V SA/Wa 2676/07
WyrokWSA w Warszawie2008-03-20
Skład orzekający: Ewa Wrzesińska-Jóźków, Małgorzata Dałkowska-Szary, Beata Krajewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił umorzenia zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, uwzględniając istnienie majątku dłużnika, mimo jego trudnej sytuacji materialnej?Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzję Prezesa ZUS w części dotyczącej odmowy umorzenia składek na własne ubezpieczenie społeczne osoby prowadzącej działalność gospodarczą, uznając, że organ nie przeprowadził wystarczająco wnikliwej analizy sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy, co narusza przepisy proceduralne i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W pozostałej części, dotyczącej składek za pracowników, skargę oddalono, ponieważ umorzenie w tym zakresie jest możliwe tylko w przypadku całkowitej nieściągalności, a skarżący posiadał majątek, z którego można było prowadzić egzekucję.Stan faktyczny
K. B. zwrócił się do ZUS o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz za zatrudnionych pracowników, powołując się na bardzo trudną sytuację materialną. Organy ZUS odmówiły umorzenia, wskazując na posiadanie przez skarżącego nieruchomości, która mogła być przedmiotem skutecznej egzekucji. Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję odmowną. Skarżący wniósł skargę do WSA, kwestionując ocenę swojej sytuacji majątkowej i prawidłowość ustalenia zadłużenia.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa ZUS w części dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za osobę prowadzącą działalność gospodarczą i oddalił skargę w pozostałej części dotyczącej składek za zatrudnionych pracowników.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków (spr.), Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary, Sędzia WSA - Beata Krajewska, Protokolant - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2008 r. ze skargi K. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej składek na ubezpieczenie społeczne za osobę prowadzącą działalność gospodarczą. W pozostałej części skargę oddala.
Przedmiotem skargi z 27 września 2007 r. wniesionej przez K. B. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] sierpnia 2007 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z [...] czerwca 2007 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za osobę prowadzącą działalność gospodarczą za okres od maja 1994 r. do grudnia 1997 r. oraz za zatrudnionych pracowników za okresy od maja 1994 do lutego 1997 oraz od sierpnia 1997 do listopada 1998 wraz z odsetkami za zwłokę i opłatami dodatkowymi.
Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Kolejnym wnioskiem z dnia 10 listopada 2006 r. K. B. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne powstałych na koncie osobistym [...] oraz koncie pracowniczym [...] do listopada 1998 r. wraz z odsetkami i innymi opłatami. We wniosku wskazał, iż nie jest w stanie spłacić zaległych składek, ponieważ jego sytuacja materialna po odmowie przedłużenia świadczeń z tytułu renty [...] w KRUS znacznie się pogorszyła. Z uwagi na niskie dochody w minionym okresie wnioskodawca nie był w stanie spłacić wyznaczonych przez ZUS rat opłaty restrukturyzacyjnej. Z powodu braku majątku i dochodów wnioskodawcy nie przyniosła również rezultatu egzekucja administracyjna, wielokrotnie umarzana przez organ egzekucyjny.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu zaległych składek. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie spełniona została wprawdzie przesłanka całkowitej nieściągalności określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (egzekucja prowadzona przez urzędy skarbowe okazała się bezskuteczna), podkreślił jednak, iż wnioskodawca posiada majątek w postaci nieruchomości i możliwe jest dalsze prowadzenie egzekucji. Na wskazanej nieruchomości ZUS posiada bowiem zabezpieczenie hipoteczne. Nieruchomość może być przedmiotem egzekucji, która może być skuteczna i może doprowadzić do wyegzekwowania należnych składek. Podkreślił również, iż nieruchomość położona jest poza miejscem zamieszkania wnioskodawcy, a z odpisu księgi wieczystej nr [...] wynika, iż nieruchomością położoną w miejscowości M. W., Gm. Ż. jest las, łąka, rola i budynki. Prowadzenie postępowania egzekucyjnego z przedmiotowej nieruchomości nie spowoduje, iż zagrożona zostanie możliwość zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych wnioskodawcy.
