V SA/Wa 2697/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant - st. sekr. sąd. Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia .... września 2010 r., nr ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania; oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez T. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia ... września 2010r.Nr ... utrzymująca w mocy decyzję z dnia ... czerwca 2010 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) wydana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W.. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. W dniu ...06. 2004r. do Biura Powiatowego ARiMR we W. wpłynął wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004r. złożony przez T. K.. Producent rolny zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu ONW. Wskazał we wniosku łączną powierzchnię ... ha. Decyzją z dnia ...12. 2004r. przyznano mu wnioskowaną płatność, która została przelana na rachunek bankowy producenta rolnego w dniu ...02. 2005r. W dniu ...05. 2005r. T.. K. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2005 od powierzchni ... ha i ...05.2006r. organ wydał decyzję o przyznaniu płatności ONW zgodnie z wnioskiem oraz dokonał jej przelewu na rachunek bankowy Skarżącego. W dniu ...05. 2006r. Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2006, w którym wskazał powierzchnie działek ... ha. Kontrola administracyjna wniosku wykazała błąd kontroli zobowiązań wieloletnich ONW polegający na tym, że suma działek zgłoszonych do płatności jest mniejsza od wielkości zobowiązania, jakie podjął producent rolny. W zw. z powyższym wezwano Skarżącego do złożenia wyjaśnień, który w pisemnym oświadczeniu z dnia ...03.2006r. wskazał, że powodem zadeklarowania mniejszej powierzchni gruntów rolnych było wymówienie dzierżawy. ...05.2006r Skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR umowę dzierżawy z ...01. 1995r. zawartą na okres ... lat pomiędzy nim a I. S., oświadczenie z dnia ...11. 2004r. o rozwiązaniu umowy dzierżawy , umowę dzierżawy z dnia ...11. 2004r. zawartą na okres ... lat pomiędzy I. S. a M. P., oświadczenie przejmującego działki rolne z dniem ...11. 2004r. (łącznie o pow. ... ha). ....10. 2006r. Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję o przyznaniu płatności ONW od powierzchni ... ha i została ona przelana na rachunek producenta. Postanowieniem z dnia ...07. 2009r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją ostateczną o przyznaniu płatności ONW z dnia ...12.2004r. Decyzją z dnia ...01. 2010r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uchylił powyższą decyzję i odmówił przyznania płatności z tytułu ONW. W wyniku odwołania złożonego przez T. K., Dyrektor ... Oddziału Regionalnego ARiMR w ... uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Z uwagi na przepis art. 146 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) organ I instancji nie mógł uchylić decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a., jeżeli od dnia doręczenia upłynął okres 5 lat. W związku z powyższym Kierownik wydał decyzję z dnia ...04.2010r. o stwierdzeniu wydania decyzji z dnia ...12. 2004r z naruszeniem prawa – zgodnie z przepisem art. 151 § 1 k.p.a. Decyzją z dnia ...06. 2010r. Kierownik BP ARiMR ustalił T..owi K.emu kwotę nienależnie pobranych płatności z tyt. ONW w wysokości ... zł. Rozpatrując sprawę w wyniku odwołania, Prezes Agencji wydał decyzję z dnia ... września 2010r , będącą przedmiotem zaskarżenia w niniejsze sprawie. W uzasadnieniu organ wskazał, ze grunty rolne wykazywane do płatności powinny być w posiadaniu producenta rolnego na dzień wydania decyzji o przyznaniu płatności. Ponieważ ten wymóg nie został spełniony, zaszła konieczność ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW. Prezes wskazał, że zgodnie z art. 29 ust.1 ustawy z dnia 9 maja 2008r o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, ustala on w drodze decyzji administracyjnej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Wypłacone Skarżącemu środki publiczne za rok 2004 z tytułu wspierania ONW pochodzą ze środków Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a ustawy. Dalej Prezes wskazał, że zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej skutkuje sankcjami przewidzianymi w § 9 ust. 2 a pkt 2 rozporządzenia Rady ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (Dz. U. Nr 73 poz. 657, ze zm.), dalej; ,,rozporządzenie ONW’’ , to jest płatność ONW podlega zwrotowi w części, która została przyznana do działek rolnych, których posiadanie zostało przeniesione na rzecz innego podmiotu, chyba ze producent rolny złożył u kierownika biura powiatowego Agencji, na formularzu, w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania działek , oświadczenie podmiotu, na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie tych działek. Organ ustalił, ze w 2004r. Wnioskodawca nie prowadził działalności rolniczej na powierzchni ... (od której otrzymał płatności) , a na obszarze ... ha. Tym samym pięcioletnie zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej zostało ustalone do pow. ... ha. Tym samym ustalono kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości ... zł plus odsetki od dnia doręczenia decyzji do dnia zwrotu płatności. Co do odsetek, organ wskazał, że na podst. art., 29 ust. 2 ustawy, do ustalonej kwoty nienależnie pobranych płatności stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej (Dz .U. z 2005r. Nr 8, poz. 60). Zgodnie z art. 56 § 1 i 3 O.p. stawka odsetek wynosi 200% podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalanej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim. Minister ds. finansów publicznych ogłasza w ,,Monitorze Polskim’’ stawkę odsetek za zwłokę. W skardze na powyższą decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T.. K. wskazał, ze już po złożeniu wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2004 wypowiedziano mu umowę dzierżawy co do obszaru ... ha. Po tym fakcie kontaktował się z Biurem Powiatowym Agencji i uzyskał informację, że ma czekać na przepisy wykonawcze. Organ wydając decyzję posiadał wiedzę co do stanu prawnego spornych działek. Wskazał także, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w dniu ... maja 2006r, a nie po wejściu w życie rozporz. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,,Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Podkreślił, że jego zdaniem nieprawidłowe było wznowienie postępowania przez Kierownika BP Agencji po upływie ponad 3 lat od powzięcia wiadomości co do złożonego wniosku. Podniósł , że nie działał ze złej woli a przyjęcie i zakwalifikowanie złożonego przez niego wniosku jako działanie w złej wierze jest bezpodstawne i nieprawdziwe. Wskazał, że działanie organu narusza zasady z art. 8 i 9 k.p.a., a od rolnika wymaga się aby znał przepisy i je stosował, czego nie można powiedzieć o organie administracyjnym. W związku z powyższymi zarzutami wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: N wstępie sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m .inn. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), dalej ,,p.p.s.a."", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania wykładni norm prawa materialnego. Funkcją sądownictwa administracyjnego jest więc sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Wymaga to oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Rozważając w tym kontekście zarzuty zawarte w skardze stwierdzić należy, że nie są one zasadne. Decyzja I instancji i decyzja zaskarżona (drugoinstancyjna) są konsekwencją wydania przez organ decyzji z dnia ... kwietnia 2010r o stwierdzeniu wydania decyzji z dnia ...12. 2004r (przyznającej płatność ONW od zgłoszonej powierzchni ... ha) z naruszeniem prawa. Zgodnie bowiem z art. 146 kodeksu postępowania administracyjnego – ustawa z dnia 14 czerwca 1960r (t.j. Dz.U z 200r .Nr 98, poz.1071 z póżn. zm.) nie można było uchylić nieprawidłowej decyzji jeżeli od dnia jej doręczenia upłynęło 5 lat, co tu miało miejsce. Decyzja stwierdzająca wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa nie eliminuje jej z obrotu prawnego, ale strona uzyskuje tytuł prawny otwierający możliwość dochodzenia przysługujących roszczeń odszkodowawczych. Niesporne jest w niniejszej sprawie to, że decyzja przyznająca ONW powinna uwzględniać grunty rolne będące w posiadaniu producenta rolnego na dzień jej wydania . W toku postępowania w sprawie przyznania płatności za rok 2006 ustalono, ze Skarżący nie był posiadaczem użytkującym rolniczo grunty o powierzchni ... ha. Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności zostało wszczęte w dniu ...06. 2010r, wiec po wejściu w życie rozporz. MRiRW z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych wymagań i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,,Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 40, poz. 329 z późn. zm). Zgodnie z art. 7, 8, 9 K.p.a. 18 05. 2006r. wystosowano do Skarżącego informację o nowelizacji rozporządzenia ONW z 2004r. Jednocześnie należy pamiętać, że przepis art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U.Nr 98, poz. 634) nakłada na Prezesa ARiMR obowiązek ustalenia , w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Wypłacone Skarżącemu środki publiczne za rok 2004 pochodzą z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz środków krajowych, tj. funduszy o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a ustawy. Sąd nie kwestionuje tego, iż na etapie rozpatrywania wniosku o przyznanie dopłat z tytułu ONW na rok 2004 mogło dojść do nieprawidłowego poinformowania Skarżącego przez pracownika Agencji, jednakże w niniejszej sprawie nie podlega to badaniu. Jednocześnie ewidentne jest naruszenie obowiązującego prawa przy wydaniu decyzji w roku 2004, gdyż Skarżący otrzymał dopłaty w wysokości, do której nie był uprawniony. Jednakże, z uwagi na całokształt sprawy, należałoby rozważyć ewentualność umorzenia przedmiotowej płatności , pobranej przez Skarżącego z tytułu ONW ; może to jednak nastąpić tylko w wyniku decyzji Prezesa ARiMR , którą może (ale nie musi) on podjąć, po złożeniu przez Skarżącego wniosku w tej sprawie.