V SA/Wa 2730/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Sławomir Fularski, Sędzia WSA - Artur Kot (spr.), Protokolant spec. - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi P.F. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej; oddala skargę. 1. Zaskarżonym do Sądu rozstrzygnięciem zawartym w piśmie z [...] lutego 2015 r. ([...]), po rozpatrzeniu wniosku P. F. (dalej: "skarżący"), Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR", "Agencja", "organ"), odmówiła skarżącemu przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Agencja wskazała art. 22 ust. 3 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173; dalej także jako "ustawa") oraz § 14 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. z 2014 r., poz. 298 ze zm.; dalej także jako "rozporządzenie"). 2. Stan faktyczny. Postępowanie w sprawie zostało wszczęte wnioskiem skarżącego o przyznanie pomocy w ramach działania "Modernizacja Gospodarstw Rolnych". Wniosek wpłynął do Agencji [...] stycznia 2011 r. Pismami z [...] maja i [...] września 2011 r. skarżący został poinformowany o tym, że z uwagi na limit finansowy przeznaczony na realizację tego rodzaju pomocy jego wniosek będzie podlegał weryfikacji w terminie późniejszym, zgodnie z kolejnością. Formularz aktualizacyjny wniosku skarżącego o przyznanie pomocy wpłynął do Agencji [...] października 2014 r. Zdaniem Agencji, wniosek zawierał uchybienia i wymagał uzupełnienia. Pismem z [...] grudnia 2014 r. skarżący został zatem wezwany w trybie § 14 ust. 3 rozporządzenia do uzupełnienia szczegółowo wymienionych braków wniosku. Wezwanie zawierało pouczenie o konsekwencjach w postaci odmowy przyznania pomocy, jeżeli w zakreślonym przez organ terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, nie zostanie doręczony żaden z brakujących dokumentów/ żadne z wyjaśnień. Wezwanie zostało doręczone pełnoletniemu domownikowi (żonie) skarżącego [...] grudnia 2014 r. termin do uzupełnienia braków wniosku upływał zatem [...] stycznia 2015 r. Skarżący w zakreślonym przez organ terminie nie uzupełnił jednak żadnego ze wskazanych braków wniosku. Skarżący uzupełnił braki wniosku w dniach [...] i [...] stycznia 2015 r., czyli po upływie terminu liczonego od dnia następującego po dniu, w którym wezwanie zostało odebrane przez żonę skarżącego (okoliczność bezsporna). Pismem z [...] lutego 2015 r. ARiMR poinformowała skarżącego o odmowie przyznania pomocy finansowej i o możliwości skorzystania ze środków zaskarżenia tego rozstrzygnięcia. Skarżący pismem z [...] marca 2015 r. zatytułowanym "odwołanie" wezwał Agencję do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z [...] kwietnia 2014 r. Agencja poinformowała skarżącego o tym, że nie dopatrzyła się naruszenia prawa i przedstawiła argumentację faktyczną i prawną potwierdzająca zasadność swego rozstrzygnięcia. 3. Postępowanie sądowe. 3.1. Skarżący pismem z [...] maja 2015 r. wniósł zatem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako "Sąd") na rozstrzygnięcie Agencji zawarte w piśmie z [...] lutego 2015 r. Występując o uchylenie w całości zaskarżonego rozstrzygnięcia wyjaśnił, że przebywał poza granicami kraju, a wezwanie odebrane przez jego żonę w dniu [...] grudnia 2014 r. otrzymał następnego dnia. Dodał, że z żoną "posiada rozdzielność majątkową", a z uwagi na święta i dni wolne od pracy posiadał tylko 7 dni na uzupełnienie braków wniosku, który był rozpatrywany przez organ przez 4 lata. Wywiódł, że odmowa przyznania pomocy finansowej z powodu jednodniowego uchybienia terminowi przewidzianemu do uzupełnienia braków wniosku jest zbyt restrykcyjna, a przez to wadliwa. Organ nie uwzględnił bowiem "obiektywnych przeszkód w zachowaniu terminu", o których mowa wyżej. Zdaniem skarżącego, nie ponosi on żadnej winy w związku z uchybieniem terminowi do uzupełnienia braków wniosku, a odmowa przyznania pomocy finansowej negatywnie wpłynie na rozwój jego gospodarstwa rolnego, które jest podstawowym źródłem utrzymania pięcioosobowej rodziny. 3.2. Odpowiadając na skargę Agencja wystąpiła o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Przedstawiła przebieg postępowania w sprawie oraz odniosła się do zarzutów skargi, które uznała za chybione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 4. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: uppsa), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem rozumianym jako ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono w sposób istotny przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżony akt, zgodnie z przepisami art. 145 § 1 uppsa. 5. Przedmiotem kontroli sądowej jest rozstrzygnięcie ARiMR dotyczące odmowy przyznania skarżącemu pomocy finansowej z uwagi na fakt, ze skarżący nie usunął żadnego z braków wniosku o przyznanie pomocy w czternastodniowym terminie przewidzianym dla tej czynności. Zdaniem Agencji, wezwanie do usunięcia braków wniosku zostało skutecznie doręczone skarżącemu oraz zawierało stosowne pouczenie o konsekwencjach nieusunięcia w zakreślony terminie żadnego z braków wniosku. 6. Ramy prawne. Przesłanki przyznawania pomocy finansowej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 w zakresie działania 121 "Modernizacja gospodarstw rolnych" mają swoje źródło w stosownych regulacjach podjętych przez Unię Europejską, realizowanych ustawą z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t. j. Dz. U z 2013 r., poz. 173 ze zm.; dalej także jako "ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich") oraz wydanym na jej podstawie rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 298 ze zm.; dalej: "rozporządzenie"). Jak wynika z art. 10 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, pomoc jest przyznawana na wniosek osoby fizycznej (...), jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich wniosek o przyznanie pomocy oraz wniosek o płatność w ramach działań objętych programem składa się na formularzu opracowanym przez Agencję i udostępnionym przez podmiot wdrażający. Wraz z formularzem została opracowana instrukcja wypełniania wniosku. Zakres informacji koniecznych do umieszczenia w treści wniosku wynika z § 13 ust. 1 rozporządzenia. W § 13 ust. 2 rozporządzenia wskazano zaś na dokumenty, które winny być złożone wraz z wnioskiem. Postępowanie w sprawie przyznania pomocy w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" prowadzone było nadto na wniosek o przyznanie pomocy, w którym to wniosku skarżący złożył oświadczenie o znajomości przepisów rozporządzenia i wymagań uszczegółowionych w Instrukcji. Składając wniosek o przyznanie pomocy skarżący potwierdził, iż posiada wiedzę dotyczącą przepisów prawnych mających zastosowanie w sprawie i wymagań opracowania dokumentacji aplikacyjnej, szczegółowo opisanych w Instrukcji. Postępowanie do przyznania pomocy finansowej w przypadku tego działania prowadzone jest z wyłączeniem stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, a także skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Przepisy art. 21 ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio (art. 22 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich). Oznacza to, że organ jest zobowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzeć cały materiał dowodowy złożony przez stronę. To strona jest zobowiązana przedstawić dowody i wyjaśnienia (art. 21 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich). Organ tylko na żądanie strony jest zobowiązany do niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie stronie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich). Ustawodawca w przepisach wykonawczych (§ 14 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia) przewidział działania organu z urzędu. Polegają one na sprawdzeniu czy wniosek został złożony w terminie, czy wniosek zawiera określone informacje i czy dołączono do niego określone dokumenty. W przypadku stwierdzenia określonych braków innych niż wskazane w § 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia organ wzywa stronę do ich usunięcia w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, chyba że zachodzą niebudzące wątpliwości przesłanki nieprzyznania pomocy. Zgodnie z § 14 ust. 4 rozporządzenia jeżeli wnioskodawca, pomimo wezwania do usunięcia braków, nie usunął w terminie: 1) żadnego z braków, Agencja nie przyznaje pomocy; przepis art. 22 ust. 3 ustawy, dotyczący odmowy przyznania pomocy, stosuje się odpowiednio; 2) wszystkich braków, Agencja wzywa ponownie wnioskodawcę, w formie pisemnej, do usunięcia braków w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, chyba że zachodzą niebudzące wątpliwości przesłanki nieprzyznania pomocy. 7. Powyższe przepisy były podstawą działania organu. Działania te zdaniem Sądu były prawidłowe. Zauważyć w tym miejscu należy, że złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie pomocy nie był kompletny (okoliczność bezsporna). Dlatego też skarżący został prawidłowo wezwany pismem z [...] grudnia 2014 r. do uzupełnienia braków wniosku. Skarżący nie kwestionuje zasadności wezwania do uzupełnienia wniosku. Za bezsporne należy także uznać, że skarżący nie uzupełnił braków wniosku w zakreślonym przez organ, czternastodniowym terminie, liczonym od dnia następującego po dniu, w którym wezwanie zostało doręczone żonie skarżącego jako dorosłemu domownikowi. W odpowiedzi na wezwanie, skarżący złożył stosowne wyjaśnienia i brakujące dokumenty z uchybieniem terminu przewidzianemu dla tych czynności. Podkreślenie także wymaga, że skarżący został w wezwaniu poinformowany o konsekwencjach braku jakiejkolwiek jego reakcji na wezwanie w czternastodniowym terminie przewidzianym do uzupełnienia szczegółowo wymienionych braków wniosku o przyznanie pomocy finansowej. W wezwaniu został nadto wskazany numer telefoniczny i dane personalne pracownika, który prowadził sprawę. Skarżący jednak nie uzupełnił żadnego z braków wniosku w zakreślonym w wezwaniu terminie. Nie widzi nadto podstaw faktycznym i prawnych do tego, aby jednodniowe uchybienie terminowi do uzupełnienia braków wniosku mogło stanowić podstawę do odmowy przyznania pomocy finansowej. Przypomnieć należy, że w sprawie zastosowanie mają (na zasadzie wyjątku) przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: "Kpa") dotyczące doręczeń. Zgodnie z art. 42 § 1 Kpa, pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Stosownie zaś do art. 43 Kpa (zdanie pierwsze), w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły oddania pisma adresatowi. Tym samym za skuteczne zdaniem Sądu należy uznać doręczenie wezwania w dniu 29 grudnia 2014 r. żonie skarżącego, jako dorosłemu domownikowi, w rozumieniu art. 43 Kpa. Kwestia ustroju majątkowego obowiązującego w związku małżeńskim nie ma zaś żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Podobnie jak i wskazywane przez skarżącego okoliczności dotyczące świąt i innych dni wolnych od pracy, które ograniczały możliwość uzupełnienia braków wniosku w zakreślonym przez Agencję terminie. Skarżący został bowiem prawidłowo pouczony o tym, że odmowa przyznania pomocy finansowej nastąpi wówczas, gdy nie uzupełni żadnego z braków wniosku, o których mowa w wezwaniu. W ocenie Sądu, możliwości skarżącego nie przekraczało uzupełnienie przynajmniej jednego z braków wniosku, przykładowo złożenie wyjaśnień, w zakreślonym w wezwaniu terminie. W świetle powyższego organ prawidłowo stwierdził, że wezwanie do uzupełnienia braków doręczone zostało skutecznie skarżącemu w dniu [...] grudnia 2014 r., zgodnie z art. 43 Kpa. Trafne również wskazał w zaskarżonym rozstrzygnięciu, że 14 – dniowy termin na uzupełnienie wniosku przez skarżącego upływał z dniem [...] stycznia 2015 r. (poniedziałek). W terminie tym skarżący nie dokonał żadnych uzupełnień wniosku. Warunki do przyznania pomocy zostały wskazane w rozporządzeniu, a jednym z nich było usunięcie przynajmniej jednego z braków wniosku w wyznaczonym w wezwaniu czternastodniowym terminie, zgodnie z § 14 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia. W świetle tego przepisu, jeżeli wnioskodawca, pomimo wezwania do usunięcia braków, nie usunął w terminie żadnego z braków, Agencja nie przyznaje pomocy. Przepis art. 22 ust. 3 ustawy, dotyczący odmowy przyznania pomocy, stosuje się odpowiednio. Zgodnie zaś z art. 22 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju, w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy, podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy. Reasumując, w ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił, że pomimo skutecznego doręczenia skarżącemu wezwania do usunięcia braków, skarżący w zakreślonym przez organ czternastodniowym terminie, o którym mowa w § 14 ust. 3 rozporządzenia, nie usunął żadnego z braków wymienionych w wezwaniu. Wystąpiły zatem przesłanki przewidziane w art. 22 ust. 3 ustawy w związku z § 14 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia, uzasadniające odmowę przyznania pomocy finansowej, o której mowa we wniosku skarżącego wszczynającym postępowanie w niniejszej sprawie. 8. W świetle powyższych rozważań, zarzuty i wnioski oraz argumentację skargi Sąd uznał za chybione. Wskazywane przez skarżącego okoliczności nie stanowiły bowiem podstawy do wniosku, że Agencja bezpodstawnie zastosowała przepisy art. 22 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w związku z § 14 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia. Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela zatem pogląd wyrażony już w orzecznictwie sądów, dotyczący zasadności odmowy przyznania pomocy finansowej na podstawie powołanych wyżej przepisów, jeżeli wnioskodawca nie usunie żadnego z braków wniosku, o których mowa w skutecznie doręczonym wezwaniu, w czternastodniowym terminie przewidzianym w § 14 ust. 3 rozporządzenia oraz zakreślonym przez organ w wezwaniu (zob. wyrok WSA w Warszawie z 12 października 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2354/15; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). 9. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 uppsa, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, czyli oddalił skargę.