Pismem z dnia 18 czerwca 2007 r. K. B. wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy, rozpoznanie przesłanek pominiętych w pierwotnym postępowaniu oraz o pozytywne rozpoznanie wniosku o umorzenie zobowiązań w oparciu o wszystkie okoliczności sprawy. W treści pisma zainteresowany wskazał, iż w sprawie nieprzedłużenia mu renty [...] Sąd Apelacyjny we W. oddalił jego apelację oraz wniosek o przyznanie adwokata z urzędu do wywiedzenia i wniesienia skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego, pozbawiając skarżącego możliwości wniesienia środka zaskarżenia. Ponadto powołując się na akty notarialne umów darowizny podkreślił, iż łączna wartość gospodarstwa rolnego po denominacji stanowi 3064,45 zł i egzekucja nie wystarczyłaby na pokrycie kosztów opisu, oszacowania, organizacji przetargu i kosztów egzekucyjnych. Ponadto zauważył, iż z egzekucji należałoby wyłączyć działkę siedliskową z domem drewniano-murowanym dwuizbowym z 1939 r., gdyż stanowi ona jedyną nieruchomość z ewentualnym zamieszkaniem dla zobowiązanego, nie posiadającego innego tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego. Przebywanie we W. podyktowane jest - do czasu osiągnięcia wieku emerytalnego - możliwością pozyskiwania niewielkich dochodów z prac dorywczych, których byłby pozbawiony w przypadku zamieszkiwania w M. W. Nadto wskazał, iż stodoła drewniana kryta słomą zawaliła się, a budynek obory murowany pokryty eternitem bliski jest zawalenia się. Dodatkowo wskazał, iż umowa zlecenia zawarta jest na okres zamknięty od 1.01.2007 do 31.08.2007 na 16 godzin w miesiącu i nie zostanie przedłużona.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2007 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ zaznaczył, iż sytuacja majątkowa wnioskodawcy jest ciężka jednakże posiadany przez dłużnika majątek nieruchomy może stać się przedmiotem skutecznej egzekucji administracyjnej, pozwalającej na opłacenie dochodzonych obecnie składek, zatem brak jest podstaw do umorzenia należności. Ponadto okoliczność znajdowania się w trudnej sytuacji finansowej nie może – zdaniem organu – uwalniać płatników od obowiązku opłacania wymaganych prawem składek i prowadzić do automatycznego umarzania zaległości powstałych z tego tytułu.
Pismem z dnia 27 września 2007 r. (data nadania pocztowego) skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Zakładu z dnia [...] sierpnia 2007 r. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skarżący powtórzył argumentację zawartą we wniosku o umorzenie wskazując, iż jego obecna sytuacja majątkowa jest bardzo trudna i nie jest w stanie podołać ciążącemu na nim zadłużeniu.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując motywy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pismem procesowym z dnia 15 listopada 2007 r. skarżący ustosunkował się do stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę. W treści pisma wskazał, iż organ błędnie ustalił kwotę jego zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników, a ponadto nietrafnie uznał, iż skarżący zgłoszony jest do ubezpieczenia z tytułu zatrudnienia na umowę zlecenia w Stowarzyszeniu R. K. we W. Umowa zlecenia wygasła z upływem okresu, na który była zawarta, nie można więc twierdzić o stałym charakterze dochodu. Ponadto obecnie w utrzymaniu skarżącego pomaga mu matka, ponieważ nie byłby on w stanie przy osiąganych dochodach utrzymać się samodzielnie.
Pismem procesowym z dnia 12 grudnia 2007 r. organ w odpowiedzi na ww. zarzuty skarżącego wskazał, iż wartość przedmiotu zaskarżenia została wskazana prawidłowo, gdyż w piśmie informacyjnym z 2 października 2007 r. nie zostały ujęte należności z tytułu odsetek, natomiast w zaskarżonej decyzji obliczono odsetki od należności głównych.
W piśmie z dnia 16 stycznia 2008 r. skarżący wniósł o rozpoznanie jego wniosków wskazanych w piśmie z dnia 15 listopada 2007 r. jak też w niniejszym piśmie procesowym. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż jego wnioski zawierały przesłanki faktyczne i prawne wskazujące na korzystne dla skarżącego okoliczności unaoczniające, iż wielokrotna odmowa umorzenia zobowiązań skarżącego podyktowana jest chęcią wykluczenia społecznego skarżącego, bez racjonalnych uwarunkowań możliwości spłaty jego zobowiązań, nawet przy ich zabezpieczeniu hipoteką przymusową na gospodarstwie stanowiącym jego własność.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a. lub w innych przepisach, (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Sąd, badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) dalej: u.s.u.s., doszedł do przekonania o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za osobę prowadzącą działalność gospodarczą i oddalenia skargi w pozostałej części tj. dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za zatrudnionych pracowników.
Jednocześnie Sąd zaznacza, iż o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzyga właściwy organ administracyjny. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej.
Według art. 123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych tą ustawą, stosuje się przepisy k.p.a. chyba, że ustawa stanowi inaczej. Analogiczne unormowanie zawiera także art. 180 § 1 k.p.a. stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego Kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Dotyczy to również postępowania odwoławczego od tych decyzji, prowadzonego przez Prezesa Zakładu. Zgodnie bowiem z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnoszonego od decyzji Zakładu do Prezesa Zakładu, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w k.p.a.
Prezes ZUS winien, zatem przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, pogłębiając jednocześnie zaufanie obywatela do działań organu (art. 8 k.p.a.). W trakcie prowadzonego postępowania jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego i zapewnić jej czynny udział w postępowaniu (art. 9 i 10 k.p.a.). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a.
Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowił art. 28 u.s.u.s., zgodnie z którym należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. Całkowita nieściągalność zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. zachodzi gdy:
1)dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2)sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;
3)nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4)nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a)wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
5)naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6)jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Wyliczenie zawarte w zacytowanym art. 28 ust. 3 u.s.u.s. (przesłanki całkowitej nieściągalności należności) jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których należy uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Literalna wykładnia art. 28 ust. 3 u.s.u.s. nie pozostawia wątpliwości, że wymienione w tym przepisie okoliczności, jeżeli zaistnieją, samoistnie stanowią o całkowitej nieściągalności należności dłużnika. Okoliczności potwierdzające całkowitą nieściągalność nie podlegają zatem dodatkowej ocenie organów właściwych do umorzenia należności z tytułu składek lecz wiążą te organy w zakresie ustalenia całkowitej nieściągalności. Natomiast wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s., daje możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia.
W myśl ust. 3a art. 28 u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania, o których mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 wymienionego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
Przepisy normujące umarzanie należności z tytułu składek, tj. tak przepis ust. 2 jak i ust 3a art. 28 omawianej ustawy, posługują się zatem sformułowaniem "mogą być", a to oznacza, iż regulacje te należą do sfery uznania administracyjnego. Niemniej jednak Sąd może badać czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych, właściwie uzasadniając swoje stanowisko.
Podkreślić należy, iż dla właściwego zastosowania art. 28 ustawy systemowej zasadnicze znaczenie ma określenie rodzaju składek, z którymi zalega płatnik. Dopiero ustalenie czy są to składki pracownicze (opłacane przez płatnika za zatrudnionego pracownika), czy też składki osobiste płatnika, pozwala na prawidłowe zastosowanie art. 28 ustawy systemowej i zakreślenie granic postępowania dowodowego. Należy bowiem mieć na względzie, iż to norma prawa materialnego wyznacza granice postępowania dowodowego. Na jej podstawie organ ustala, jakie fakty mają istotne znaczenie dla sprawy, czy wymagają one udowodnienia i jakie dowody dla udowodnienia tych faktów są potrzebne.
Z akt niniejszej sprawy wynika, iż przedmiotem decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2007 r., utrzymanej w mocy decyzją Prezesa Zakładu z dnia [...] sierpnia 2007 r. jest odmowa umorzenia należności powstałych z tytułu nieopłaconych przez płatnika – K. B. - składek na własne ubezpieczenia społeczne jak również za pracowników w części finansowanej przez pracodawcę. Zauważyć również należy, iż podstawą do ubiegania się przez skarżącego o umorzenie należności z tytułu ww. nieopłaconych składek były wskazane przez skarżącego okoliczności związane z bardzo trudną sytuacją materialną.
