V SA/Wa 2690/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Krystyna Madalińska-Urbaniak po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z 23 grudnia 2016r. o odmowie przyznania stronie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie w sprawie ze skargi F. sp. z o.o. w O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. F. sp. z o.o. z siedzibą w O. (dalej jako: "skarżąca, "spółka" lub "wnioskodawca") wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od koszów sądowych w całości. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż kapitał zakładowy spółki wynosi 5.000,00 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi 431.638,91 zł, natomiast wysokość straty za ostatni rok obrotowy wyniosła 3.116.315,44 zł. Skarżąca wyjaśniła, że nie posiada środków pieniężnych, środków trwałych (z uwagi na zatrzymanie automatów do gier przez urzędy celne), jak również nie ma zdolności kredytowej oraz możliwości dokapitalizowania spółki przez jej jedynego wspólnika. Skarżąca podała również, że jej trudności finansowe mają charakter trwały; istnieją od dłuższego czasu, co uniemożliwiło poczynienie oszczędności na poczet ewentualnych kosztów związanych z prowadzeniem sporów sądowych. Dodała, iż z końcem lutego 2016 r. Bank [...] rozwiązał z nią umowę rachunku bankowego, ponieważ urzędy celne zajęły środki pieniężne na nim zgromadzone, wobec czego bank nie miał możliwości pobrania środków na poczet obsługi tego rachunku. Oświadczyła również, że aktualnie nie zawarła nowej umowy rachunku bankowego. Według skarżącej, porównanie jej sprawozdań finansowych z lat 2014 - 2015 wskazuje na trwały charakter pogorszenia jej sytuacji finansowej. Skarżąca podniosła również, że wymagalne zobowiązania z tytułu kar pieniężnych, wymierzonych jej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, przekroczyły 3.000.000 zł. Natomiast Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. określił jej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług (wraz z odsetkami) w łącznej kwocie 4.049.842 zł i orzekł o zabezpieczeniu tej kwoty na majątku spółki. Zarządzeniem z 4 listopada 2016r. wezwano skarżącą spółkę do złożenia dodatkowego oświadczenie poprzez nadesłanie: a) pełnego rocznego sprawozdania finansowego spółki za 2015 rok, b) deklaracji CIT-8 za 2015 rok, c) dokumentu wskazującego wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez spółkę w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 31 sierpnia 2016 r., d) oświadczenia osoby uprawnionej do reprezentowania skarżącej, czy spółka posiadała tylko jeden rachunek bankowy (prowadzony w Banku [...]) – jeżeli tak, to zobowiązano skarżącą do przedłożenia dokumentu potwierdzającego zamknięcie tego rachunku, a jeśli spółka posiada lub posiadała jeszcze inne rachunki bankowe, to zobowiązano ją do przedstawienia wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w tym okresie bądź dokumentów potwierdzających zamknięcie poszczególnych rachunków bankowych. Pismo sporządzone w wykonaniu powyższego zarządzenia zostało doręczone skarżącej spółce w dniu 23 listopada 2016 r. (ZPO - k. 27 akt sądowych), mimo tego w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie nie zostało złożone. Postanowieniem z 23 grudnia 2016r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłat sądowych. Jak wyjaśnił w treści uzasadnienia, strona skarżąca pomimo wezwania Sądu, nie przedstawiła żadnych informacji ani dokumentów obrazujących jej aktualną sytuację majątkową. Wobec tego nie jest możliwe ustalenie, czy skarżąca wypełnia przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W ustawowym siedmiodniowym terminie spółka złożyła sprzeciw od tego orzeczenia, wnosząc o jego zmianę i przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Wnosząca sprzeciw wskazała, że w swoich sprawozdaniach wykazuje znaczne straty finansowe, w roku 2013 strata spółki wyniosła 149.368,31 zł, zaś w roku 2014 – 167.360,10 zł, tak więc stan ten ma charakter trwały i pogłębia się, co potwierdza sprawozdanie finansowe za 2015 rok, zgodnie z którym strata spółki wyniósł 3.116.315,44 zł. Zdaniem skarżącej ocena skali prowadzonej przez nią działalności oraz uzyskiwanego przychodu dokonana przez referendarza sądowego nie odzwierciedla jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Zaznaczyła, że przychód jest kategorią bilansową i nie oddaje rzeczywistej sytuacji materialnej, gdyż lata obrotowe 2013, 2014 i 2015 spółka zamknęła ze znacznymi stratami. Wskazała również, że posiadany przez nią majątek ruchomy to głównie urządzenia do gry, które są wyjątkowo trudno zbywalne. Wyeksponowała również, że zajęty został jej jedyny rachunek bankowy, zaś w toku egzekucji administracyjnych zajmowane są również urządzenia stanowiące jedyny majątek spółki, który służy jej do prowadzenia działalności gospodarczej. Zwróciła uwagę, że łączna kwota wpisów od skarg na decyzje dotyczące wymierzenia jej kar pieniężnych wynosi obecnie ponad 100.000 zł, zaś kwota wymagalnych kar pieniężnych to ponad 3.000.000 zł. Dodała, że decyzją z [...] lipca 2016 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. określił skarżącej przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług (wraz z odsetkami) w łącznej kwocie 4.049.842 zł i orzekł o zabezpieczeniu tej kwoty na majątku skarżącej. Wobec powyższego, uiszczenie przez nią wpisu sądowego od skargi oznaczać będzie de facto zamknięcie jej dostępu do drogi sądowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej jako: "p.p.s.a."), od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. Skarżąca nie zgadza się z odmową przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto, prawodawca przesądził też, iż przedmiotowe dofinansowanie strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania strony. Powyższe koreluje z wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. zasadą, że to strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy. Zdaniem Sądu, oceniając możliwości płatnicze spółki referendarz sądowy prawidłowo uznał, że oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości, w szczególności, że nie zostało poparte żadnymi dokumentami dotyczącymi sytuacji finansowej spółki. W związku z tym że, skarżąca nie wykonała wezwania do złożenia dokumentów o których mowa w zarządzeniu z 4 listopada 2016r., referendarz sądowy nie miał możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winna się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Z tego względu referendarz zasadnie nie uwzględnił przedmiotowego wniosku. Należy podkreślić, że podnoszone przez spółkę w sprzeciwie kwestie nie znajdują potwierdzenia, ponieważ skarżąca nie przedłożyła, również na etapie sprzeciwu, dokumentacji potwierdzającej jej sytuację majątkową, w tym dokumentacji, o którą wzywał referendarz sądowy. Stwierdzając zatem, że przedstawiona przez stronę sytuacja finansowa nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zasadne jest utrzymanie w mocy orzeczenia referendarza sądowego o odmowie zwolnienia Spółki od kosztów sądowych we wnioskowanym zakresie. O powyższym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.