V SA/Wa 2663/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant st. specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2013 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kary pieniężnej uchyla zaskarżoną decyzję. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w K. decyzją Nr [...], z dnia [...] lipca 2010 r., nałożył na M. P., na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym i zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. karę pieniężną w wysokości 10.500 zł. za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, brak obowiązkowych badań sprawdzających tachografu i naruszenie obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie , wymagane dokumenty. Pismem z dnia [...] maja 2012 r. M. P. zwrócił się do [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w K. z wnioskiem o umorzenie powyższej kary. Prośbę swą uzasadnił zaawansowanym wiekiem, złym stanem zdrowia, ciężką sytuacją finansową i brakiem wiedzy (z powodu przebywania w szpitalu) o pożyczeniu samochodu przez M. K. w celu przeprowadzenia córki. Wskazał także na tę okoliczność, iż M. K. obecnie nie żyje. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., Nr [...] odmówił umorzenia spłaty kary pieniężnej. W uzasadnieniu decyzji organ akcentując uznaniowy charakter decyzji wskazał na przepisy art. 55 i 56 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych stwierdzając równocześnie, iż w rozpoznawanej sprawie nie wystąpił żaden z przewidzianych w ustawie przypadków, które mogłyby uzasadniać przychylenie się do wniosku Strony. Za wykazaną przez M. P. organ uznał wysokość rzeczywiście otrzymywanej emerytury – 643 zł. oraz fakt leczenia szpitalnego. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego podkreślił jednak brak wiarygodności Strony, ponieważ M. P. raz mówił o pożyczeniu samochodu znajomemu raz zaś o samowolnym wzięciu pojazdu wraz z kluczykami i dokumentami przez M.K. Organ powołał się także na podobną sytuację z 14 kwietnia 2008 r., gdy to kontrola wykazała, iż samochodem Strony kierował S. K. Wobec jego śmierci w dniu 18 lutego 2009 r. nie został on przesłuchany w charakterze świadka. W odwołaniu z dnia 25 lipca 2012 r. skierowanym do Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. M. P. powtórzył argumenty z wniosku o umorzenie kary. Przywołał swą złą sytuację finansowa i zdrowotną oraz zapewniał, iż przebywał w szpitalu, gdy znajomy - bez jego wiedzy - wziął samochód. Po rozpatrzeniu odwołania Generalny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] lipca 2012 r., Nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, iż po przeanalizowaniu przesłanek z art. 56 ustawy o finansach publicznych nie znalazł podstaw do zastosowania ulgi w formie umorzenia kary. Decyzja ma charakter uznaniowy. Organ nie kwestionując ciężkiej sytuacji Skarżącego podniósł, iż nałożenie kary pieniężnej wiąże się z trudnościami, jest ze swej natury sankcją. W skardze z dnia 22 października 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. P. wniósł o umorzenie kary. W uzasadnieniu skargi opisał swą obecną sytuację zdrowotną: jest inwalidą I grupy, przeszedł dwa zawały i udar, ma amputowaną nogę z powodów krążeniowych. Powołał się na niską emeryturę oraz kolejny raz oświadczył, iż nie wiedział o użyciu jego samochodu przez znajomego, który obecnie nie żyje i nie może wyjaśnić okoliczności sprawy. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie dokonując analizy pojęć ważnego interesu strony i interesu publicznego oraz stanął na stanowisku, iż istnieje domniemanie skuteczności postępowania egzekucyjnego z powodu jego niezakończenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Podstawową funkcją sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Sąd uznał, iż skarga M. P. jest zasadna. Należy mieć na uwadze, iż zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało w ramach tzw. uznania administracyjnego, co nakazywało Sądowi dokonanie oceny prawidłowości działań podejmowanych przez organ administracyjny dla należytego wyjaśnienia sprawy i ustalenia prawidłowego stanu faktycznego. Podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przepisów postępowania jest bowiem – stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - takie ich naruszenie, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy i to wpływ istotny. W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy nie został ustalony przez organy prawidłowo, materiał dowodowy nie został zgromadzony wyczerpującego a jego ocena narusza podstawową zasadę postępowania dowodowego, tj. zasadę swobodnej oceny dowodów. Ocena zebranych w sprawie dowodów obrazujących sytuację materialną, zdrowotna i rodzinną strony nie uwzględniała tak ważnych okoliczności jak fakt, iż żona Skarżącego nie ma własnych świadczeń rentowych czy emerytalnych, co nakazywało dokonanie ustaleń czy głównym czy też jedynym źródłem utrzymania małżonków jest emerytura M. P.; utrata nogi w powiązaniu z wiekiem i stanem zdrowia Skarżącego nakazywała ustalenie czy ma on możliwość wykonywania jakiejkolwiek pracy; nie ustalenie wartości samochodu - istotnego składnika majątku - uniemożliwiało zweryfikowanie rzeczywistej sytuacji finansowej Strony. Za niedopuszczalne Sąd uznał konstruowanie wniosków w rozpoznawanej sprawie o umorzenie kary pieniężnej w wysokości 10.500 zł. w oparciu o sytuacje sprzed zdarzeń ustalonych w protokóle kontroli nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. i wymierzenia tej kary. Powołanie się przez organ I instancji na, jak sam stwierdził, niewyjaśnione zdarzenie z 14 kwietnia 2008 r. z udziałem S. K. nie zostało przez organ II instancji skorygowane. Sąd podnosi, iż zgodnie art. 55 ust. 1 w związku z art. 60 i art. 64 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm. zwana dalej u.f.p.) stanowiącym podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia ustawodawca przewidział instytucję umarzania spłaty niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym stanowiących dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej. Stosownie do art. 56 ust. 1 ustawy należności mogą być umarzane w całości, jeżeli: 1/ osoba fizyczna – zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiła majątek niepodlegający egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiła przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 6.000 zł; 2/ osoba prawna – została wykreślona z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie, 3/ zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne; 4/ jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej uległa likwidacji; 5/ zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny. Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż należności są nieściągalne. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z tych przesłanek daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego zadłużenia. M. P. wnosząc o umorzenie w całości kary pieniężnej w wysokości 10.500 zł. powołał się, jak to wynika z treści wniosku, odwołania i skargi, na przesłankę ważnego interesu dłużnika (art. 56 ust. 1 pkt 5 u.f.p.). Zbadanie istnienia przesłanki "ważnego interesu dłużnika" wymaga od organu ustalenia sytuacji majątkowej Strony oraz skutków ekonomicznych, jakie poniesie ona w wyniku realizacji zobowiązania. W rozpoznawanej sprawie organ przedwcześnie zajął stanowisko, iż przedstawione przez Skarżącego dowody pozwalają na uznanie, iż jego sytuacja materialna nie przemawia za umorzeniem kwoty 10.500 zł kary. W ocenie Sądu organ dopiero po wskazanym wyżej uzupełnieniu materiału dowodowego, w toku ponownego rozpoznawania sprawy, będzie mógł rozważyć, czy w sprawie nie wystąpiły nadzwyczajne względy, które przy braku umorzenia kary, mogłyby zachwiać podstawami egzystencji Skarżącego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.