W ocenie Sądu prawidłowo zostało ustalone na dzień wydania zaskarżonej decyzji, iż mimo że egzekucja prowadzona przez urzędy skarbowe okazała się bezskuteczna a postępowanie egzekucyjne zostało umorzone wskutek nieściągalności, wnioskodawca posiada majątek w postaci nieruchomości i że posiadany przez dłużnika majątek nieruchomy może stać się przedmiotem skutecznej egzekucji administracyjnej, pozwalającej na opłacenie dochodzonych obecnie składek (wpisana hipoteka do księgi wieczystej dotyczącej nieruchomości skarżącego). W konsekwencji brak było prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium. Przy czym w ocenie Sądu nie ma znaczenia podnoszony przez skarżącego zarzut niskiej wartości posiadanego przez skarżącego majątku. Nawet jeśli wartość nieruchomości nie pokrywa istniejącego zadłużenia, istnieje możliwość wyegzekwowania części zadłużenia.
Ponadto Sąd wyjaśnia, iż prawidłowo organy administracyjne ustaliły, iż w stosunku do umarzania należności z tytułu nieopłaconych składek za pracowników w części finansowanej przez pracodawcę nie znajduje zastosowania art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Daje on bowiem możliwość umarzania, w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku całkowitej nieściągalności, należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek (składek na osobiste ubezpieczenia osób prowadzących działalność gospodarczą). Umorzenie zatem zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za pracowników w części finansowanej przez pracodawcę może nastąpić wyłącznie w sytuacji zaistnienia przesłanki całkowitej nieściągalności określonej w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Z uwagi na posiadany przez skarżącego majątek organ zasadnie odmówił umorzenia i dlatego skarga w tej części podlegała oddaleniu.
Odnosząc się natomiast do odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem tych składek Sąd podkreśla, iż zastosowanie znajduje tutaj art. 28 ust. 3a oraz przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 13 lipca 2003 r. Organ kierując się regułami postępowania wskazanymi w art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., nie poprzestając na wymienieniu występującego w aktach sprawy materiału dowodowego – powinien przeprowadzić w uzasadnieniu decyzji jego rzetelną analizę, zwłaszcza w oparciu o przesłanki umorzenia ujęte w przepisach ww. rozporządzenia. Uzasadnienie decyzji organu w tej części winno wskazywać na szczególnie wnikliwe wyjaśnienie przez organ w toku postępowania dowodowego aktualnej sytuacji majątkowej strony, jej zdolności płatniczych (dochodów i niezbędnych wydatków), a w konsekwencji ustalenie, czy zapłata zaległych należności rzeczywiście może zagrozić jej egzystencji. Dopiero takie ustalenia są przydatne w sytuacji rozważania przesłanek wynikających z zastosowania treści art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Pełne przedstawienie toku rozumowania organu wydającego decyzję powinno zaś być zawarte w uzasadnieniu decyzji zgodnym z art. 107 § 3 k.p.a. i realizującym zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a. Uchybienia w tym zakresie -zależnie od ich stopnia- mogą skutkować nawet uchyleniem decyzji obarczonej taką wadą, zwłaszcza, gdy decyzja ma charakter uznaniowy, a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszym przypadku.
Konkludując Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne w części dotyczącej umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą wskazuje na naruszenie omówionych powyżej przepisów procedury – art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a uzasadnienie zaskarżonej decyzji w tej części nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Wskazane uchybienia formalne, w ocenie Sądu, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając ponownie sprawę Prezes ZUS zobowiązany będzie do wydania decyzji z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd uwag. W ramach tego organ administracyjny winien wyjaśnić możliwości płatnicze skarżącego a następnie uwzględnić je przy ustalaniu czy w sprawie nie występuje ważny interes skarżącego umożliwiający umorzenie zaległych składek w trybie art. 28 ust. 3a u.s.u.s.
Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w pkt 1 wyroku, zaś w pkt 2 wyroku w części, w której skarga podlegała oddaleniu orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło