V SA/Wa 266/11

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi K. M. na postanowienie Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej pomyłki postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy K.M. (dalej: "skarżący" lub "strona") wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną, jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 30,16 ha. Podstawę utrzymania gospodarstwa domowego stanowią świadczenia emerytalne w wysokości 1.241,18 złotych brutto (skarżący) i 2.651,87 złotych brutto (żona skarżącego). Skarżący oświadczył, że jest osobą schorowaną i w związku z tym ponosi znaczne koszty leczenia (około 200 zł w miesiącu). Podał również, że miesięczne wydaje 1.257 złotych na spłatę rat kredytów i pożyczek zaciągniętych na leczenie. Ponieważ oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego, skarżącego oraz jego żonę wezwano do nadesłania odpisów zeznań podatkowych za lata 2009 i 2010 oraz zaświadczenia o wysokości dochodów uzyskiwanych w roku bieżącym, nadesłania wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie cztery miesiące oraz nadesłania informacji o posiadanych lokatach bankowych i zgromadzonych na nich środkach, nadesłania zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy wydanego przez ośrodek pomocy społecznej, nadesłania odcinków emerytury skarżącego i jego żony za ostatnie cztery miesiące, nadesłania zawartej umowy pożyczki wraz z harmonogramem spłat oraz nadesłania innych dokumentów, które mogłyby potwierdzić wykazywaną sytuację materialną wnioskodawcy. Ponadto, skarżący został poproszony o szczegółowe wskazanie i udokumentowanie wysokości wydatków składających się na bieżące utrzymanie gospodarstwa domowego (opłaty, wyżywienie, ubranie, leczenie). Wezwano go również do udzielenia informacji, co do wykorzystywania posiadanego gospodarstwa rolnego oraz udzielenia informacji, czy otrzymywał dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych bądź inną pomoc finansową z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa lub Agencji Rynku Rolnego, a jeśli tak to kiedy i w jakiej wysokości. Odpowiadając na wezwanie skarżący nadesłał do Sądu roczne obliczenia podatku PIT-40A za 2009 r. i 2010 r. (własne i żony), potwierdzenie wypłaty skarżącemu emerytury za luty i marzec 2011 r., kopie decyzji w sprawie waloryzacji emerytury jego żony, wyciąg bankowy z rachunku skarżącego za luty 2011 r. oraz potwierdzenie wpłaty kwoty 165 zł na rachunek bankowy żony skarżącego, kopie decyzji w sprawie wymiaru podatku rolnego, faktury potwierdzające wydatki na czynsz, gaz, energię elektryczną, telefony. Przedstawił również dokumentację medyczną, część dokumentów dotyczących otrzymanej pożyczki i kredytu, oświadczenie dotyczące wykorzystywania posiadanej nieruchomości rolnej, dopłat do nieruchomości rolnej oraz oświadczenie żony skarżącego o posiadanym majątku, oszczędnościach i lokatach bankowych. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako P.p.s.a, Sąd może - na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 P.p.s.a., można wezwać skarżącego do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez niego okoliczności. W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz stan faktyczny sprawy, brak uzasadnienia dla przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, ponieważ skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślenia wymaga, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy mieć na uwadze, że to na skarżącym spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy natomiast ocenia przedstawione informację i nie spoczywa na nim obowiązek udowadniania, że strona środki na pokrycie kosztów sądowych jednak posiada. W ocenie referendarza sądowego informacje przedstawione we wniosku złożonym na formularzu PPF nie były wystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego. Dlatego na podstawie art. 255 P.p.s.a. skarżący został wezwany do przedstawienia dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie dopełnił w sposób należyty, ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Nie przedstawił bowiem wszystkich informacji oraz dokumentów, o które został wezwany na podstawie art. 255 P.p.s.a. W konsekwencji, nie jest możliwe dokonanie oceny sytuacji materialnej skarżącego i ustalenie, czy skarżący spełnia ustawowe przesłanki do uzyskania prawa pomocy. Skarżącego wezwano do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie cztery miesiące. W odpowiedzi przedstawiono jedynie wyciąg za luty 2011 r. z rachunku bankowego skarżącego. Nie przedstawiono wyciągów z rachunku bankowego jego żony. Ponadto, skarżący nie wykazał wysokości wydatków (opłaty, wyżywienie, ubranie, leczenie) składających się na bieżące utrzymanie gospodarstwa domowego. Skarżący przedstawił jedynie faktury dokumentujące koszty stałe (czynsz, gaz, energia elektryczna). Wszystkie dane, o które został poproszony w wezwaniu z [...] marca 2011 r. są niezbędne do oceny możliwości finansowych skarżącego. Zażądano od wnioskodawcy dokumentów, których uzyskanie nie wiązało się z nadmierną uciążliwością i to zarówno finansową jak i czasową, gdyż większość tych dokumentów winna znajdować się w posiadaniu skarżącego (np. wyciągi z rachunku bankowego). Mając zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę wykonane w zakreślonym terminie, uznać należy, że nie wykazał on, iż ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do jego osoby wystąpiła. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych, z jakimi wnioskodawca powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W konsekwencji, brak ten wykluczył dokonanie oceny, czy zaistniały przesłanki uprawniające do udzielenia skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.