V SA/Wa 2685/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2014 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz radcy prawnego M. J., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Przedmiotem kontroli sądowadministracyjnej jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR) z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym; Decyzjami nr [...] z dnia [...] maja 2008 r. oraz nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. Prezes ARiMR ustalił skarżącej A. P. kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości odpowiednio: z tytułu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych 36.984,15 zł oraz z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 12.353,69 zł. Decyzje stały się prawomocne. Pismem z dnia [...] maja 2013r. skarżąca złożyła wniosek o umorzenie spłaty należności wskazując na trudną sytuację finansową, w jakiej się znajduje. Na wezwanie organu wnioskodawczyni uzupełniła wniosek i przedstawiła swój stan majątkowy. Wskazała, że nie posiada gospodarstwa rolnego, zabudowań ani maszyn rolniczych oraz nie prowadzi produkcji rolnej. Jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W jej posiadaniu jest samochód N. (rok prod. 2001) o wartości 10.950,00 zł. Ma na utrzymaniu dziecko w wieku szkolnym. Mąż pobiera rentę w wysokości 458,48 zł. Skarżąca założyła działalność gospodarczą, korzystając ze środków z Powiatowego Urzędu Pracy. Zajmuje się prowadzeniem zajęć hippicznych i ma na utrzymaniu konie. W wyniku rozpoznania ww. wniosku Prezes ARiMR w dniu [...] lipca 2013r. wydał decyzję nr [...], na mocy której odmówił umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. W uzasadnieniu organ wskazał m.in., że w sprawie nie została spełniona przesłanka warunkująca umorzenie należności określona w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz.U. Nr 258, poz.1747). Zgodnie bowiem z powyższym przepisem, właściwy organ agencji płatniczej umarza z urzędu kwotę należności, jeżeli należność nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzania (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006. str. 52. z późn. zm.). Z uwagi na fakt, że zadłużenie skarżącej ustalone zarówno decyzją z dnia [...] maja 2008 r. (36.984.15 zł), jak i decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. (12.353,69 zł). przekroczyło równowartość 100 euro, nie było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej. Organ I instancji podniósł również, że skarżąca posiada samochód osobowy o wartości 10.950 zł oraz jest posiadaczem 9 koni. Mając na uwadze powyższe stwierdzono, że w przedmiotowej sprawie nie zaszła określona w § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. przesłanka umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Ponadto organ I instancji wskazał, że zgodnie z § 6 ww. rozporządzenia możliwość umorzenia odsetek za zwłokę dotyczyć może tylko sytuacji, w której zachodzą przesłanki do umorzenia należności głównej. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca odwołała się od decyzji organu I instancji. Wskazała, iż decyzja została wydana w oparciu o nieaktualne informacje ze Związku Hodowców Koni, gdyż część koni nie żyje, a część przeszła na własność innych osób. Zarzuciła: iż została wydana z naruszeniem procedury administracyjnej; naruszenie prawa poprzez nie wzięcie pod uwagę treści przepisu art. 32 ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) 1290/05 z dnia 21 czerwca 2005 r., według którego, jeżeli odzyskanie należności nie nastąpiło w terminie 4 lat od daty pierwszego ustalenia administracyjnego lub sądowego lub w terminie 8 lat w przypadku, gdy odzyskanie jest przedmiotem postępowania przed sądami krajowymi, konsekwencje finansowe nieodzyskania ponosi w 50 % zainteresowane państwo członkowskie oraz w 50 % budżet wspólnotowy, a w konsekwencji nałożenie obowiązku zwrotu dopłat mimo przedawnienia dochodzonych należności. Strona wniosła także o uchylenie decyzji Prezesa ARiMR i umorzenie postępowania wobec przedawnienia wobec niej należności, ze względu na upływ okresu 4 lat od wydania decyzji w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności. Poza tym, skarżąca wskazała, że organ nie ma podstaw do występowania o zwrot należności bowiem nie istnieje w obiegu prawnoadministracyjnym prawomocna decyzja ustalająca jej kwotę nienależnie pobranych płatności. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. utrzymał w mocy decyzję wydaną przez organ I instancji, uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. Organ odwoławczy powołał i wyjaśnił przepisy prawa krajowego i unijnego mające zastosowanie w sprawie oraz szczegółowo odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca przedstawiła swoją trudną sytuację życiową i finansową. Wyraziła swoje niezadowolenie z działań podejmowanych przez urzędników państwowych. Oświadczyła, iż jest zainteresowana uregulowaniem zadłużenia i zwróciła się o przedstawienie rozwiązania tej trudnej dla niej sytuacji. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz.270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja znajduje oparcie w przepisach prawa powołanych przez organy administracyjne. Przedmiotem niniejszej sprawy jest kwestia umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Szczegółowe zasady i tryb umarzania tego rodzaju należności reguluje powołane wyżej rozporządzenie z 21 grudnia 2010 r. Zgodnie z przepisem § 4 ust. 1 tego aktu, należność pieniężna umarzana jest z urzędu, a zatem organ zobowiązany jest do jej umorzenia, jeśli należność ta nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006r., str. 52, ze zm.). W przedmiotowej sprawie bezspornym jest to, iż kwota nienależnie pobranej płatności ustalona decyzją Prezesa ARiMR z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] wynosi 12.353,69 zł. Kwota ta – po jej przeliczeniu na walutę euro przy zastosowaniu jej kursu w wysokości 3,3749 zł, wyznaczonego przez Europejski Bank Centralny na dzień 30 maja 2008 r. – przekracza równowartość 100 euro. W tej sytuacji, jak słusznie przyjęły organy należność ta nie podlega umorzeniu z urzędu, gdyż stanowi kwotę wyższą od 337,49 zł. Ponadto bezspornym jest również, iż ustalona decyzją Prezesa ARiMR Nr [...] z dnia [...] maja 2008 r. kwota nienależnie pobranych płatności przyznanych skarżącej wynosi łącznie 36.984,15 zł. Na kwotę tę składają się w ramach Jednolitej Płatności Obszarowej kwota 11.210,73 zł oraz w ramach Uzupełniającej Płatności Obszarowej kwota 25.773,42 zł, a tym samym obie z w/w kwot przekroczyły równowartość 100 euro, ponieważ kurs euro na dzień 30 kwietnia 2008 r. wynosił 3,4515 zł. Następnie wskazać należy, iż zgodnie z treścią § 3 ust. 1 rozporządzenia z 21 grudnia 2010 r., Prezes ARiMR ma możliwość, a zatem nie jest zobligowany, do umorzenia w całości lub w części należności z tytułu wypłaconych przez tę agencję środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej "Sekcja Gwarancji", Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w przypadku całkowitej nieściągalności należności, jeżeli wystąpi jedna z przesłanek określonych w tym przepisie. Tak więc w przypadku spełnienia jednej z przesłanek określonych omawianym przepisem, organ może z urzędu (nawet bez wniosku strony) umorzyć należność przypadającą agencji płatniczej. Przesłanki te są następujące: 1) należności nie odzyskano w wyniku zakończonego postępowania likwidacyjnego albo upadłościowego; 2) dłużnik będący osobą fizyczną zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku (...) 3) dłużnik będący osobą prawną został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność (...); 4) kwota należności nie przekracza wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności; 6) postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Jak wynika z powyższego, fakt pogorszenia sytuacji życiowej strony oraz brak majątku, niskie dochody i zły stan zdrowia nie stanowią – w świetle przepisów rozporządzenia z 21 grudnia 2010 r. – samodzielnych przesłanek umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Niemniej jednak uznać należy, że wskazane przez stronę okoliczności podlegają ocenie w świetle przesłanek o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 5 tego rozporządzenia. Odnosząc się zatem do zaistnienia w przedmiotowej sprawie przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 5, stwierdzić należy, iż na podstawie zgromadzonej dokumentacji organy administracyjne prawidłowo przyjęły i należycie swoje stanowisko uzasadniły, że w niniejszej sprawie nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Sąd zgadza się z dokonaną przez organy oceną, że niewątpliwie trudna sytuacja materialna, w której znajduje się skarżąca, nie uzasadnia uwzględnienia jej wniosku w tym świetle. Podnieść należy, iż w omawianym przepisie jest mowa o "uzasadnionym przypuszczeniu", przy czym chodzi tu o przypuszczenie organu oceniającego wniosek. Zatem uprawnione było przyjęcie, iż z uwagi na to, że skarżąca posiada samochód osobowy o wartości ok.11.000 zł, kilka koni, posiada środki pieniężne na regulowanie innych zobowiązań, to organ będzie w stanie wyegzekwować zaległości. Przypomnieć w tym miejscu należy, na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, że zarówno agencja płatnicza, jak również Minister jako Instytucja Zarządzająca, zobligowane są do ochrony interesów budżetu wspólnotowego, zapobiegania i należytego traktowania każdej nieprawidłowości popełnionej przez beneficjenta pomocy. Przepis art. 5a rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFGR i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006 r., str. 90, z późn. zm.), wskazuje na uprawnienie państwa członkowskiego do podjęcia decyzji o niekontynuowaniu windykacji, jeżeli kwota nienależnie wypłacona rolnikowi nie przekracza 100 euro w ramach jednego programu pomocy. Z powyższego wynika, iż państwo członkowskie zobowiązane jest do bezwzględnego dochodzenia należności. Tym samym przesłanki dające możliwość umorzenia należności interpretować należy ściśle. Pamiętać również trzeba, iż § 3 ust. 1 rozporządzenia z 21 grudnia 2010 r. oparty jest na konstrukcji uznania administracyjnego, co oznacza pewną swobodę w podejmowaniu rozstrzygnięć w omawianym przedmiocie. Negatywna ocena takich rozstrzygnięć musiałaby wiązać się z brakiem ich uzasadnienia, bądź też z takimi uzasadnieniami, które w żaden sposób nie przystawałyby do realiów konkretnej sprawy. W ocenie Sądu, sytuacja taka nie występuje w niniejszej sprawie. Konsekwencją stwierdzenia prawidłowego zastosowania omówionych wyżej regulacji jest nieuwzględnienie zarzutu naruszenia § 6 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r., bowiem jak to słusznie podniesiono w decyzjach obu instancji, umorzenie odsetek może nastąpić jedynie wówczas gdy spełnione zostały przesłanki do umorzenia należności głównej. Postępowanie było prowadzone z poszanowaniem zasad wynikających z k.p.a. W ocenie Sądu, materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony zgodnie z regułami procesowymi i stanowił on wystarczającą podstawę do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Jego oceny dokonano zaś w zgodzie z zasadami logiki. Wydane w sprawie decyzje zawierają prawidłowo powołane podstawy prawne, wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne, nie noszą również znamion dowolności. Powyższego nie może zmienić subiektywne poczucie krzywdy skarżącej. Sąd nie dopatrzył się innych uchybień, które dawałyby podstawę do uwzględnienia skargi. Należy również zauważyć, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest kwestia umorzenia zaległości a nie zaś badanie prawidłowości działań organów przy ustalaniu kwot nienależnie pobranych płatności. Decyzje w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności mają przymiot prawomocności. Ponadto Sąd wskazuje, iż organ prawidłowo wyjaśnił, że art. 32 ust. 5 ww. rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. (Dz. U. UE L 209 z 11.8.2005, str. 1-25 z późn.zm.) skierowany jest bezpośrednio do państwa członkowskiego i jako taki obowiązuje bezpośrednio każde państwo członkowskie Unii Europejskiej, wskazując jedynie na konsekwencje nieodzyskania we wskazanym terminie należności, a nie wskazuje, tak jak twierdzi skarżąca, na terminy przedawnienia należności. W prawidłowo ustalonych okolicznościach stanu faktycznego sprawy i przy przeprowadzeniu przez organy administracji prawidłowej wykładni mających w niej zastosowanie przepisów obowiązującego prawa, w ocenie Sądu brak było podstaw do uwzględnienia skargi. Z wyłożonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji wyroku.