. Sąd ocenił taką odmowę w świetle przywołanego wyżej art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy. Przepis ten przy podejmowaniu decyzji w przedmiocie umorzenia nakazuje organowi kierować się m.in. ważnym interesem zainteresowanego oraz jego możliwościami płatniczymi. O ile pojęcie "ważnego interesu" nie zostało przez ustawę bliżej zdefiniowane, to możliwości płatnicze należy wywieść z otrzymywanej przez skarżącego renty. Sąd podziela ocenę organu, że skarżący nie jest pozbawiony środków utrzymania. Z. C. utrzymuje się z renty rolniczej w kwocie [...] zł (po potrąceniu raty nadpłaty w kwocie [...] zł). Skarżący pobiera również czynsz dzierżawny, który jest płacony [...]. Ponadto od [...] r. co rok skarżący składa do Agencji restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] Oddziału Regionalnego wnioski o przyznanie dopłat z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Wskazać należy, że z pisma nadesłanego przez ww. Agencję z dnia [...] czerwca 2007 r. wynika, iż zainteresowany otrzymał następujące płatności bezpośrednie:
* w [...] r. [...] zł,
* w [...] r. [...] zł,
* w [...] r. [...] zł
A zatem w ciągu 3 lat dopłata ta dała wnioskodawcy dochód w kwocie [...] zł miesięcznie.
Podkreślenia wymaga również to, że także w [...] r. zainteresowany złożył taki wniosek - co zostało potwierdzone przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] Oddziału Regionalnego pismem z dnia [...] sierpnia 2007 r.
Zdaniem Sądu za niezasadne należy uznać stwierdzenie skarżącego zawarte w skardze, że z treści umowy dzierżawy wynika, że skarżący po wydzierżawieniu nie otrzymuje z tego tytułu żadnych korzyści, dzierżawca opłaca podatek, natomiast nie opłaca czynszu, a pobiera zgodnie z przepisami – dopłaty unijne, albowiem z § 3 umowy dzierżawy z dnia [...] czerwca 2005 r.(k.91 akt administracyjnych) wynika, że strony ustalił, że czynsz dzierżawny płacony będzie [...]. Podatek rolny opłacać będzie wydzierżawiający oraz pobierać dopłaty bezpośrednie.
Mając na uwadze ww. dochody skarżącego za niezasadne należy uznać również twierdzenie skarżącego, że jego dochód jest niższy niż kwota świadczeń społecznych.
Zdając sobie sprawę, że spłata kwoty zadłużenia stanowi dla skarżącego uciążliwość, ocenić jednak należy, że jego możliwości płatnicze pozwalają na systematyczne, stopniowe uregulowanie tej należności. Ponadto należy podkreślić, iż umorzenie takich należności ma charakter absolutnie wyjątkowy, zarezerwowany dla sytuacji nadzwyczajnych. Mimo trudnej sytuacji rodzinnej skarżącego ocenić wypada, że w niniejszej sprawie taki nadzwyczajny przypadek nie zachodzi. Nie można też uznać, że wystąpił "ważny interes" skarżącego w umorzeniu kwoty należności. Interesu takiego nie należy bowiem odczytywać w oderwaniu od wysokości renty skarżącego i stanu finansów KRUS.
Ponadto należy wskazać, iż decyzja o umorzeniu należności KRUS ma charakter uznaniowy i nawet w razie wystąpienia przesłanek umorzenia zależnych od zainteresowanego (brak środków utrzymania, brak majątku) należności takie jedynie mogą być umorzone. Organ nie jest do tego zobligowany. Stąd też kontrola sądu administracyjnego w takich wypadkach jest ograniczona i sprowadza się do badania, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Ocenić należy, że takiego przekroczenia w niniejszej sprawie nie było.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 przywołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił uznając, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło