V SA/Wa 2745/10
WyrokWSA w Warszawie2011-03-08
Skład orzekający: Piotr Kraczowski, Dorota Mydłowska, Piotr Piszczek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmowna Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o przyznaniu płatności na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania może zostać utrzymana w mocy pomimo zarzutów naruszenia zasad postępowania administracyjnego, w szczególności braku zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu i wadliwości dokumentacji kontrolnej?Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję odmowną, wskazując na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym brak zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu oraz wadliwość dokumentu kontrolnego, który nie spełniał wymogów dowodowych. Sąd podkreślił, że organ administracji powinien wyczerpująco rozpatrzyć cały materiał dowodowy i umożliwić stronie złożenie wyjaśnień oraz zastrzeżeń, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.Stan faktyczny
E. H. złożyła w maju 2009 r. wniosek o przyznanie pomocy finansowej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Po kontroli przeprowadzonej w sierpniu 2009 r. stwierdzono nieprawidłowości dotyczące powierzchni działek rolnych i prowadzenia działalności rolniczej. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przyznania płatności, co zostało utrzymane przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym brak możliwości czynnego udziału w postępowaniu i wadliwość dokumentacji kontrolnej.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz orzekł o wstrzymaniu jej wykonania do czasu uprawomocnienia się orzeczenia; zasądził od organu zwrot kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2011 r. sprawy ze skargi E. H. na decyzję Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia ... września 2010 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania; I. Uchyla zaskarżoną decyzję. II. Zasądza od Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz E. H. ... /.../ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. III. Orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się orzeczenia.
E. H. złożyła w dniu ... maja 2009 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w G. wniosek o przyznanie pomocy na podstawie § 5 ust.2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętej planem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 z późn. zm.).
We wniosku wnioskodawczyni zadeklarowała do przyznania płatności działki rolne o łącznej powierzchni ... la.
W dniu ...08.2009 r. w gospodarstwie rolnym przeprowadzona została kontrola na miejscu w oparciu o art. 27 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie ustanowienia szczegółowych zasad wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004 r. ze zm.).
Z czynności kontrolnych sporządzony został protokół wskazujący na zaistniałe nieprawidłowości.
W dniu ... stycznia 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, zaskarżoną decyzją, odmówił wnioskodawcy przyznania żądanych płatności.
W dniu ...02.2010 r. E. H. złożyła odwołanie wnosząc o uchylenie decyzji i przyznanie płatności zgodnie ze złożonym wnioskiem oraz zarzuciła naruszenie art. 7, 8, 9, 10 k.p.a. poprzez pozbawienie strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu.
Organ II instancji - Dyrektor ... Oddziału Regionalnego - po przeanalizowaniu całokształtu materiału dowodowego postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Podjęty w tym względzie akt administracyjny nosi datę ...9.2010 r.
W motywach wskazano, że w wyniku przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym skarżącej kontroli, w związku z wykrytymi nieprawidłowościami, powierzchnia stwierdzona wyniosła ... ha. W toku czynności kontrolnych stwierdzono zawyżenie powierzchni na działkach rolnych B/B1 zaś na działce A stwierdzono brak prowadzenia działalności rolniczej.
Organ wskazał, że powierzchnia referencyjna, czyli maksymalna powierzchnia uprawniona do przyznania płatności, ustalana jest w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE l 30 z 31.01.2009 r., str. 16), który stanowi, iż system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. W celu ustalenia powierzchni korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji obrazów lotniczych i satelitarnych. W powyższy sposób ustalono maksymalną powierzchnię kwalifikowaną do celów systemu jednolitej płatności obszarowej w ramach poszczególnych działek ewidencyjnych. Zgodnie z art. 24 ust. 1 lit. rozporządzenia Komisji (WE) nr 796 nie można dokonać żadnych płatności na rzecz obszarów wykraczających poza ustaloną w systemie informacji geograficznej powierzchnię referencyjną.
Nie mniej jednak powierzchnia ta każdorazowo podlega weryfikacji w oparciu o dostępną organowi dokumentację.
