V SA/Wa 2675/15

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 1 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi F.G. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2015r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie cofnięcia kwoty indywidualnej dostaw p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy F.G. (dalej "Skarżący"), wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, użytkuje nieruchomość rolną o powierzchni o pow. 5 ha, zajmuje mieszkanie o pow. 12 m. kw., nie posiada domu. Z rubryki 10 wniosku wynika, że źródłem miesięcznego utrzymania Skarżącego jest świadczenie emerytalne w wysokości 1.049,34 zł (brutto) oraz dochód z gospodarstwa w wysokości 350 zł. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, że miesięcznie wydaje na żywność, wodę i śmieci około 600 zł. Ponadto ponosi wydatki na leki, opał, środki czystości. Wskazał również, że posiada oszczędności w wysokości 4000 zł, ale zaoszczędzonymi środkami pieniężnymi pokrywa bieżące koszty. W związku z powziętymi wątpliwościami na podstawie przepisu art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 23 lipca 2015 r. wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie w terminie 10 dni wskazanych w wezwaniu dokumentów. Wezwanie doręczono Skarżącemu 30 lipca 2015 r. Skarżący nie zastosował się do wezwania bowiem nie udzielił informacji oraz nie nadesłał wskazanych w wezwaniu dokumentów. W piśmie z 6 sierpnia 2015 r. (data nadania) poinformował, że nie może nadesłać w terminie wymaganych dokumentów w uwagi na liczne obowiązki związane z prowadzeniem gospodarstwa (okres żniwny). Dodał, że "w tygodniu postara" się odpowiedzieć na wezwanie. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi rozpatrującemu wniosek. Jednocześnie w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, referendarz sądowy na podstawie art. 255 p.p.s.a., ma prawo wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. Wobec tego, iż oświadczenia złożone przez Skarżącego na urzędowym formularzu PPF, okazały się niewystarczające do oceny, czy nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (jako warunku udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie), został wezwany do podania informacji pozwalających na lepszą ocenę sytuacji majątkowej oraz do złożenia określonych dokumentów. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący odpowiedział, że z uwagi na ilość pracy w gospodarstwie rolnym nie jest w stanie tego wezwania wykonać. Równocześnie wskazał, na możliwość nadesłania wyjaśnień i dokumentów w terminie tygodnia. W związku ze złożonymi wyjaśnieniami wskazać należy, że Skarżącemu wyznaczono dziesięciodniowy termin na wykonanie wezwania. Skarżący oprócz określonych dokumentów, został zobowiązany do wyjaśnienia, czy posiada rachunki bankowe, lokaty, wskazania miesięcznych wydatków na utrzymanie, wyjaśnienia, czy korzysta z pomocy społecznej, jak wykorzystuje posiadaną nieruchomość rolną i prowadzone gospodarstwo rolne. Skarżący w złożonym piśmie nie udzielił odpowiedzi na zadane pytania. Ponadto nie odpowiedział na wezwanie o dodatkowe dokumenty w późniejszym terminie, pomimo że w piśmie z 6 sierpnia 2015 r. wskazał na taką ewentualność. W tych okolicznościach faktycznych stwierdzić należy, iż sytuacja finansowa Strony nie została wyjaśniona. Podkreślić należy, że obowiązek wyjaśnienia sytuacji finansowej spoczywa na Skarżącym. W niniejszej sprawie Skarżącemu wyznaczono 10 dni na uzupełnienie wniosku. Skarżący – odpowiadając na wezwanie – ani nie nadesłał dodatkowych dokumentów, ani nie złożył dodatkowych informacji. Nie wywiązał się z ustawowego obowiązku również w późniejszym terminie, pomimo złożenia takiej deklaracji w piśmie skierowanym do Sądu 6 sierpnia 2015 r. Zwrócić uwagę również należy, że na złożonym formularzu PPF Skarżący zadeklarował oszczędności w wysokości 4000 zł, a więc w kwocie wielokrotnie przekraczającej wymagany w sprawie wpis (200 zł). Skarżący wskazał, że oszczędności przeznacza na bieżące wydatki, na formularzu PPF wyjaśnił natomiast, że miesięczne koszty utrzymania wynoszą około 600 zł. W związku z powyższym, z uwagi na istniejące braki w dokumentacji oraz niejasności w złożonym oświadczeniu majątkowym uznać należy, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Referendarz sądowy nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia wówczas, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, ponieważ wnioskodawca uchyla się od złożenia odpowiednich dokumentów lub oświadczeń w tym przedmiocie. Rzeczą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 postanowiono jak w sentencji.