V SA/Wa 2671/08

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] czerwca 2008r. Nr [...] w przedmiocie płatności do gruntów rolnych; postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi J. C. wystąpił z wnioskiem (uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z 9 grudnia 2008 r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku, jak i w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną oraz trójką małoletnich dzieci. Oświadczył, iż posiada dom o powierzchni 120 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 15 ha Wskazał, że utrzymuje się ze świadczenia rentowego w wysokości 420 złotych, nie posiada zasobów pieniężnych, oszczędności i przedmiotów wartościowych. Ponadto stwierdził, że spłaca kredyt na modernizację obory. W związku z tym, iż dane zawarte we wniosku okazały się niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 9 grudnia 2008r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia przedmiotowego wniosku przez udzielenie odpowiedzi na postawione pytania i nadesłanie stosownych dokumentów, w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Pismem procesowym datowanym na 20 grudnia 2008 r. wnioskodawca wyjaśnił, iż w jego sytuacji nic się nie zmieniło. Wskazał, że nie będzie mógł złożyć wymaganych dokumentów ze względu na czas oczekiwania na wydanie zaświadczenia, brak paragonów, wielość zadań. Oświadczył, iż nie brał paragonów ze sklepów za zakup żywności oraz używanych ubrań. Wskazał, że nie ma maszyn rolniczych w związku z tym nie ma możliwości zarobkowania. Odnosząc się do wezwania o nadesłanie wyciągu z rachunku bankowego stwierdził, że posiada rachunek bankowy, a jego stan według skarżącego jest cyt. "pojęciem względnym przy obecnych cenach za nawozy i środki do produkcji rolnej". Reasumując zainteresowany stwierdził, iż koszty otrzymania zaświadczeń i koszty potwierdzenia dokumentów za zgodność z oryginałem u notariusza przewyższają wartość wpisu i to wielokrotnie. Zdaniem skarżącego ten kto żąda od niego powyższego ewidentnie pragnie mu zaszkodzić. Na zakończenie stwierdził, że "nie będę już państwa niepokoił" i postanowił uzyskać pomoc i satysfakcję w prasie. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu rozpoznającego wniosek. W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wykazał w sposób rzetelny, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę na fakt, iż zwrócono się do skarżącego o nadesłanie m.in. wyciągów z posiadanego rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące, odcinka renty lub emerytury oraz umowy kredytowej, bowiem z akt administracyjnych (decyzja organu I instancji z [...] kwietnia 2008r.) wynikało, iż skarżący posiadał rachunek bankowy, natomiast we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył, iż utrzymuje się z renty i zaciągnął kredyt na modernizację obory. W odpowiedzi na wezwanie, skarżący nie nadesłał żądanych wyciągów tylko oświadczył, iż stan rachunku cyt. "jest pojęciem względnym przy obecnych cenach za nawozy i środki do produkcji rolnej". W związku z powyższym należy uznać, iż skarżący nie dąży do wyjaśnienia w sposób rzetelny swojej sytuacji majątkowej. Skarżący był zobowiązany do nadesłania stosownych dokumentów, a nie złożenia oświadczenia w tym zakresie. W niniejszej sprawie zachodziła konieczność weryfikacji tego oświadczenia. Zażądano od wnioskodawcy dokumentów, których uzyskanie nie wiązało się z nadmierną uciążliwością i to zarówno finansową jak i czasową, gdyż zasadą jest, że każdy posiadacz rachunku otrzymuje miesięcznie co najmniej jeden wyciąg z prowadzonego rachunku. Podobnie przedstawia się sytuacja z odcinkiem renty lub emerytury, który skarżący otrzymuje co miesiąc. Natomiast egzemplarz umowy kredytowej skarżący otrzymał przy zawieraniu kredytu i mógł bądź przesłać oryginał do Sądu i zażądać jego zwrotu po wykorzystaniu lub samemu potwierdzić za zgodność z oryginałem. Ponadto zażądano od skarżącego złożenia oświadczeń odnośnie ponoszonych kosztów utrzymania i ewentualnie potwierdzenia ich stosownymi dokumentami. Skarżący również w tym zakresie nie złożył oświadczenia, wskazał jedynie, iż nie brał paragonów za żywność i ubrania. Należy podkreślić, iż w posiadaniu skarżącego zapewne znajdują się dokumenty, które mogłyby być pomocne przy ustaleniu wysokości kosztów utrzymania, dokumentami takimi są np. nakaz płatniczy (podatek rolny), faktury za opał, wodę itp. Na marginesie należy zauważyć, iż nie żądano od skarżącego nadesłania dokumentów potwierdzonych za zgodność z oryginałem przez notariusza. Potwierdzenia takiego mógł dokonać sam skarżący, a w wypadku wątpliwości co do dokumentu zostałby on wezwany do przedstawienia jego oryginału. Skarżący, zgodnie z tym co zostało wskazane wyżej, mógł również złożyć oryginały dokumentów z zastrzeżeniem ich zwroty po wykorzystaniu. Odnosząc się stwierdzenia wnioskodawcy dotyczącego zaświadczenia z odpowiedniego urzędu gminy wskazującego wysokości dochodów uzyskiwanych z nieruchomości rolnej, iż ze względu na termin zakreślony w zarządzeniu z 9 grudnia 2008r. nie będzie mógł się wywiązać należy wskazać, że skarżący mógł się zwrócić z wnioskiem o przedłużenie tego terminu. Jednakże tego nie uczynił, a także do dnia wydania niniejszego postanowienia żądanego zaświadczenia nie przedstawił. Brak współpracy skarżącego prowadzi do stwierdzenia, że przedstawiona we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja finansowa jest inna niż w rzeczywistości. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.