W przedmiotowej sprawie podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanowiły wyniki kontroli przeprowadzonej w dniu ...08.2010 r.
Organ podkreślił, że zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 płatność ONW przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia 73/2009, zgodnie wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), wynosi co najmniej 1 ha.
Odnosząc się do zarzutów strony Organ wskazał, że zgodnie z przepisami art. 30 ustawy z dnia 7 marca 2009 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007, Nr 64, poz. 427 z późn. zm.) w zakresie określonym w przepisach art. 1 pkt 1 tejże ustawy, Agencja płatnicza oraz podmioty wdrażające przeprowadzają kontrole, w tym kontrole na miejscu i wizytacje w miejscu. Agencja oraz podmioty wdrażające mogą powierzyć przeprowadzenie powyższych kontroli lub wizytacji w miejscu jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi. Kontrole te przeprowadzane są przez osoby do tego upoważnione. Kontrole na miejscu przeprowadzane są w sposób zapewniający skuteczną weryfikację zgodności z warunkami, na mocy których przyznano odnośnie formy pomocy i obejmują wszystkie działki rolne, dla których wnioskowana jest pomoc. Z racji ich przeprowadzenia przez podmioty wyspecjalizowane i bezstronne, co do zasady, należy przypisać im przymiot wiarygodności (wyrok NSA 2 dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 492/07).
Ponadto – zdaniem organu - zgodnie z art. 31 ust. 8 w/w ustawy o ile podmiot kontrolowany nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie może zgłosić umotywowane zastrzeżenia co do ustaleń w nim zawartych, o czym skarżąca została poinformowana w protokole. Do dnia wydania w sprawie decyzji umotywowane zastrzeżenia nie zostały przez stronę wniesione.
Zarzut uniemożliwienia złożenia zastrzeżeń – zdaniem ARiMR - przez niepoinformowanie jej o takiej możliwości jest bezpodstawny bowiem w przekazanym protokole (na 4 str.) znajduje się pouczenie o możliwości wniesienia zastrzeżeń do czynności kontrolnych. Nadto w aktach sprawy znajduje się potwierdzenie nadania protokołu w dniu 08.08.2009r. Jak przyznaje sama strona, co dostrzega Organ w piśmie przekazującym jej protokół, została poinformowana, że jeśli protokół wymagać będzie korekt przesłana jej zostanie ostateczna wersja protokołu. Skoro protokół po korektach nie został stronie przesłany oznaczało to, że dotychczasowy protokół jest prawidłowy. Zatem zarzuty strony co do nie przesłania zatwierdzonego raportu także nie znajdują uzasadnienia.
Nadto – zdaniem Organu - wskazać należy, że zgodnie z art. 21 ust.3 ustawy z dnia 7 marca 2009 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich strona oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawić dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zatem to po stronie wnioskodawcy istnieje powinność udowodnienia, iż faktycznie użytkował powierzchnie wykazane do przyznania płatności. Skarżący nie przedstawił dowodów na potwierdzenie powyższego, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia.
Odnosząc się do zarzutów strony Organ wskazał na fakt, że w latach ubiegłych skarżąca deklarowała takie same powierzchnie i otrzymywała do nich płatności nie stanowi potwierdzenia dla powierzchni kwalifikującej się płatności w roku 2009. Powierzchnia ta każdorazowo jest bowiem weryfikowana w oparciu o możliwe, dostępne środki.
Kontrola na miejscu – zdaniem Organu - służy ustaleniu powierzchni faktycznie użytkowanej rolniczo w danym roku.
Nadto zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 7 marca 2009 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich organ przed którym sprawa się toczy zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania.
Skarżąca podnosi także, że wypełnienie wniosku przez pracownika MODR dawało gwarancję rzetelnego i profesjonalnego wypełnienia wniosku. Organ zauważył, że czyniąc zarzuty błędnego wypełnienia wniosku przez pracownika MODR, co pozostaje bez wpływu na przyznanie płatności przez ARiMR, strona niejako przyznaje zadeklarowanie błędnych powierzchni.
