V SA/Wa 2696/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant st. sekr. sąd. - Agnieszka Małyszko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi P. R.- P. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w R. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] lutego 2015 r., 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz P. R.-P. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w R. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Przedsiębiorstwo [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji w R., dalej "Skarżąca" lub "Strona" jest postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, dalej "Prezes ARiMR" lub "organ II instancji" z dnia [...] kwietnia 2015 r., Nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T., dalej: "Dyrektor", Nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. Nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco. W dniu [...] maja 2011 r. Skarżąca złożyła w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. wniosek o przyznanie płatności na rok 2011. W dniu [...] stycznia 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. wydał decyzję w sprawie przyznania Skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w której przyznał płatności na rok 2011 w łącznej wysokości 378.580,96 zł. W dniu [...] grudnia 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. wydał postanowienie o wznowieniu z urzędu postępowania administracyjnego zakończonego decyzją w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2011. Decyzją z [...] czerwca 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. uchylił decyzję z [...] stycznia 2012 r. i odmówił przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011. Od decyzji z [...] czerwca 2013 r. S.N., działając jako kurator Skarżącej, złożył odwołanie. Postanowieniem z [...] września 2013 r. Dyrektor stwierdził niedopuszczalność odwołania wskazując w uzasadnieniu, iż Spółka nie ma organów powołanych do jej reprezentowania, a ustanowiony kurator nie ma uprawnień do występowania w jej imieniu z odwołaniem. Skarżąca wniosła skargę na postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania. W dniu 19 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy w przedmiocie niedopuszczalności odwołania postanowił zawiesić postępowanie sądowe (postanowienie sygn. akt II SA/Bd 1238/13). Postępowanie sądowe zostało podjęte w dniu 11 sierpnia 2015 r. W dniu [...] października 2014 r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wpłynął wniosek Skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z dnia [...] czerwca 2013 r. Postanowieniem z [...] lutego 2015 r. Dyrektor odmówił wszczęcia postępowania w sprawie złożonego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wznowieniowej został złożony w sprawie, która zawisła przed sądem administracyjnym, a to, na gruncie art. 61a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, dalej: k.p.a., stanowi uzasadnioną przyczynę, dla której postępowanie o stwierdzenie nieważności nie może być wszczęte. Chociaż przedmiotem skargi do WSA w Bydgoszczy nie jest sama decyzja wznowieniowa, to jednak skarga dotyczy postępowania wznowieniowego, co wyczerpuje przesłankę z art. 61a § 1 k.p.a. W zażaleniu na postanowienie Dyrektora z dnia [...] lutego 2015 r. Spółka wniosła o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 157 § 1 i § 2 k.p.a., poprzez bezzasadną i pozbawioną podstawy prawnej odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wznowieniowej, podczas gdy w rzeczywistości nie istniały przesłanki dla odmowy wszczęcia postępowania w sprawie, w szczególności przeszkody ku temu nie stanowiło toczące się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy pod sygnaturą akt II SA/Bd 1238/13 postępowanie ze skargi Spółki na postanowienie o niedopuszczalności odwołania od decyzji wznowieniowej. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. Prezes ARiMR utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w T. Organ II instancji w pełni podzielił stanowisko Dyrektora i wskazał, iż w przypadku uwzględnienia przez sąd administracyjny skargi na postanowienie o niedopuszczalności odwołania od decyzji wznowieniowej z dnia [...] czerwca 2013 r., na nowo zostałoby "otwarte" postępowanie w sprawie wznowienia postępowania. Zatem nie można przyjąć, iż wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wznowieniowej nie jest związany ze sprawą, która zawisła przed WSA w Bydgoszczy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Prezesa ARiMR z dnia [...] kwietnia 2015 r. Skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 157 § 1 i § 2 k.p.a. oraz 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a., poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wznowieniowej, podczas gdy w rzeczywistości nie istniały przesłanki dla odmowy wszczęcia postępowania w sprawie, a w szczególności przeszkody ku temu nie stanowiło toczące się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy pod sygnaturą akt II SA/Bd 1238/13 postępowanie ze skargi Spółki na postanowienie o niedopuszczalności odwołania Spółki od decyzji wznowieniowej, gdyż toczące się postępowanie sądowoadministracyjne dotyczyło sprawy incydentalnej (wpadkowej), o charakterze proceduralnym, tj. sprawy niedopuszczalności odwołania, zaś wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczył ostatecznej decyzji wznowieniowej, rozstrzygającej sprawę co do istoty. W ocenie Skarżącej oba postępowania nie toczą się w tej samej sprawie administracyjnej w znaczeniu materialnoprawnym. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku – postanowienie) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Uznając skargę za zasadną Sąd postanowił uchylić zarówno zaskarżone postanowienie Prezesa ARiMR, jak również wydane w I instancji postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] lutego 2015 r. W ocenie Sądu organy dopuściły się naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. w zakresie mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Art. 61a § 1 k.p.a. stanowi, że w przypadku, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61a § 1 został zamieszczony w Dziale II Rozdziale 1 k.p.a., a więc, wobec braku szczególnych uregulowań w tym zakresie w Rozdziale 13, ma także zastosowanie w sprawach dotyczących oceny dopuszczalności żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 157 § 2 k.p.a.). Podkreślenia wymaga, iż przesłanki z 61a k.p.a. mają charakter formalny. Rolą organu było zatem rozważenie, czy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez stronę postępowania oraz, czy w sprawie wystąpiły "inne uzasadnione przyczyny". Jest niesporne, iż w wymienionym przepisie "inne uzasadnione przyczyny" nie zostały skonkretyzowane. Nie ulega jednak wątpliwości, że dotyczą sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych panuje zgodny pogląd, iż z taką sytuacją będziemy mieli do czynienia między innymi, gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzone jest już postępowanie. Sąd podkreśla, iż chodzi tu wyłącznie o sprawę tożsamą, a zgodnie z wyrażanym wielokrotnie stanowiskiem NSA, o tożsamości sprawy można mówić wyłącznie wówczas, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Nie ulega wątpliwości, co organ przyznaje w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy zawisła sprawa, w której Sąd ten na skutek wniesienia skargi na postanowienie w przedmiocie niedopuszczalności odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z dnia [...] czerwca 2013 r. "bada wyłącznie zgodność z przepisami prawa czynności procesowej zamykającej tok instancji". W żadnej więc mierze nie występuje przedmiotowa tożsamość sprawy rozpoznawanej przez WSA w Bydgoszczy ze sprawą o stwierdzenie nieważności decyzji wznowieniowej z dnia [...] czerwca 2013 r., w której zaskarżonym postanowieniem organ odmówił wszczęcia postępowania. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Prezes ARiMR, w zaskarżonym postanowieniu, niewłaściwie zastosował art. 61a § 1 k.p.a. dokonując jego błędnej wykładni poprzez przyjęcie, iż w przesłankach uzasadniających wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z "innych uzasadnionych przyczyn" mieści się sytuacja, gdy w chwili zgłoszenia wniosku o wszczęcie postępowania przed sądem administracyjnym zawisła już wpadkowa sprawa o charakterze wyłącznie proceduralnym, której rozstrzygnięcie nie będzie wywierało bezpośredniego skutku na merytoryczne rozpoznanie sprawy, której dotyczy wniosek o wszczęcie postępowania. Sąd podkreśla, iż dla prawidłowego zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. nie wystarcza ustalenie szeroko pojętego związku spraw, który w rozpoznawanej sprawie niewątpliwie ma miejsce, lecz musi wystąpić ich tożsamość w rozumieniu materialnoprawnym, czego bezspornie organ nie wykazał. Mając powyższe na uwadze Wojewódki Sąd Administracyjny w Warszawie, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie wydane w I instancji.