V SA/Wa 2723/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, , Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2011 r. sprawy ze skargi D. W. na postanowienie Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARIMR w W. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz r. pr. T. C. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez D. W. (zwaną dalej: skarżącą) postanowieniem z [...] września 2010 r. nr [...] Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W., po rozpatrzeniu wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji nr [...] z [...] kwietnia 2010 r. w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa W. z siedzibą w R., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. Powyższe postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym. D. W. złożyła [...] maja 2009 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w W. wniosek w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009. W wyniku prowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał [...] kwietnia 2010 r. decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009. Decyzję doręczono na adres wskazany przez stronę we wniosku EP (ewidencja producentów rolnych) [...] maja 2010 r. (potwierdzenie odbioru w aktach administracyjnych). Skarżąca [...] czerwca 2010 r. nadała odwołanie od ww. decyzji kwestionując odmowę przyznania środków. Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. stwierdził uchybienie terminu do jego wniesienia w związku z czym wydał postanowienie nr [...] z [...] sierpnia 2010 r. Organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie termin na złożenie odwołania minął [...] maja 2010 r. Postanowienie nr [...] doręczone zostało skarżącej [...] sierpnia 2010 r. Skarżąca [...] września 2010 r. wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji z [...] kwietnia 2010 r. w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009. Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR postanowieniem z [...] września 2010 r. odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest łączne spełnienie trzech przesłanek a mianowicie: wniesienia przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od daty ustania przeszkody, która uniemożliwiła mu dochowania terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano oraz uprawdopodobnienie, iż uchybienie nastąpiło bez winy zainteresowanego. Kryterium winy jako przesłanka wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwycieżyć. onadto organ podkreslił, że dopuszczenie się przez osobę zainteresowaną nawet najmniejszego niedbalstwa wyklucza możliwość przywrócenia terminu. Przy ocenie rodzaju uchybienia należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W ocenie organu w przedmiotowej sprawie instytucja przywrócenia terminu określona w art. 58 k.p.a. nie znajduje zastosowania albowiem strona nie spełniła przesłanek określonych w tym przepisie będących warunkiem koniecznym do przywrócenia uchybionego terminu. W pierwszej kolejności organ wskazał, iż skarżąca występując z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu nie zachowała terminu do wniesienia przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od daty ustania przeszkody, która uniemożliwiła jej dochowanie terminu. Organ podkreślił, że jak wynika z akt sprawy przeszkoda ustąpiła co najmniej [...] czerwca 2010 r., kiedy to skarżąca wniosła odwołanie od decyzji. Zatem należy uznać, że skoro skarżąca podjęła czynności w postaci przedłożenia odwołania to jednocześnie miała możliwość przedłożenia prośby o przywrócenie uchybionego terminu. Dalej organ wskazał, że wniosek o przywrócenie uchybionego terminu został przez skarżącą nadany w placówce pocztowej dopiero [...] września 2010 r. a więc z uchybieniem 7 dniowego terminu. W ocenie organu skarżąca nie spełniła również drugiego obligatoryjnego warunku do przywrócenia uchybionego terminu, określonego w art. 58 k.p.a. a mianowicie nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Okolicznością wskazującą na brak winy osoby zainteresowanej w dochowaniu terminu jest m.in. nieprawidłowe doręczenie pisma oraz takie okoliczności faktyczne, jak przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Organ zwrócił uwagę, iż strona wystąpiła z prośbą do organu o umożliwienie złożenia odwołania jako powód uchybienia terminu podając problemy zdrowotne oraz pobyt w szpitalu, nie podejmując jednocześnie żadnych czynności zmierzających do uprawdopodobnienia, iż wskazane zdarzenia uniemożliwiły jej podjęcie stosownych działań w określonym w przepisach terminie, a nawet nie wskazując w jakim terminie przeszkody wystąpiły. Ponadto organ stwierdził, że mając świadomość prowadzonego postępowania administracyjnego, skarżąca powinna się