V SA/Wa 2694/16

Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi H. C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... lipca 2016 r. nr ... w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy H. Ch. (dalej: "skarżący" lub "strona") wniósł o ustanowienie radcy prawnego. Z informacji podanych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Majątek małżonków wyczerpuje dom o pow. 73 m. kw. i wartości około 70.000 zł. Skarżący otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 2.242,62 zł miesięcznie (netto), a jego żona pobiera emeryturę w kwocie 1.606,17 zł miesięcznie (netto). Do miesięcznych wydatków i zobowiązań zaliczył opłaty za energię elektryczną – 312 zł, opłaty komunalne – 160 zł, telefony – 100 zł, koszty ubezpieczenia – 115 zł, koszty zakupu opału – 500 zł, koszty wyżywienia – 600 zł, koszty zakupu środków czystości i kosmetyków – 200 zł, opłaty RTV – 70 zł, koszty leczenia i zaopatrzenia ortopedycznego – łącznie 600 zł, koszty zakupu odzieży – 250 zł, podatek od nieruchomości – 150 zł, koszty przejazdów – 350 zł oraz zakwaterowanie w sanatorium w Jeleniej Górze – 400 zł. Skarżący nadesłał kserokopie: - decyzji ZUS Oddział w K. z 3 kwietnia 2017 r. o przyznaniu emerytury, -decyzji ZUS Oddział w K. z 1 marca 2016 r. o waloryzacji emerytury jego małżonki, - postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 23 listopada 2016 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko skarżącemu i jego małżonce, - faktury VAT za energię elektryczną, - umowy kontynuacji ubezpieczenia, - umowy wznowienia ubezpieczenia. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a." – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu referendarza lub sądu rozpoznającego wniosek. Podkreślić jednak należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. W niniejszej sprawie strona na mocy postanowienia referendarza sądowego z 16 marca 2017 r. została zwolniona od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że podstawą miesięcznego utrzymania skarżącego i jego żony są świadczenia przedemerytalne i emerytalne w łącznej wysokości 2.476,24 zł, a miesięczne koszty niezbędnego utrzymania wynoszą 2.471,50 zł. Na formularzy PPF z 26 października 2017 r. skarżący oświadczył, że otrzymuje emeryturę w wysokości 2.242,62 zł. Łączny miesięczny dochód dwuosobowego gospodarstwa domowego wynosi 3.848,79 zł netto. Skarżący przedstawił decyzję z 4 kwietnia 2017 r. o przyznaniu emerytury. Porównując oświadczenia złożone w dwóch kolejnych formularzach stwierdzić więc należy, że miesięczny dochód rodziny wzrósł o 1.606 zł. Analizując zobowiązania i wydatki zauważyć należy, że na formularzu PPF z 17 grudnia 2016 r. skarżący oświadczył, że koszty niezbędnego utrzymania wynoszą 2.471,50 zł. Zgodnie z oświadczeniem złożonym w formularzu PPF z 26 października 2017 r. miesięczne wydatki wynoszą natomiast 3.807 zł. Zwrócić więc uwagę należy na ich znaczny wzrost, tj. o kwotę 1.335,50 zł. Porównując złożone oświadczenia stwierdzić należy, że wydatki na ubrania wzrosły o 140 zł, na środki czystości strona wydaje 200 zł (poprzednio 120 zł). Wzrosły koszty leczenia i leków (z 450 zł do 600 zł) oraz koszty dojazdu "na zakupy i do lekarzy" (poprzednio180 zł aktualnie 350 zł). Podkreślić należy, że skarżący inicjuje liczne postępowania sądowe i składa w ramach tych postępowań wnioski o przyznanie prawa pomocy. Niejednokrotnie był również wzywany do uzupełnienia składanych oświadczenie poprzez złożenie dokumentów je potwierdzających. W niniejszym postępowaniu nie udokumentował, że faktycznie ponosi wydatki w kwocie oświadczonej w formularzu (oprócz wydatków na energię elektryczną i ubezpieczenie). Zauważyć również należy, że nie wszystkie zadeklarowane wydatki można uznać za niezbędne. W ocenie rozpoznającego wniosek referendarza nie stanowią kosztów niezbędnego utrzymania wydatki na ubezpieczenia (skarżący przedstawił dwie umowy ubezpieczenia). Nie stanowią również stałych miesięcznych wydatków na utrzymanie koszty zakwaterowania w sanatorium (400 zł). W ocenie referendarza sądowego o zasadności ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie może decydować fakt umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego względem małżonków na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego kwotę 100.758,29 zł. Postanowieniem z 23 listopada 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Słupsku umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na ustalenie, że koszty prowadzonej egzekucji byłyby wyższe od kwoty możliwej do wyegzekwowania. Zauważyć należy, że w postępowaniu egzekucyjnych dochodzona była kwota 100.758,29 zł i organ egzekucyjny stwierdził, że posiadany majątek nie jest możliwy do pokrycia zadłużenia. W rozpoznawanej sprawie natomiast skarżący został zwolniony z kosztów sądowych, więc nie ciąży na nim ewentualny obowiązek zapłaty wpisów sądowych lub innych opłat sądowych. Co więcej skarżący w dniu 26 października 2016 r., a więc jeszcze przed umorzeniem postępowania egzekucyjnego przez naczelnika urzędu skarbowego, zapłacił wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł. Mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy można zatem uznać, że skarżący aktualnie posiada realne możliwości partycypowania w części kosztów postępowania, przez poniesienie wydatku na zastępstwo procesowe z wyboru (od kosztów sądowych wnioskodawca został zwolniony). Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.