V SA/Wa 2698/08

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. A. M. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. A. M. H. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania wizy pobytowej krajowej postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2008 r. w przedmiocie odmowy wydania wizy pobytowej krajowej A. A. M. H. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku oraz w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że nie może pokryć kosztów udziału w postępowaniu, albowiem on, jak również matka jego młodszej córki, z którą prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe, nie pracują. Wskazał, że we wspólnym gospodarstwie domowym, oprócz wymienionej osoby, pozostają jeszcze dwie małoletnie córki (w wieku 7 i 10 lat). Skarżący nie odniósł się do źródeł utrzymania (dochodów), pozostawiając odpowiednie rubryki formularza PPF niewypełnione. Pozostałe pola dotyczące majątku (nieruchomości, posiadane zasoby pieniężne, przedmioty wartościowe) oraz stanu majątkowego osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym skarżący zakreślił poziomą kreską. Wobec wątpliwości odnoszących się do sytuacji majątkowej skarżącego, pismem z dnia 14 października 2008 r. został on wezwany do uzupełnienia złożonego wniosku poprzez przedłożenie, w terminie 7 dni pod rygorem przyjęcia ujemnych skutków prawnych, wyciągów z rachunku bankowego, którego jest posiadaczem, prowadzonego w Banku [...] S.A., zawierających aktualne (z października 2008 r.) saldo rachunku oraz historię dokonanych na nim operacji z ostatnich trzech miesięcy; jak również przedstawienie udokumentowanego spisu stałych wydatków odnoszących się do ponoszonych opłat eksploatacyjnych (opłaty za energię elektryczną, gaz, Internet, telefon itp.) oraz podanie jaka jest miesięczna wysokość innych ponoszonych stale kosztów (typu zakup żywności, ubrań, leków, biletów komunikacji miejskiej itp). Skarżący został wezwany ponadto do przedstawienia informacji odnośnie do zarejestrowanych na niego lub inną osobę prowadzącą wspólnie gospodarstwo domowe pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji). Wymienione wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 24 października 2008 r., jednakże do dnia rozpoznania niniejszego wniosku pozostało ono bez odpowiedzi. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji przywołanej instytucji wynika, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy, która wyrażając wolę ustanowienia w jej sprawie z urzędu radcy prawnego, jak i zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych zobowiązana jest przedstawić sądowi administracyjnemu argumenty o charakterze ekonomicznym uzasadniające niemożność poradzenia sobie samodzielnie z tym zadaniem. Należy założyć, że celem wprowadzenia przez ustawodawcę wymogu przedstawienia informacji na temat sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych w formie polegającej na obowiązku wypełnienia przez wnioskodawcę urzędowego formularza jest uznanie, iż zaprezentowanie sytuacji osobistej w jej wymiarze rodzinnym oraz zarobkowym według określonego wzorca, w sposób usystematyzowany, najpełniej pozwoli sądowi dokonać analizy szeroko rozumianych możliwości finansowych podmiotu wnioskującego o prawo pomocy. Analiza wskazanych przez daną osobę przesłanek uzasadniających jej żądanie, nie zawsze jednak będzie wystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego osoby ubiegającej się o prawo pomocy. Wątpliwości sądu budzić może zarówno sposób przedstawienia określonych danych istotnych dla przyjęcia oceny możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania sądowego (np. pominięcie pewnych okoliczności faktycznych, brak wymaganej szczegółowości danych), jak i ich wiarygodność. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., w takiej sytuacji strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Podane w niniejszej sprawie w formularzu PPF dane obrazujące sytuację majątkową oraz uzyskiwane przez skarżącego dochody wzbudziły wątpliwość w zakresie ich rzetelności. Z tego względu uznane zostały za niewystarczające do tego, by poprzez ich rozważenie mogła zostać sformułowana ocena wypełnienia przez skarżącego przesłanki wymienionej w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., polegającej na niemożności poniesienia przez składającego wniosek jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący nie przedłożył, mimo wezwania, dokumentów potwierdzających jego sytuację majątkową, nie przedstawił też przyczyn, z powodu których uchylił się od tego zobowiązania. Konsekwencją tego zaniechania jest brak możliwości ocenienia zasadniczych okoliczności faktycznych sprawy, stanowiących podstawę orzeczenia w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Informacje odnoszące się do rzeczywistych źródeł dochodu, z których finansowane są bieżące koszty utrzymania, czy też stan posiadanych oszczędności na rachunku bankowym, którego prowadzenie zostało potwierdzone w postępowaniu administracyjnym przez samego skarżącego, pozostały w sprawie niewyjaśnione. Zasadnicze wątpliwości budzić musi w tym kontekście możliwość utrzymania czteroosobowej rodziny, gdy żadna z osób (dorosłych) nie pracuje i nie uzyskuje żadnych dochodów z jakiegokolwiek źródła. Nic nie wiadomo jednocześnie na temat tego, by osoba wnioskująca o prawo pomocy występowała i otrzymała określone wsparcie z pomocy społecznej. Podjęta przez skarżącego próba wykazania, że przedstawiona we wniosku PPF sytuacja ma miejsce i jest możliwa musi być skazana na niepowodzenie, albowiem nie tyle, że nie została uprawdopodobniona poprzez nadesłanie stosowanych oświadczeń i dokumentów, co jej zgodność z rzeczywistością powinna być podważona na podstawie zasad doświadczenia życiowego odnoszących się do sposobu funkcjonowania każdego gospodarstwa domowego oraz oceny minimalnych kosztów, jakich przy jego prowadzeniu, nie można uniknąć. Zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępstwa procesowego wiąże się z poniesieniem przez Skarb Państwa określonych kosztów. Wydatek tego rodzaju ma charakter publicznoprawny i może zostać zrealizowany tylko wtedy, gdy zostanie ustalone w sposób niewątpliwy, iż strona uczestnicząca w postępowaniu sądowym, pomimo poczynienia oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania, nie jest w stanie finansowo podołać ciężarowi uczestniczenia w postępowaniu sądowym. Uchylenie się skarżącego od obowiązku wykazania, że znajduje się w sytuacji powyżej opisanej, a więc kwalifikującej do przyznania prawa pomocy, skutkuje wydaniem orzeczenia odmownie rozstrzygającego zgłoszone żądanie. Rygoryzm zastosowanej sankcji ma swoje uzasadnienie również w pouczeniu, jakie zostało zawarte w przesłanym skarżącemu wezwaniu, odnośnie do negatywnych konsekwencji zachowania się wbrew wyrażonemu w tym piśmie nakazowi. Mając na uwadze, że w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.