V SA/Wa 2670/13

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia (...) października 2013 r. Nr (...) w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych; Skarżący wystąpił - na urzędowym formularzu PPF - z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oraz oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną i dwójką dzieci. Skarżący posiada dom o pow. 150 m² oraz nieruchomość rolną o pow. 17 ha (5ha przeliczeniowych), oborę i stodołę. Skarżący wskazał, iż jego dochód z gospodarstwa rolnego wynosi O zł, dzieci pobierają zasiłek z GOPS w Nurze. W dodatkowym oświadczeniu Skarżący wskazał, iż nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych, Jego majątek ruchomy to maszyny rolnicze, które nabył przy wsparciu dofinansowania z Unii Europejskiej i na które wziął kredyt, obecne zadłużenie wynosi 131 985 zł. Samochód, który posiada jest wart około 2000 zł. Wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych wynoszą 3000 zł. Małżonka skarżącego nie pracuje nigdzie poza gospodarstwem rolnym, utrzymuje się z produkcji mleka. Do oświadczenia skarżący załączył zaświadczenie banku o posiadanych kredytach, decyzje w sprawie dopłat z ARiMR, wyciągi z rachunków bankowych oraz zaświadczenie z gminy o posiadanym gospodarstwie. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (T.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późniejszymi zmianami) – dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Na obecnym etapie postępowania, gdzie Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskujący byłby zobowiązany składa się wpis od skargi w wysokości 100 zł. Analiza podanych przez skarżącego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku, gdyż skarżący nie wykazał braku środków na pokrycie kosztów postępowania. Na wstępie należy wskazać, iż Skarżący nie sprecyzował dokładnie ile wynoszą dochody z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Wyliczony na podstawie przedłożonych zaświadczeń przeciętny dochód w wysokości 12167,15 zł nie odpowiada rzeczywistym dochodom z gospodarstwa rolnego Skarżącego. Z nadesłanego rachunku bankowego wynika, iż Skarżącemu wypłacono tylko z tytułu dostaw mleka w listopadzie 2013 r. kwotę 19 289,75 zł, w grudniu 2013 r. 18817,83 zł oraz w styczniu 24444,52 zł. Ponadto Skarżący uzyskuje dopłaty w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości 13 153,91 zł rocznie. Powyższe wskazuje, iż dochody w gospodarstwie domowym skarżącego są wysokie i można przyjąć, iż średnio wynoszą ponad 20 000 zł miesięcznie. Wskazać również należy, iż Skarżący był zobowiązany do nadesłania dokumentów potwierdzających wydatki mieszkaniowe jak również zaświadczenia o zasiłku, czego nie uczynił. Odnosząc się do zobowiązań kredytowych wskazać należy, iż mogłyby one zostać uwzględnione i wpłynąć na wysokość dochodów rodziny, ale z nadesłanego zaświadczenia nie wynika wysokość miesięcznej raty ponoszonej przez Skarżącego z tytułu zaciągniętych kredytów na zakup maszyn. Podkreślić należy, że zwolnienie od kosztów sądowych, o co wnosi w niniejszej sprawie skarżący, wiąże się z poniesieniem przez Skarb Państwa określonych kosztów. Wydatek tego rodzaju ma charakter publicznoprawny i może zostać zrealizowany tylko wtedy, gdy zostanie ustalone w sposób niewątpliwy, iż strona uczestnicząca w postępowaniu sądowym, pomimo poczynienia oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania, nie jest w stanie finansowo podołać ciężarowi uiszczenia kosztów sądowych. W niniejszej sprawie, brak jest podstaw by takie ustalenie mogło zostać w sposób uzasadniony przyjęte. Wskazać również należy, iż Skarżący nie wykazał w swoim oświadczeniu by wszystkie wskazane środki finansowe pozostające w jego dyspozycji były pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne) związane z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych własnych i rodziny. Do niezbędnych kosztów nie można zaliczyć wydatków związanych z zakupem i eksploatacją samochodu tj. rejestracją, naprawą, ubezpieczeniem itp. Wskazać bowiem należy, iż o ile posiadanie samochodu mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, o tyle posiadanie samochodu w przypadku osoby ubiegającej się o prawo pomocy standard ten przekracza. Jeszcze raz podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jej osoby, nie wystarczy bowiem samo powoływanie się na trudną sytuację materialną. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.