V SA/Wa 2702/10

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2010 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej o niekorzystnych warunkach gospodarowania; postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. K. M. wezwany do wskazania wartości przedmiotu sporu wystąpił z wnioskiem (uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF) o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną, jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 30,16 ha. Wyjaśnił, iż utrzymuje się ze świadczeń emerytalnych, swojego w wysokości 1241,18 złotych brutto i żony w wysokości 2651,87 złotych brutto. Oświadczył, że jest osobą schorowaną i w związku z tym ponosi znaczne koszty leczenia w wysokości 200 złotych. Podał również, że miesięczne na spłatę rat kredytów i pożyczek ponosi wydatki w łącznej wysokości 1257 złotych W odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowych oświadczeń, skarżący wskazał, iż dochody ze świadczeń emerytalnych w wysokości 3235,67 złotych netto w całości przeznaczane są na koszty, które ponoszą wraz z żoną. Do pisma załączył m.in. szereg dowodów potwierdzających wydatki, wyciągi z dwóch rachunków bankowych, dokumentację medyczną, część dokumentów dotyczących udzielnej pożyczki i kredytu, dwa roczne obliczenia podatku PIT-40A za 2009r. W związku z tym, iż skarżący nie podał w całości odpowiedzi na wezwanie z 15 lutego 2011r. dotyczące stanu majątkowego oraz wobec tego, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z 2 marca 2011r. ponownie wezwano zainteresowanego do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania, w terminie siedmiu dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Wezwanie zostało doręczone 9 marca 2011r. (potwierdzenie doręczenia, k. 71 akt sądowych), mimo tego w zakreślonym terminie nie złożył on dodatkowego oświadczenia zgodnie z powyższym zarządzeniem. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy powinna być zatem stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Jednocześnie, zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. W przedmiotowej sprawie, oświadczenia zawarte we wniosku skarżącego złożonym na urzędowym formularzu PPF z 27 stycznia 2011r. oraz dodatkowym oświadczeniu z 25 lutego 2011r., były niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącego do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej. Wezwano skarżącego m.in. do złożenia oświadczeń, potwierdzonych stosownymi dokumentami o uzyskiwanych dochodach (również w ramach dopłat do gruntów rolnych) z posiadanego gospodarstwa rolnego o dużym areale. Mianowicie skarżący jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni ponad 30 ha. Ponadto zwrócono się do niego o wskazanie, czy nadal posiada rachunek bankowy, na który przekazywane były dopłaty do gruntów rolnych oraz na podstawie jakiego tytułu prawnego zajmuje mieszkanie, w stosunku do którego ponosi koszty utrzymania. Zwrócono się również o wskazanie stanu majątkowego żony oraz posiadanych przez nich przedmiotów wartościowych, lokat, oszczędności pieniężnych. Wszystkie te dane są niezbędne do oceny możliwości finansowych skarżącego. Zażądano od wnioskodawcy dokumentów, których uzyskanie nie wiązało się z nadmierną uciążliwością i to zarówno finansową jak i czasową, gdyż większość tych dokumentów winna znajdować się w posiadaniu skarżącego (np. wyciągi z rachunku bankowego, decyzje dotyczące przyznanych dopłat do gruntów itp.). Mając zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę wykonane w zakreślonym terminie, uznać należy, że nie wykazał on, iż ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do jego osoby wystąpiła. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych, z jakimi wnioskodawca powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W konsekwencji, brak ten wykluczył dokonanie oceny czy zaistniały przesłanki uprawniające do udzielenia skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.