V SA/Wa 2693/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Protokolant starszy specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2010 r. nr [...] znak [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania; oddala skargę Przedmiotem skargi z [...] października 2010r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez L. K. jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes Agencji") nr [...] z [...] września 2010r. uchylająca decyzję własną nr [...] z [...] maja 2010r. i orzekająca o wysokości nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w kwocie [...] zł. Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] czerwca 2004r. L. K. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w K. (dalej: Kierownik Biura) wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2004 rok. W wyniku przeprowadzonej kontroli, inspektorzy stwierdzili różnicę między powierzchnią deklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w rzeczywistości. Pomiary dokonane w ramach kontroli na miejscu i wykryte nieprawidłowości zostały odzwierciedlone w wydanej w dniu [...] marca 2005r. przez Kierownika Biura decyzji Nr [...] o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w pomniejszonej wysokości, który przyznał beneficjentowi płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w kwocie [...] zł. W wyniku rozpoznania odwołania w dniu [...] lipca 2005r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, którą beneficjent zaskarżył do Sądu. Wyrokiem z dnia [...] listopada 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. uwzględnił skargę beneficjenta i uchylił zaskarżone decyzje organów I i II instancji. Po ponownym rozpoznaniu wniosku, w dniu [...] stycznia 2007r. została wydana decyzja Nr [...] o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w pomniejszonej wysokości, od której L. K. wniósł odwołanie. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O. w dniu [...] marca 2007r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na skutek wniesionej skargi, wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. uchylił decyzje organów obu instancji. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O. wniósł od wyżej wymienionego wyroku skargę kasacyjną, którą oddalił Naczelny Sąd Administracyjny. Decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2008r. Kierownik Biura przyznał L. K. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w kwocie [...] zł zaznaczając przy tym, iż kwota [...] zł została już wypłacona w dniu [...] kwietnia 2005r. W odwołaniu od powyższej decyzji producent rolny wniósł o wypłacenie należnych mu odsetek. Decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2008r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. wyrokiem w dnia [...] grudnia 2008r. oddalił skargę wniesioną na decyzję organu II instancji. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów dnia [...] kwietnia 2005r. w wysokości [...] zł i [...] września 2008r. w wysokości [...] zł. Z dniem otrzymania płatności rozpoczął bieg 5-letni okres zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej na działkach rolnych, do których przyznano płatność ONW, o łącznej powierzchni [...] ha. W dniu [...] maja 2005r. L.K. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w K. wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2005 rok, zgłaszając do płatności powierzchnię [...] ha. Kierownik Biura decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008r. przyznał stronie płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w kwocie [...] zł. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów dnia [...] września 2008r. Zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] marca 2010r. organ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych L. K. na mocy prawomocnych decyzji wydanych przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K., informując jednocześnie o prawie strony do zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie oraz do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w dniu [...] maja 2010r. Prezes ARiMR decyzją nr [...] ustalił L. K. kwotę nienależnie pobranych płatności ONW w wysokości [...] zł, wskazując, że nastąpiło zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych objętych zobowiązaniem ONW o powierzchni: w roku 2004 – [...] ha, w roku 2005 – [...] ha. Od powyższej decyzji wnioskodawca złożył w dniu [...] czerwca 2010r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia. Po ponownym przeanalizowaniu sprawy, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] września 2010r. nr [...] uchylił decyzję wydaną przez organ I instancji i ustalił do zwrotu kwotę nienależnie pobranych płatności ONW w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, że powierzchnia (ONW) użytkowana przez wnioskodawcę w kolejnych latach to [...] ha, a przekazana wraz z zobowiązaniem innemu producentowi to [...] ha. Wnioskodawca zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na obszarze [...] ha w odniesieniu do terenów objętych wnioskiem ONW za 2004 r. i na obszarze [...] ha objętym wnioskiem ONW za 2005 r. Organ orzekający wyjaśnił, że beneficjent dnia [...] lipca 1995 r. zawarł z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa umowę dzierżawy nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha. Umowa została zawarta na 10 lat. Umowa została rozwiązana z winy dzierżawcy z powodu zalegania z zapłatą czynszu. Sąd Apelacyjny w B. wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2003 r. w sprawie o syg.akt [...] nakazał L. K. wydanie nieruchomości powódce – A. Zatem w 2003 roku skarżący utracił formalne prawo do użytkowania gruntów objętych zobowiązaniem 5-letnim. Grunty te użytkował w dalszym ciągu bezumownie, zaś informacja o tych faktach wpłynęła do Biura Powiatowego ARiMR w K. w 2007 roku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie L.K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, z uwagi na to, że została wydana niezgodnie ze stanem faktycznym i jest dla niego krzywdząca. Zdaniem Skarżącego jest on zwolniony z obowiązku zwrotu otrzymanych płatności ONW za lata 2004 i 2005, ponieważ od 2000 roku do 2004 roku był za zgodą Agencji Nieruchomości Rolnych bezumownym użytkownikiem gruntów zgłoszonych do dopłat ONW. Ponadto zwrócił grunty właścicielowi, który oddał je do używania innym producentom rolnym, grunty te pozostają więc nadal w użytkowaniu rolniczym. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja dotyczy obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przyznanych za lata 2004 i 2005. W dacie składania każdego z wniosków zasady przyznawania pomocy ONW były regulowane rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów (Dz.U.Nr 73,poz. 657 ze zm.),zwanym dalej rozporządzeniem. W ocenie Sądu zastosowanie w sprawie winno mieć to rozporządzenie, a nie przywołane w decyzjach obu instancji rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz.U.Nr 40, poz.329 ze zm.). Decyzje w sprawie przyznania płatności ONW za rok 2004 i 2005 zostały wydane odpowiednio w lipcu i sierpniu 2008. W myśli przepisu §11ust.1 obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 do postępowań w sprawach przyznania płatności ONW prowadzonych w ramach wdrażania Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006, wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją administracyjną, stosuje się przepisy dotyczące wspierania rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Rozporządzenie z 2004 r. zostało wydane na podstawie na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 oraz z 2004 r. Nr 42, poz. 386) . Rozporządzenie z 2004 r. reguluje więc wspieranie rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Rozporządzenie nie zostało uchylone i nadal obowiązuje. Przywołanie błędnej podstawy prawnej, w sytuacji gdy przepis właściwy istnieje i jego brzmienie jest analogiczne do przepisu błędnie przywołanego, nie miało wpływu na wynik postępowania. Skarżącemu przyznane zostały płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania odpowiednio, za rok 2004 r. do [...] ha. i za 2005 r. do powierzchni [...] ha. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym dokumentów, w tym ze złożonego przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz załączonych do tego wniosku dokumentów , wniosek skarżącego o przyznanie płatności ONW na 2004 r. dotyczył gruntów rolnych użytkowanych przez niego bezumownie, po rozwiązaniu przez wydzierżawiającego - Agencję Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa umowy dzierżawy. Grunty te o pow. [...] ha zostały przekazane Agencji protokołem zdawczo-odbiorczym dnia [...] grudnia 2004 r. Natomiast grunty rolne o pow.[...] ha zgłoszone do dopłat ONW w 2005 r. były przez wnioskodawcę użytkowane na podstawie umowy dzierżawy zawartej z Agencją Nieruchomości Rolnych na okres od dnia [...] maja 2005 r. do dnia [...] listopada 2005 r. i z dniem upływu okresu dzierżawy grunty zostały przekazane do ANR. Zgodnie z § 2ust. 1 rozporządzenia płatności ONW udzielało się producentowi rolnemu który zobowiązał się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999), tzn. zobowiązał się między innymi do podjęcia i prowadzenia działalności rolniczej na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego. Składając wnioski o przyznanie płatności ONW wnioskodawca podpisał oświadczenia, w których zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za którą otrzymał płatność w pierwszym roku z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez okres 5 lat od dnia otrzymania tej płatności. W §9 ust.3 rozporządzenia wymienione zostały przypadki zwalniające producenta rolnego z obowiązku zwrotu płatności ONW, pomimo zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na terenach ONW. Przyczyny zwalniające z obowiązku zwrotu płatności ONW to: a) długotrwała niezdolność do pracy producenta rolnego, b) wystąpienie klęski żywiołowej, c) zniszczenie budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym producenta rolnego na skutek ognia lub innych zdarzeń losowych w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, d) wystąpienie choroby zakaźnej zwierząt w gospodarstwie rolnym producenta rolnego, e) wywłaszczenie nieruchomości, na której są położone działki rolne objęte wnioskiem, f) rozwiązanie przez wydzierżawiającego umowy dzierżawy gruntów rolnych, na których są położone działki rolne objęte wnioskiem, z powodu zaistnienia okoliczności, za które dzierżawca nie ponosi odpowiedzialności. Żadna z wyżej wymienionych przesłanek nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Rozwiązanie umowy dzierżawy nieruchomości , na którą to okoliczność powołuje się skarżący nie jest – w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy - przesłanką zwalniającą z obowiązku zwrotu płatności przez skarżącego. W odniesieniu do płatności za 2004 r. rozwiązanie umowy dzierżawy nieruchomości rolnych nastąpiło przed złożeniem wniosku o przyznanie płatności oraz z winy dzierżawcy z powodu zalegania przez niego z płatnościami czynszu. Należy podkreślić, że w dacie składania wniosku o płatność za 2004 r. skarżący korzystał z nieruchomości zadeklarowanej we wniosku o płatność bez umowy , co więcej zobowiązany był wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 9 kwietnia 2003 r.(syg.akt I A Ca 28/03) do wydania nieruchomości Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Skarżący podnosi, że jest zwolniony z obowiązku zwrotu płatności ONW za lata 2004 i 2005, ponieważ w latach 2000-2004 był za zgodą Agencji bezumownym użytkownikiem gruntów o pow. [...] ha zgłoszonych do dopłat ONW. Stanowisko skarżącego jest nieuzasadnione, ponieważ, jak wyżej wskazano, obowiązek użytkowania gruntów objętych płatnościami ONW obejmuje okres 5 lat poczynając od daty dokonania pierwszej płatności, a nie jakichkolwiek pięciu lat. Natomiast w odniesieniu do płatności za 2005 r., należy zauważyć, że w dacie składania wniosku wnioskodawca użytkował nieruchomość objętą wnioskiem na podstawie umowy dzierżawy zawartej na okres 6 miesięcy i 10 dni i pomimo tego zobowiązał się do prowadzenia na tej nieruchomości działalności rolniczej przez okres 5 lat. Nieuzasadnione jest również pogląd skarżącego, iż winien on być zwolniony z obowiązku zwrotu dopłat otrzymanych za 2005 r., ponieważ użytkowane przez niego grunty objęte płatnością za 2005 r. zostały zwrócone Agencji Nieruchomości Rolnych, Agencja przekazała te grunty innym dzierżawcom, były więc one nadal użytkowane rolniczo. W §9 rozporządzenia ustanowiony został obowiązek zwrotu płatności ONW w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych objętych zobowiązaniem, przy czym jeżeli zaniechanie prowadzenia tej działalności nastąpiło w wyniku przeniesienia posiadania działek rolnych na rzecz innego podmiotu płatność nie podlega zwrotowi w przypadku złożenia przez wnioskodawcę kierownikowi biura powiatowego ARiMR w terminie 14 dnia od daty przeniesienia posiadania oświadczenia podmiotu na rzecz którego przeniesiono posiadanie, że podmiot ten zobowiązuje się do kontynuowania działalności rolniczej zgodnej z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem złożonym przez poprzedniego posiadacza działek rolnych oraz do zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności ONW, uzyskanej przez poprzedniego posiadacza działek rolnych, jaką posiadacz ten obowiązany byłby zwrócić, jeżeli zaniechałby prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach rolnych - w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych w okresie objętym zobowiązaniem poprzedniego posiadacza. W rozpoznawanej posiadanie nie zostało przeniesione na producenta rolnego, ale na Agencję Nieruchomości Skarbu Państwa, oświadczenie powyższe nie mogło i nie zostało złożone. Co do podniesionego w toku postępowania zarzutu przedawnienia, Sąd stwierdził, że zarzut jest niezasadny, a zaskarżona decyzja jest w tym zakresie prawidłowa. Organ orzekający prawidłowo wskazał, że w rozpoznawanej sprawie w odniesieniu do przedawnienia nie mają zastosowania przepisy ordynacji podatkowej, ponieważ zasady dochodzenia kwot nienależnie pobranych wypłaconych ze środków Unii Europejskiej są uregulowane przepisami rozporządzenia Komisji (WE)nr 2419/2001 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92, który w art.49 ust.5 stanowi, że obowiązek zwrotu, określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Prawidłowo organ orzekający ustalił, że L. K. był świadomy obowiązków ciążących na nim w związku z otrzymaniem płatności ONW i dlatego nie można uznać, że działał on w dobrej wierze. Dlatego w stosunku do pobranych przez niego i przypadających do zwrotu płatności ONW ma zastosowanie 10 letni okres przedawnienia liczony od daty wypłaty. Okres ten jeszcze nie upłynął. Z wyżej omówionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, który mógłby mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.