W związku z powyższym Organ na podstawie art.16 ust. 1 i ust.4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z 07.12.2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 368, z 23.12.2006, str.74 ze zm.) w związku z art. 50 ust.3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21.04.2004 r. (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, ze zm.), jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany we wniosku przekracza obszar stwierdzony, który spełnia warunki określone w zasadach przyznawania pomocy dla płatności ONW oraz gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosi powyżej 30% zatwierdzonego obszaru, to organ odmawia przyznania żądanej płatności. Różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną w niniejszej sprawie wyniosła ... ha, co stanowi 30, 37 %.
W skardze E. H. zarzuciła "naruszenie art. 7, 8, 9, 10 k.p.a. oraz art. 28 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21.4.2004 r., które miały bezpośredni wpływ na wynik sprawy, w zakresie inicjatywy dowodowej skarżącego i ustalenie rzeczywistego stanu rzeczy, a przez to wywierającego wpływ na stan faktyczny w sprawie". W efekcie zażądano uchylenia wydanych w sprawie decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W motywach wskazano – po uprzednim zrelacjonowaniu biegu postępowania - że:
a) Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U Nr 35, poz. 217 ze zm.) rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego. Z powyższego przepisu wynika, że dofinansowanie jest uzależnione od powierzchni posiadanych gruntów rolnych, a zatem rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie winno być poprzedzone przeprowadzeniem wnikliwego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia faktycznej (rzeczywistej) powierzchni gruntów rolnych posiadanych przez wnioskodawcę i spełniających wymogi przyznania płatności.
b) Postępowanie wyjaśniające winno być przeprowadzone zgodnie z ogólnymi regułami postępowania administracyjnego, w tym w szczególności zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. stosownie do której organ administracyjny winien dokonać ustaleń zgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy. Konieczność przeprowadzenia postępowania w przedmiocie płatności zgodnie z powyższymi wymogami znajduje wyraz w samej ustawie o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w której obok odesłania do przepisów k.p.a. w zakresie nieuregulowanym w ustawie i z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej akcentuje się wyraźnie - w art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2, że w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności organ administracji publicznej m.in. stoi na straży praworządności oraz jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co w tym stanie faktycznym nie miało miejsca. Skoro zatem w czasie kontroli administracyjnej wykryto różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią ustaloną na podstawie systemu informacji geograficznych to Agencja winna wezwać skarżącą, zgodnie z treścią art. 10 k.p.a., do złożenia wyjaśnień w przedmiotowej sprawie. To pozwoliłoby na ewentualne wcześniejsze wyjaśnienie wątpliwości. Jednakże Agencja tego nie uczyniła, czym pozbawiła stronę możliwości czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym.
c) Zarówno Organ I jak i II instancji dopuścił się rażącego naruszenia przepisu - art. 10 k.p.a. jak również cytowanego przez organ odwoławczy art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy o płatnościach, bowiem skarżąca nie tylko nie była informowana o przysługującej jej prawach ale została wprowadzona przez organ w błąd skutkiem czego nie wykazała dowodów potwierdzających użytkowanie ziemi zgodnie z wnioskiem o dopłaty. Skarżąca otrzymała pismo z dnia ...08.2009r. przekazujące kopię raportu z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni. W treści pisma wskazane było, iż raport ten nie został jeszcze zatwierdzony przez organ i może ulec zmianie. Natomiast w przypadku, gdy wprowadzone korekty będą miały wpływ na wysokość płatności przysługującej wówczas kopia raportu zostanie ponownie przesłana. Skarżąca nie została poinformowana o końcowym zatwierdzeniu tego raportu, ale też nie została powiadomiona o możliwości ustosunkowania się do jego ustaleń, co stanowi ewidentne naruszenia zasad postępowania administracyjnego.
