V SA/Wa 2715/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] września 2012 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adwokata A. W., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Postanowieniem z [...] września 2012r. nr [...] Minister Finansów po rozpatrzeniu zażalenia, wniesionego przez S. S., utrzymał w mocy postanowienie z [...] sierpnia 2011r. nr [...] Dyrektora Izby Skarbowej w K. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. wszczął egzekucję do majątku S. S. na podstawie wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...]. Zawiadomieniami z [...] lipca 2011 r. o nr [...] i [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego. Odpisy zawiadomień o zajęciu zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 15 lipca 2011r. wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych. Pismem z 22 lipca 2011 r. zobowiązany zaskarżył powyższą czynność egzekucyjną, podnosząc zarzut niedoręczenia, przed wystawieniem ww. tytułów wykonawczych, upomnień. Zdaniem zobowiązanego, zajęcie świadczenia emerytalno-rentowego dokonane zostało przedwcześnie i jest nieuzasadnione. Twierdzi, że w dniu 15 lipca 2011 r. otrzymał wraz z zawiadomieniem o wszczęciu egzekucji i zajęciem otrzymywanych z ZUS-u świadczeń upomnienia wystawione z datą [...] lipca 2011 r. wzywające do uregulowania należności objętych tytułami wykonawczymi, na podstawie których organ egzekucyjny wszczął egzekucję administracyjną. Ponadto zauważa, że pismem z 24 czerwca 2011 r. złożył wniosek do wierzyciela o zawarcie układu ratalnego z częściowym umorzeniem zaległości. Postanowieniem z [...] sierpnia 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. oddalił skargę na dokonaną czynność egzekucyjną. Organ nadzoru dokonując oceny zaskarżonej czynności egzekucyjnej nie znalazł bowiem przesłanek do uwzględnienia skargi, jak i innych nieprawidłowości w postępowaniu organu egzekucyjnego. Po rozpatrzeniu zażalenia, Minister Finansów postanowieniem z [...] września 2012r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Odnosząc się do poszczególnych zarzutów strony, organ odwoławczy podkreślił, że skarga przysługuje jedynie na czynności typu wykonawczego, nie przysługuje natomiast na czynności procesowe, polegające na wydawaniu aktów administracyjnych, w ramach których organ egzekucyjny rozstrzyga o prawach i obowiązkach uczestników postępowania. W postępowaniu tym nie orzeka się ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia jak również nie ocenia prawidłowości prowadzonego przez wierzyciela postępowania. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne nie ma wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ nadzoru dokonuje oceny czynności egzekucyjnej badając, czy w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego, organ egzekucyjny wypełnił dyspozycje wynikające z przepisów regulujących procedurę zastosowania tego środka. Minister Finansów wskazał, że podniesione przez stronę zarzuty dotyczące niedoręczenia upomnienia oraz niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego nie mogły być badane w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 54 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015) zw. dalej u.p.e.a. Mogą być jedynie podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, które wnosi się do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia otrzymania odpisu tytułu wykonawczego. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że brak było podstaw do wzywania strony do sprecyzowania treści skargi z 22 lipca 2011r., gdyż intencją strony było rozpoznanie powyższego pisma jako wniesionego w trybie zarzutów, ale nie mogły by być one merytorycznie rozpoznane z uwagi na upływ terminu do ich wniesienia. Zdaniem Ministra Finansów rozpatrzenie przedmiotowego pisma w trybie art. 54 u.p.e.a. nie ograniczyło w żadnym stopniu praw zobowiązanego. Analizując przebieg zaskarżonej czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie emerytalno-rentowe zobowiązanego stwierdzić należy, iż nie doszło do nieprawidłowości i naruszenia przepisów prawa. Podstawę dokonania zajęcia świadczenia zobowiązanego, jak wskazał Minister Finansów stanowiły tytuły wykonawcze wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. Zajęcia ww. świadczenia dokonano zgodnie z art. 79 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez przesłanie, do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. dwóch zawiadomień z [...] lipca 2011 r. o nr [...] i [...], o zajęciu świadczenia z ubezpieczenia społecznego, które nie jest zwolnione spod egzekucji na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomień dłużnikowi zajętej wierzytelności, organ egzekucyjny w dniu 15 lipca 2011 r. zawiadomił zobowiązanego o zajęciu przysługującego mu świadczenia, doręczając mu odpisy zawiadomień przesłanych do zakładu ubezpieczeń społecznych z pouczeniem, że nie może odbierać świadczenia poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nią w żaden inny sposób oraz odpisy tytułów wykonawczych o nr [...] do [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zobowiązany wniósł o uchylenie ww. postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ. Jak podkreślił zobowiązany w treści skargi, w piśmie z 22 lipca 2011r., podniósł przede wszystkim zarzut przedwczesnego i nieuzasadnionego wszczęcia egzekucji, a wszelkie wątpliwości jakie powziął organ winny być, jego zdaniem wyjaśnione poprzez wezwanie strony do sprecyzowania treści tego pisma. Wnoszący skargę wskazał ponadto, że w treści swego pisma z 22 lipca 2011r. nie określił tytułów wykonawczych, a organ oparł się na dacie zawiadomienia o zajęciu i to stanowiło podstawę od ustalenia numerów tytułów wykonawczych. Autor skargi zaznaczył jednocześnie, że w toku prowadzonego postępowania organ naruszył przepisy art. 9 i 10 kpa, poprzez naruszenie obowiązku wskazania stronie najskuteczniejszego środka ochrony jej interesów i wezwania do sprecyzowania treści pisma z 22 lipca 2011r. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. W złożonym 6 czerwca 2013. w trakcie toczącej się rozprawy załączniku do protokołu, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie orzeczeń wydanych przez organy obu instancji. Autor pisma wskazał, że skarżący w swoim piśmie z 22 lipca 2011r. domagał się łącznie wstrzymania postępowania egzekucyjnego, zwolnienia spod zajęcia świadczeń emerytalno-rentowych oraz umorzenia egzekucji administracyjnej, co jednak nie zostało prawidłowo odczytane przez organ. Pełnomocnik skarżącego podkreślił ponadto, że potraktowanie pisma z 22 lipca 2011r. jako skargi skutkowało brakiem merytorycznego rozpoznania sprawy i dalszym biegiem egzekucji. Zdaniem autora pisma powołanie się przez zobowiązanego w tym piśmie na jedną z okoliczności wymienionych w art. 33 u.p.e.a. powinno skutkować tym, że organ egzekucyjny nadaje takiemu pismu bieg właściwy dla zarzutów. Pełnomocnik skarżącego nadmienił także, że doręczenie tytułu wykonawczego zobowiązanemu było przedwczesne, a upomnienia doręczone w taki sposób, aby nie mógł on skorzystać z przysługujących mu praw. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna a podniesione w niej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Przedmiotem sprawy jest skarga z 22 lipca 2011r. na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia w dniu [...] lipca 2011r. świadczenia emerytalno-rentowego S. S. w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. Skarga na wspomnianą czynność znajduje oparcie w treści art. 54 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. 2012r. poz. 1015) zatem sprawa może być rozpatrywana jedynie w zakresie jej dotyczącym. Skarga na czynność administracyjną służy ochronie praw zobowiązanego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym i ma za zadanie chronić go przed naruszeniami przepisów postępowania egzekucyjnego ze strony organu egzekucyjnego lub egzekutora wykonującego konkretną czynność. Wobec tego składając skargę w związku z podjętą czynnością można podnosić jedynie zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora. Skarżący kwestionuje uznanie pisma z 22 lipca 2011r. za skargę na czynności egzekucyjne, gdyż jego intencją był "(...) przede wszystkim zarzut przedwczesnego i nieuzasadnionego wszczęcia egzekucji". Skarżący swe stanowisko w tej kwestii uzasadnia niewłaściwym doręczeniem mu upomnienia oraz niedopuszczalnością egzekucji administracyjnej. Podnosi zatem zarzuty merytoryczne odnoszące się do wymagalności egzekwowanego obowiązku, które nie mogą być rozpatrywane w postępowaniu ograniczonym do rozpatrywania skargi na czynność egzekucyjną. Zdaniem Sądu jednak pomimo odmiennego zdania skarżącego organ był uprawniony by przyjąć, że pismo z 22 lipca 2011r. stanowi skargę na czynności egzekucyjne, a nie zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Wspomniane pismo zostało zatytułowane przez zobowiązanego jako "Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego", a ponadto już we wstępie został wskazany art. 54 § 1 u.p.e.a., który kreuje określone uprawnienie procesowe zobowiązanego w postaci możliwości złożenia skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Wskazać należy, że podniesione przez zobowiązanego argumenty, w tym nieprawidłowego doręczenia upomnienia mogłyby stanowić uzasadnienie dla zarzutów prowadzenia egzekucji administracyjnej, gdyby zarzuty te zostały skutecznie wniesione w terminie 7 dni pod dnia doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Skarżący został o terminie wniesienia zarzutów powiadomiony prawidłowo przy doręczeniu tytułów wykonawczych, odebrał przesyłkę w dniu 15 lipca 2011r., ale terminu 7-dniowego nie dotrzymał, o czym świadczy wyraźny stempel (23 lipca 2011r.) na kopercie, która zawierała skargę na czynności egzekucyjne. Kwestia uchybienia terminu przez zobowiązanego nie budzi wątpliwości Sądu. Zatem nie dochowanie terminu przez zobowiązanego nie jest "wątpliwe i nieprecyzyjne", jak twierdzi strona, ale ma swoje potwierdzenie w postaci zwrotnego potwierdzenia odbioru przez skarżącego tytułu wykonawczego (np. k. 44 akt administracyjnych) oraz potwierdzenia na kopercie (k. 28 akt administracyjnych) w postaci stempla pocztowego. Trudno też zgodzić się ze stanowiskiem, że organ w sposób nieuprawniony ograniczył prawa zobowiązanego, poprzez łączne i nieprecyzyjne rozpoznanie żądań z pisma z 22 lipca 2011r. Pismo to, organ słusznie potraktował jako skargę na czynności egzekucyjne, a wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego został rozpoznany w odrębnym postępowaniu. Podkreślić należy, że organ nie mógł badać w prowadzonym postępowaniu zarzutów dotyczących niedoręczenia upomnienia czy niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, gdyż nie mogły być one badane w postępowaniu prowadzonym w oparciu o art. 54 u.p.e.a. Nie mogą też one odnieść oczekiwanego przez skarżącego skutku w postaci umorzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż nawet gdyby organ rozważył przesłanki z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. to również nie może być pozytywnego skutku dla skarżącego, bo upomnienia - jakkolwiek nieprawidłowo doręczone - zostały mu doręczone w dniu 15 lipca 2011r. Za bezzasadny uznać należy także zarzut, iż organ błędnie określił datę i numer tytułów wykonawczych z uwagi na fakt, że zobowiązany nie wskazał ich w treści pisma z 22 lipca 2011r. Z akt sprawy wynika w sposób czytelny jakie zawiadomienia o zajęciu zostały wystawione w powyższym dniu i jakich tytułów wykonawczych one dotyczyły. Ponadto do skargi zobowiązany załączył kopie dwóch zawiadomień o zajęciu oraz tytułów wykonawczych będących podstawą dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Odnosząc się w tym miejscu do zaskarżonej czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego zobowiązanego należy wskazać, że przeprowadzona ona została zgodnie z obowiązującymi w tej mierze przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie bowiem z treścią art. 7 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjny w administracji organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które bezpośrednio prowadzą do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków stosuje najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W myśl art. 1a pkt 12a ustawy w odniesieniu do środka egzekucyjnego rozumie się przez to w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, egzekucję m.in. z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej, z rachunków bankowych. Organ egzekucyjny w myśl art. 79 § 1 u.p.e.a. dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, zwanych dalej "świadczeniami", przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zajęcie to było również właściwe pod względem formalnym ze względu na zastosowanie prawidłowego druku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, który odpowiada wzorowi ustalonemu w rozporządzeniu Ministra Finansów z 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 137,poz. 1541 ze zm.). W związku z powyższymi okolicznościami należy uznać, że zaskarżona czynność egzekucyjna odpowiada prawu. Stwierdzeniu temu nie przeczą zarzuty przedstawione w skardze i w jej uzupełnieniu (załącznik do protokołu z 6 czerwca 2013r.). Mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji. Wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu zasądzono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348, z późn. zm.).