V SA/Wa 2694/15

WyrokWSA w Warszawie2015-09-23

Skład orzekający: Beata Krajewska, Marek Krawczak, Joanna Zabłocka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, powołując się na "inne uzasadnione przyczyny" w postaci toczącego się przed sądem administracyjnym postępowania incydentalnego o charakterze proceduralnym, które nie jest tożsame materialnoprawnie ze sprawą o stwierdzenie nieważności?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z powodu "innych uzasadnionych przyczyn", jeśli przed sądem administracyjnym toczy się jedynie postępowanie incydentalne o charakterze proceduralnym, które nie jest tożsame materialnoprawnie ze sprawą o stwierdzenie nieważności. Tożsamość sprawy, jako przesłanka odmowy wszczęcia postępowania, wymaga występowania tych samych podmiotów, przedmiotu i stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym.
Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia ... czerwca 2013 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że sprawa toczy się przed sądem administracyjnym. Prezes ARiMR utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Spółka zaskarżyła postanowienie Prezesa ARiMR do WSA w Warszawie, zarzucając naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. WSA w Warszawie uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżone postanowienie.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, , Protokolant ref.staż. - Anna Głowacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2015 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w R. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... kwietnia 2015 r. nr ... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji : uchyla zaskarżone postanowienie. Decyzją z dnia ... grudnia 2011 r., Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. przyznał P. Spółce z o.o. w R. płatności do gruntów rolnych na rok 2009. Postępowanie w sprawie przyznania P.Spółce z o.o. w R. płatności do gruntów rolnych na rok 2009, zakończone wyżej wskazaną decyzją, zostało wznowione z urzędu przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M.postanowieniem z dnia ... grudnia 2012 r. i zakończone jego decyzją z dnia ... czerwca 2013 r. W decyzji wydanej w trybie wznowieniowym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. uchylił decyzję przyznającą P. Spółce z o.o. w R. płatności do gruntów rolnych na rok 2009 i odmówił Stronie: 1. jednolitej płatności obszarowej, 2. uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw roślin, 3. uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych 4. oraz odmówił przyznania płatności cukrowej. P. Spółka z o.o. w R. wniosło do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Toruniu odwołanie od decyzji z dnia .... czerwca 2013 r. Odwołanie to postanowieniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Toruniu z dnia ... września 2013 r., zostało uznane za niedopuszczalne. Postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Toruniu z dnia ...września 2013 r. zostało przez P. Spółkę z o.o. w R. zaskarżone skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Sprawa zawisła przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy, pod sygn. akt II SA/Bd 1236/13, nie została dotychczas zakończona. W dniu 21 października 2014 r. do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Toruniu wpłynął wniosek P. Sp. z o.o. w R. z dnia ... października 2014 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z dnia ... czerwca 2013 r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej i o odmowie przyznania P. Spółce z o.o. w R. płatności bezpośrednich, płatności uzupełniających i płatności cukrowej w 2009 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Toruniu postanowieniem z dnia ... lutego 2015 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku P. Sp. z o.o. w R. o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z dnia ... czerwca 2013 r. W uzasadnieniu swego postanowienia organ stanął na stanowisku, iż wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wznowieniowej został złożony w sprawie, która zawisła przed sądem administracyjnym a to , na gruncie art. 61a § 1 k.p.a., stanowi uzasadnioną przyczynę, dla której postępowanie o stwierdzenie nieważności nie może być wszczęte. Chociaż przedmiotem skargi do WSA w Bydgoszczy nie jest sama decyzja wznowieniowa, to jednak skarga dotyczy postępowania wznowieniowego, co wyczerpuje przesłankę z art. 61a § 1 k.p.a. W zażaleniu z dnia 27 lutego 2015 r. P. Sp. z o.o. w R. zarzuciło organowi naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 157 § 1 i 2 k.p.a. - poprzez bezzasadną i pozbawioną podstaw prawnych odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wznowieniowej. Strona podkreślała, iż sprawa ze skargi Spółki zawisła przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy nie dotyczy sprawy w rozumieniu materialnoprawnym, a jedynie kwestii proceduralnej. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa postanowieniem z dnia ... kwietnia 2015 r., nr ..., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Organ II instancji w pełni podzielił stanowisko Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Toruniu i wskazał, iż w przypadku uwzględnienia przez sąd administracyjny skargi na postanowienie o niedopuszczalności odwołania od decyzji wznowieniowej z dnia ... czerwca 2013 r., na nowo zostałoby "otwarte" postępowanie w sprawie wznowienia postępowania. Zatem nie można przyjąć, iż wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wznowieniowej nie jest związany ze sprawą, która zawisła przed WSA w Bydgoszczy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2015 r. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... kwietnia 2015 r., nr ... P. Sp. z o.o. w R. wniosło o jego uchylenie w całości zarzucając naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 157 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. - poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wznowieniowej. Zdaniem Skarżącej, nie istniały przesłanki odmowy wszczęcia tego postępowania, w szczególności przeszkody nie stanowiło toczące się przed WSA w Bydgoszczy, sygn. II SA/Bd 1236/13, postępowanie sądowoadministracyjne dotyczące sprawy incydentalnej (wpadkowej), o charakterze proceduralnym. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, zajmując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a") sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Uznając skargę za zasadną i w konsekwencji uchylając zaskarżone postanowienie Sąd stanął na stanowisku, iż organ dopuścił się naruszenia art. 61a § 1 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Art. 61a § 1 k.p.a. stanowi, że w przypadku, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61a § 1 k.p.a. został zamieszczony w Dziale II Rozdziale 1 kpa a więc, wobec braku szczególnych uregulowań w tym zakresie w Rozdziale 13, ma także zastosowanie w sprawach dotyczących oceny dopuszczalności żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 157 § 2 k.p.a.). Podkreślenia wymaga, iż przesłanki z 61a k.p.a. mają charakter formalny. Rolą organu było zatem rozważenie czy w sprawie wystąpiły "inne uzasadnione przyczyny" stanowiące przesłankę z art. 61a § 1 k.p.a. Jest niesporne, iż przyczyny te nie zostały w wymienionym przepisie skonkretyzowane. Nie ulega jednak wątpliwości, że dotyczą sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych panuje zgodny pogląd, iż z taką sytuacją będziemy mieli do czynienia między innymi, gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzone jest już postępowanie. Sąd podkreśla, iż chodzi tu wyłącznie o sprawę tożsamą, a zgodnie z wyrażanym wielokrotnie stanowiskiem NSA, o tożsamości sprawy można mówić wyłącznie wówczas, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Nie ulega wątpliwości, co organ przyznaje w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy zawisła sprawa, w której Sąd ten na skutek wniesienia skargi na postanowienie w przedmiocie niedopuszczalności odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z dnia ... czerwca 2013 r. "bada wyłącznie zgodność z przepisami prawa czynności procesowej zamykającej tok instancji". W żadnej więc mierze nie występuje przedmiotowa tożsamość sprawy rozpoznawanej przez WSA w Bydgoszczy ze sprawą o stwierdzenie nieważności decyzji wznowieniowej z dnia ... czerwca 2013 r., w której zaskarżonym postanowieniem organ odmówił wszczęcia postępowania. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Prezes ARiMR, w zaskarżonym postanowieniu, niewłaściwie zastosował art. 61a § 1 k.p.a. dokonując jego błędnej wykładni poprzez przyjęcie, iż w przesłankach uzasadniających wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z "innych uzasadnionych przyczyn" mieści się sytuacja, gdy w chwili zgłoszenia wniosku o wszczęcie postępowania przed sądem administracyjnym zawisła już wpadkowa sprawa o charakterze wyłącznie proceduralnym, której rozstrzygnięcie nie będzie wywierało bezpośredniego skutku na merytoryczne rozpoznanie sprawy, której dotyczy wniosek o wszczęcie postępowania. Sąd podkreśla, iż dla prawidłowego zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. nie wystarcza ustalenie szeroko pojętego związku spraw, który w rozpoznawanej sprawie niewątpliwie ma miejsce, lecz musi wystąpić ich tożsamość w rozumieniu materialnoprawnym, czego bezspornie organ nie wykazał. Mając powyższe na uwadze Wojewódki Sąd Administracyjny w Warszawie, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło