V SA/Wa 2686/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2014 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz radcy prawnego M. J., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Przedmiotem kontroli sądowadministracyjnej jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR) z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] o odmowie rozłożenia na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym; Decyzjami nr [...] z dnia [...] maja 2008 r. oraz nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. Prezes ARiMR ustalił skarżącej A. P. kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości odpowiednio: z tytułu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych 36.984,15 zł oraz z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 12.353,69 zł. Decyzje stały się prawomocne. Pismem z dnia [...] maja 2013r. skarżąca złożyła wniosek m.in. o rozłożenie na raty spłaty ww. należności wskazując na trudną sytuację finansową, w jakiej się znajduje. Na wezwanie organu wnioskodawczyni uzupełniła wniosek i przedstawiła swój stan majątkowy. Wskazała, że nie posiada gospodarstwa rolnego, zabudowań ani maszyn rolniczych oraz nie prowadzi produkcji rolnej. Jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W jej posiadaniu jest samochód Nissan (rok prod. 2001) o wartości 10.950,00 zł. Ma na utrzymaniu dziecko w wieku szkolnym. Mąż pobiera rentę w wysokości 458,48 zł, obciążoną alimentami. Skarżąca założyła działalność gospodarczą, korzystając ze środków z Powiatowego Urzędu Pracy. Zajmuje się prowadzeniem zajęć hippicznych i ma na utrzymaniu konie. Jednocześnie skarżąca wskazała, że nie jest w stanie spłacić więcej niż ok. 100 zł miesięcznie. W wyniku rozpoznania wniosku, Prezes ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r. odmówił skarżącej rozłożenia na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, ustalonych decyzjami z dnia [...] maja 2008 r. oraz z dnia [...] czerwca 2008 r. Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji wskazał, że zaproponowana spłata rat w wysokości 100 zł miesięcznie, przy wielkości zadłużenia jakie ciąży na dłużniku, nie zapewni jego racjonalnej spłaty. Ponadto odmowa rozłożenia na raty podyktowana jest koniecznością jak najszybszego odzyskania należności. Zgodnie bowiem, jak wskazał organ I instancji, z art. 32 ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. państwo członkowskie powinno odzyskać należność w maksymalnym okresie 4 lat lub w terminie 8 lat, w przypadku gdy odzyskanie jest przedmiotem postępowania przed sądami krajowymi. Ponadto organ I instancji wskazał, że zastosowanie ulgi w postaci rozłożenia na raty spłaty należności zgodnie z wnioskiem skarżącej spowoduje dalszy wzrost jej zadłużenia bowiem naliczanie odsetek nie zostanie zawieszone. Dotychczas skarżąca nie wykazała dobrej woli i nie wpłaciła żadnej kwoty na konto ARiMR. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca odwołała się od decyzji organu I instancji. Wskazała, iż decyzja została wydana w oparciu o nieaktualne informacje ze Związku Hodowców Koni, gdyż część koni nie żyje, a część przeszła na własność innych osób. Zarzuciła: iż została wydana z naruszeniem procedury administracyjnej; naruszenie prawa poprzez nie wzięcie pod uwagę treści przepisu art. 32 ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) 1290/05 z dnia 21 czerwca 2005 r., według którego, jeżeli odzyskanie należności nie nastąpiło w terminie 4 lat od daty pierwszego ustalenia administracyjnego lub sądowego lub w terminie 8 lat w przypadku, gdy odzyskanie jest przedmiotem postępowania przed sądami krajowymi, konsekwencje finansowe nieodzyskania ponosi w 50 % zainteresowane państwo członkowskie oraz w 50 % budżet wspólnotowy, a w konsekwencji nałożenie obowiązku zwrotu dopłat mimo przedawnienia dochodzonych należności. Strona wniosła także o uchylenie decyzji Prezesa ARiMR i umorzenie postępowania wobec przedawnienia wobec niej należności, ze względu na upływ okresu 4 lat od wydania decyzji w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności. Poza tym, skarżąca wskazała, że organ nie ma podstaw do występowania o zwrot należności bowiem nie istnieje w obiegu prawnoadministracyjnym prawomocna decyzja ustalająca jej kwotę nienależnie pobranych płatności. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. utrzymał w mocy decyzję wydaną przez organ I instancji, uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. Organ odwoławczy powołał i wyjaśnił przepisy prawa krajowego i unijnego mające zastosowanie w sprawie oraz szczegółowo odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca przedstawiła swoją trudną sytuację życiową i finansową. Wyraziła swoje niezadowolenie z działań podejmowanych przez urzędników państwowych. Oświadczyła, iż jest zainteresowana uregulowaniem zadłużenia i zwróciła się o przedstawienie rozwiązania tej trudnej dla niej sytuacji. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz.270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja znajduje oparcie w przepisach prawa powołanych przez organy administracyjne. Przedmiotem niniejszej sprawy jest kwestia możliwości rozłożenia na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Problematykę tę regulują przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Zgodnie z § 7 ww. rozporządzenia w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi właściwy organ agencji płatniczej na wniosek dłużnika może odroczyć termin spłaty całości lub części należności albo rozłożyć płatność całości lub części należności na raty, biorąc pod uwagę możliwości płatnicze dłużnika. W przedmiotowej sprawie Strona pismem z dnia [...] maja 2013 r. wniosła o rozłożenie na raty spłaty należności, wskazując jednocześnie, że mogłaby dokonywać spłaty kwoty w maksymalnej wysokości 100 zł miesięcznie. Z wyjaśnień złożonych przez skarżącą wynika, że gospodarstwo rolne zostało jej odebrane, a ona wraz z rodziną została eksmitowana. Jest osobą bezrobotną, posiada samochód z 2001 r. o wartości ok.11.000 zł, natomiast renta męża w kwocie 458,48 zł obciążona jest alimentami i innymi zobowiązaniami. Ponadto wskazała, że ponosi bieżące wydatki na czynsz, prąd, opłaty składkowe oraz z tytułu utrzymania dziecka. W tej sytuacji, organ - biorąc pod uwagę wysokość kwoty nienależnie pobranych płatności, tj. łącznie 49.337.84 zł plus odsetki – słusznie zauważył, że gdyby przyjąć zaproponowaną przez dłużnika maksymalną miesięczną kwotę spłaty należności na poziomie 100 zł, to termin spłaty byłby tak odległy, że w rezultacie nie zapewniałby efektywnej spłaty zadłużenia. Okres spłaty trwałby bowiem w nieskończoność, gdyż roczna kwota spłacana przez skarżącą wynosiłaby w takim przypadku tylko 1200 zł, zaś same odsetki za zwłokę obecnie rocznie wynoszą ponad 8000 zł. Wobec powyższego, organy obu instancji słusznie stwierdziły, że zaproponowana przez skarżącą wysokość miesięcznej raty jest nieadekwatna do wysokości jej zadłużenia i związku z tym niemożliwa do przyjęcia. Należy w ty miejscu podkreślić, że udzielona ulga w spłacie zadłużenia musi być możliwa do wykonania przez dłużnika i dostosowana do jego możliwości finansowych, bowiem ustalenie wysokości rat w kwotach niemożliwych do zapłacenia przez dłużnika stwarzałoby wyłącznie iluzję uwzględnienia wniosku. Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy należy podkreślić, że skarżąca wskazała wyraźnie w swoim wniosku o rozłożenie spłaty zaległości na raty, że nie jest w stanie spłacać większych rat niż 100 zł miesięcznie. Mając to na uwadze, organ, uwzględniając obowiązujące w tym zakresie przepisy oraz działanie skarżącej i zaproponowaną przez nią wysokość spłaty rat, prawidłowo odmówił rozłożenia spłaty należności na raty. Słusznie także organ wywiódł, iż obecnie w rzeczywistości skarżąca nie jest zainteresowana jakąkolwiek spłatą tej należności nawet w ratach, bowiem uważa, że ze względu na upływ okresu 4 lat od wydania decyzji w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności, dochodzenie roszczenia wobec niej się przedawniło. Ponadto uważa, że organ nie ma podstaw do występowania o zwrot należności, bowiem nie istnieje w obiegu prawnoadministracyjnym prawomocna decyzja ustalająca jej kwotę nienależnie pobranych płatności. Co więcej, z dotychczasowych działań skarżącej jednoznacznie wynika, że nie jest ona zainteresowana spłatą należności. Z dokumentów nadesłanych przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego wyraźnie wynika, że ma ona problemy w spłacie swoich innych zobowiązań, co również podważa jej wiarygodność w przyszłej spłacie ewentualnych rat należności wobec ARiMR. Ponadto Sąd wyjaśnia, iż art. 32 ust. 5 ww. rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. (Dz.U. UE L 209 z 11.8.2005. str. 1-25 z późn. zm.) skierowany jest bezpośrednio do państwa członkowskiego i jako taki obowiązuje bezpośrednio każde państwo członkowskie Unii Europejskiej, wskazując jedynie na konsekwencje nieodzyskania we wskazanym terminie należności, a nie wskazuje, tak jak twierdzi skarżąca, na terminy przedawnienia należności. Należy wskazać, że nadal obowiązują skarżącą decyzje Prezesa ARiMR Nr [...] z dnia [...] maja 2008 r. oraz Nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r., które to nakładają na skarżącą obowiązek zwrotu tych należności. Obecnie decyzje te istnieją w obrocie prawnym, a należności te nie przedawniły się, w związku z tym wywołują skutki prawne, nakładając na skarżącą obowiązek zwrotu ustalonych kwot należności, powiększonych o odsetki. Reasumując, postępowanie było prowadzone z poszanowaniem zasad wynikających z k.p.a. W ocenie Sądu, materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony zgodnie z regułami procesowymi i stanowił on wystarczającą podstawę do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Jego oceny dokonano zaś w zgodzie z zasadami logiki. Wydane w sprawie decyzje zawierają prawidłowo powołane podstawy prawne, wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne, nie noszą również znamion dowolności. Powyższego nie może zmienić subiektywne poczucie krzywdy skarżącej. Sąd nie dopatrzył się innych uchybień, które dawałyby podstawę do uwzględnienia skargi. Należy również zauważyć, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest kwestia rozłożenia na raty spłaty zaległości, a nie zaś badanie prawidłowości działań organów przy ustalaniu kwot nienależnie pobranych płatności. Decyzje w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności mają przymiot prawomocności. W prawidłowo ustalonych okolicznościach stanu faktycznego sprawy i przy przeprowadzeniu przez organy administracji prawidłowej wykładni mających w niej zastosowanie przepisów obowiązującego prawa, w ocenie Sądu brak było podstaw do uwzględnienia skargi. Z wyłożonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji wyroku.