liczyć z otrzymywaniem korespondencji od organu i wobec tego w należyty sposób zorganizować obsługę korespondencji, względnie powiadomić organ o terminach nieobecnosci. Jeśli jednak jak wskazuje skarżąca jej stan zdrowia nie pozwalał na przestrzeni dłuższego okresu podejmować stosownych czynności, skarżąca powinna skorzystać z instytucji pełnomocnictwa określonego w art. 32 k.p.a. Skarżąca 23 października 2010 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR, wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Pełnocnik skarżącej z urzędu pismem procesowym z [...] marca 2011 r. rozszerzył zarzuty skargi, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu: 1. naruszenie przepisów art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 43 i 134 k.p.a. przez błędne ustalenie, że doręczenie skarżącej [...] maja 2010 r. decyzji, do wniesienia odwołania, od której uchybiono terminowi, do rąk Z. W. (kuzyn) było skuteczne, pomimo niezachowania przesłanek prawidłowości doręczenia zastępczego przez co skarżone postanowienie oraz postanowienie z [...] sierpnia 2010 r. o uchybieniu terminowi do złożenia odwołania zapadły przedwcześnie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2. naruszenie przepisów art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 43 i 134 k.p.a. przez błędne ustalenie, że doręczenie skarżącej [...] maja 2010 r. decyzji, do wniesienia odwołania, od której uchybiono terminowi, było skuteczne, pomimo braku oryginału doręczenia ww. Decyzji w aktach administracyjnych sprawy, przez co skarżone postanowienie oraz postanowienie z [...] sierpnia 2010 r. o uchybieniu terminowi do złożenia odwołania zapadły przedwcześnie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 3. naruszenie przepisów art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 58 § 1 i 134 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wpływu ostateczności decyzji administracyjnej z [...] kwietnia 2010 r. na dopuszcalność prośby o przywrócenie terminowi do wniesienia odwołania od tej decyzji, przez coo skarżone postanowienie zapadło przedwcześnie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 4. naruszenie przepisów art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 58 § 2 k.p.a. poprzez nieustalenie, skoro organ powziął w tym zakresie wątpliwości, kiedy ustały przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania, od którego liczy się siedmiodniowy termin do złożenia prośby o przywrócenie terminu, tj. kiedy ustały problemy zdrowotne skarżącej i kiedy nastąpiło opuszczenie przez nią szpitala, przez co skarżone postanowienie zapadło przedwcześnie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 5. naruszenie przepisów art. 64 § 2 k.p.a. w z. art. 63 § 2, 75 § 1, 78 § 1 i 2 k.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 7 i 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wezwania strony do uzupełnienia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji gdy organ powziął wątpliwości co do istnienia wykazanych przez stronę przesłanek braku winy w momencie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania (zły stan zdrowia, pobyt w szpitalu), przez co skarżone postanowienie zapadło przedwcześnie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana pod tym względem nie zasługuje na uwzględnienie. Przed przystąpieniem do oceny, czy w sprawie zasadnie odmówiono skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] kwietnia 2010 r. należało ustalić – ze względu na zarzuty przedstawione przez pełnomocnika skarżącej z urzędu – czy decyzja ta została prawidłowo doręczona skarżącej. Pełnomocnik wskazał, że w aktach sprawy brak jest oryginału zwrotnego potwierdzenia odbioru, adres skarżącej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru został przekreślony i nie wyjaśniono, czy oznaczony jako kuzyn odbierający przesyłkę Z.W. był domownikiem wraz ze skarżącą. Sąd powyższe wątpliwości pełnomocnika skarżącej uznał za niezasadne. Po pierwsze zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji zostało potwierdzono za zgodność z oryginałem przez pracownika organu, po drugie przekreślenie adresu nie oznacza, że przesyłka nie została doręczona pod ten właśnie adres (tym bardziej, że skarżąca nie kwestionuje, że decyzję otrzymała), a po trzecie Z. W. jest dorosłym domownikiem – synem skarżącej, który prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe "od zawsze", co skarżąca oświadczyła do protokołu rozprawy z 26 maja 2011 r. Tak więc niewątpliwie zaskarżona decyzja została prawidłowa doręczona skarżącej [...] maja 2010 r. zgodnie z art. 43 k.p.a. i od tej daty zaczął płynąć 14-dniowy termin do wniesienia odwołania. Termin do złożenia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] kwietnia 2010 r. upłynął [...] maja 2010 r. i jest bezsporne, że odwołanie zostało nadane drogą pocztową [...] czerwca 2010 r., a więc z uchybieniem jednodniowego terminu. Tak więc Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR postanowieniem z [...] sierpnia 2010 r. (doręczonym skarżącej [...] sierpnia 2010 r.) zasadnie stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Podkreślić także należy, że na postanowienie z [...] sierpnia 2010 r. skarżąca nie wniosła zażalenia, a więc nie kwestionowała tego, iż jej odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. W tym miejscu zaznaczyć należy, że skarżąca w dniu otrzymania postanowienia z [...] sierpnia 2010 r. tj. [...] sierpnia 2010 r. dowiedziała się, że jej uchybienie zostało złożone z uchybieniem terminu i od tego dnia ustała przyczyna uchybienia terminowi. Skarżąca prośbę o przywrócenia terminu do złożenia odwołania złożyła dopiero [...] września 2010 r. We wniosku skarżąca brak winy w niedochowaniu terminu do złożenia odwołania uzasadniła tym, że w okresie w jakim można było wnieść odwołanie od decyzji z [...] kwietnia 2004 r. przebywała w szpitalu i stale przebywa pod opieką medyczną ze względu na to, że [...]. Do wniosku skarżąca nie załączyła jednak zaświadczeń lekarskich ani kart szpitalnych potwierdzających fakt jej hospitalizacji w tym okresie. Mając na uwadze powyższy stan faktyczny sprawy, wskazać należy, że zgodnie z art. 58 k.p.a. – w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynność, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). W przepisie art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. zostały ustanowione cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie, a mianowicie: 1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy; 2) wniesienie przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu; 3) dochowanie nieprzywracalnego terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu; 4) dopełnienie wraz z prośbą tej czynności, dla której ustanowiony był przywracalny termin. Oznacza to, że brak którejkolwiek z wyżej wymienionych przesłanek wyklucza możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organ administracji trafnie uznał, że sprawie skarżąca nie spełniła dwóch z czterech wymienionych przesłanek. Po pierwsze – skarżąca nie wniosła prośby w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, a po drugie – nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminowi. Jeżeli chodzi o przesłankę pierwszą wskazać należy, że nawet gdyby przyjąć, iż skarżąca wnosząc odwołanie [...] czerwca 2010 r., z uwagi na wiek i stan zdrowia, nie była świadoma uchybienia terminu, to odbierając [...] sierpnia 2010 r. osobiście postanowienie z [...] sierpnia 2010 r., stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, musiała się o tym fakcie dowiedzieć. W związku z tym termin siedmiodniowy do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, liczony od tej daty tj. [...] sierpnia 2010 r., również nie został zachowany. Skarżąca swoją prośbę wniosła bowiem dopiero [...] września 2010 r. – i jak wynika z protokołu rozprawy z 26 maja 2010 r. – nie potrafiła wyjaśnić, dlaczego nie wniosła prośby o przywrócenie terminu od razu, oświadczyła, iż mogła zapomnieć. Brak złożenia prośby w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny terminu do wniesienia odwołania – jako warunek sine qua non – czyni bezprzedmiotowym ocenę dalszej przesłanki do przywrócenia terminu tj. uprawdopodobnienia braku winy wnioskodawcy w uchybieniu terminu. Niemniej jednak zaprezentowane stanowisko organu w zaskarżonym postanowieniu, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swego zawinienia Sąd uznał za trafne, zażywszy, że skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów w sprawie dotyczących jej długotrwałej hospitalizacji. Z jej oświadczeń wynika jednak, że były to pobyty jedynie kilku i kilkunastu dniowe. Przy czym w związku z brakiem spełniania przesłanki złożenia w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi wniosku o przywrócenie terminu brak było podstaw do uzupełnienia tego wniosku o odpowiednią dokumentację na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., co zarzucał pełnomocnik skarżącej. Z uwagi na powyższe Sąd za zgodne z prawem uznał zaskarżone postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Ponadto Sąd nie dopatrzył się w sprawie jakichkolwiek naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawa, a tylko pod takim warunkiem Sąd uchyla zaskarżone orzeczenie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak pkt 1 w sentencji wyroku. O kosztach postępowania nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (pkt 2 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).