d) Skarżąca poprzez swoich pełnomocników – stosownie do treści art. 32 i 33 k.p.a. -złożyła żądanie czynnego udziału w postępowaniu, jak również chciała złożyć wyjaśnienia i przedstawić dowody potwierdzające użytkowanie działek zgodnie z wnioskiem, albowiem mąż skarżącej wraz z córką, po otrzymaniu kopii raportu z kontroli, udali się do przedstawiciela Agencji i poprosili o wyjaśnienie celów tej kontroli i przybliżenie ewentualnych skutków prawnych. Wyjaśnili tam jednocześnie, że nie zgadzają się z ustaleniami kontroli zarówno co do obszaru, jak i tezy, iż na przedmiotowych działkach nie jest prowadzona działalność rolnicza. Wskazali, że warunki pogodowe utrudniają bardzo prace na tym specyficznym, mokrym terenie i dlatego część zasianego żyta wymiękła. Jednocześnie zapewnili, że jak tylko warunki pogodowe się polepszą będzie zachowana kultura rolna na całym obszarze. Pracownik Agencji nie tylko wyjaśnił, że należy spokojnie czekać na decyzję w sprawie dopłat, ale również wskazał, że gdyby ten raport miał mieć bezpośredni wpływ na zmianę wysokości to skarżąca dostanie ponownie kopię raportu wraz z korektą. W świetle przytoczonych wyjaśnień pracownika należy stwierdzić, że organ nie tylko nie pomógł skarżącej, wręcz zbył ją a przede wszystkim wprowadził ją w błąd co do skutków prawnych. Pracownik organu nie poinformował również pełnomocników skarżącej o możliwości wniesienia zastrzeżeń do protokołu, co stanowi rażące naruszenie przepisu art. 8, 9 k.p.a. W konsekwencji pozbawił stronę możliwości czynnego udziału w postępowaniu. W tym stanie rzeczy stwierdzenie organu II instancji, iż strona nie złożyła żądania czynnego udziału w postępowaniu, nie chciała wskazać żadnych dowodów ani brać udziału czynnego w postępowaniu, należy uznać za całkowicie absurdalne.
Reasumując, błędne pouczenie pracownika agencji, który działał za Organ, wywarło bezpośredni wpływ na toczące się postępowanie i miało bezpośrednie przełożenie na jego skutek. Tymczasem organ II instancyjny całkowicie pominął w swojej decyzji tą kwestię.
e) Organ odwoławczy rozpatrywał złożone odwołanie od decyzji od lutego 2010r. do września 2010r. Bezspornym jest fakt, że informował stronę o konieczności przedłużenia postępowania administracyjnego ze względu na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz ze względu na skomplikowany charakter sprawy. Niemniej jednak organ II instancji nie wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, jakie postępowanie wyjaśniające przeprowadzał czy korzystał z dobrodziejstwa przepisu art. 136 k.p.a. i przeprowadził dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, a przede wszystkim co ustalił w ramach tego postępowania. Nadto skarżąca poza "przedłużkami" nie otrzymywała żadnych informacji od organu o etapach prowadzonego postępowania i możliwości zapoznania się z aktami sprawy, w związku z tym doszło tutaj również do nanoszenia fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego.
f) Wreszcie zaznaczono, iż w czerwcu 2010r. skarżąca otrzymała kopię raportu z kontroli na miejscu w zakresie przestrzegania wymogów wzajemnej zgodności. Z raportu tego nie wynika, jakoby organ kwestionował zgłoszoną do dopłat powierzchnię w wymiarze ... ha. Ponadto w raporcie wskazane jest, że nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości.
W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia – podniesiono argumenty zbieżne z motywami zaskarżonych aktów administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
I. Skarga jest zasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.7.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.8.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w np. art. 156 k.p.a.
II. Uzupełniając powyższe uwagi wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 133 § 1 p.p.s.a Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy przedstawionych przez Organ administracji publicznej. Ważne jest też – co wynika z treści art. 99 p.p.s.a. – że Sąd może korzystać z instytucji odroczenia tylko wyjątkowo.
W powyższym kontekście zwrócić uwagę należy na stan dokumentów przedkładanych Sądowi, które są zawarte w aktach administracyjnych sprawy. Bez wątpienia w postępowaniu administracyjnym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
W niniejszej sprawie takim dokumentem – sporządzonym sprzecznie z prawem – jest załączony do akt administracyjnych "Raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni", będący nieudolną kserokopią, poświadczoną "za zgodność z oryginałem".
Z najistotniejszych braków należy odnotować, że z tego dokumentu nie wynika:
a) data przeprowadzenia kontroli (odnotować należy brak wypełnienia punktu 54 – wiadomo tylko tyle, że zakończono ją bliżej nieokreślonego dnia o godz. 14);
b) kto dokonał kontroli (brak wypełnienia punktu 56 co do imion i nazwisk kontrolerów);
c) by przywiązywano dużą uwagę do kserokopii, bowiem na str. 3 tego dokumentu naniesiono ręcznie nowe treści ignorując to co zostało skopiowane (pomocniczo w takim przypadku winien mieć zastosowanie art. 71 k.p.a.);
d) aby zasadnicza treść ustaleń końcowych (rubryka 84 nie została wypełniona; to samo dotyczy rubryk 85 – 86; w przypadku ostatniej rubryki są zawarte trudne do odczytania treści) została w sposób prawidłowy ustalona i znalazła swój wyraz w protokole;
e) zrealizowanie konieczności podpisania protokołu przez kontrolerów terenowych (w rubryce 96 widoczny jest tylko jeden podpis).
f) aby załączono do akt sprawy wskazane w tym dokumencie fotografie.
Wskazane braki nie pozwalają ten dokument traktować jako dowód w rozumieniu art. 76 k.p.a. Przypomnieć bowiem należy, że tylko dokumenty sporządzone w przepisowej formie przez powołane do tego organy – w zakresie ich działania – stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone; spełnienie tych warunków łącznie sprawia, iż przyznaje się im walor dokumentów urzędowych, o zwiększonej mocy dowodowej.
III. Wypada jednocześnie zaznaczyć, iż strona załączyła do skargi także "Raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni", który różni się istotnie treścią opisanego wyżej.
Warto np. zauważyć, że na str. 3 dokumentu załączonego do skargi in fine zapisy ręcznie poczynione, które nie zostały zamieszczone w kserokopii załączonej do akt administracyjnych. Na tej samej stronie stwierdza się różnice zapisów w odniesieniu do działek rolnych (kolumna 82):
A – w dokumencie z akt adm. widnieje oznaczenie DR: 36, 18, 28;
– w dokumencie załączonym przez stronę odnotowano DR: 31, 18, 28 i dodatkowo 33;
B1 – w dokumencie z akt adm. widnieje oznaczenie DR: 28, 13 +, 34;
- w dokumencie złożonym przez stronę odnotowano DR: 13 +, 34, a pominięto DR 28.
Powyższe oznacza, że jeden z dokumentów został sfałszowany, co winny wyjaśnić organy ścigania. Skład orzekający w sprawie – w trosce o poszanowanie dyrektywy z art. 99 p.p.s.a. – nie może podejmować tak daleko idących ustaleń, zwłaszcza, że nie pozostaje to w jego kompetencji.
Zwrócić też uwagę należy, że pomimo prawidłowego zawiadomienia strony nie wzięły udziału w rozprawie, co uniemożliwiło wyjaśnienie dostrzeżonych uchybień, o których wyżej była mowa.
IV. Po ustaleniu, który z "Raportów" jest prawidłowy Organ winien określić się do kwestii zawartej in fine skargi (opisanej w punkcie f uzasadnienia); temu zagadnieniu nie poświecono żadnej uwagi w nadesłanej Sądowi odpowiedzi na skargę. Wówczas skarżąca podniosła, iż w czerwcu 2010 r. Agencja nadesłała kopię raportu z kontroli na miejscu w zakresie przestrzegania wymogów wzajemnej zgodności. Z raportu tego – zdaniem skarżącej – nie wynika aby kwestionowano zgłoszoną do dopłat powierzchnię 2,49 ha, ani nie dostrzeżono też innych nieprawidłowości.
V. Uzupełniające postępowanie wyjaśniające należy przeprowadzić z poszanowaniem konstytucyjnej zasady praworządności, z uwzględnieniem dyrektyw aktów normatywnych ograniczających stosowanie niektórych zasad ogólnych skodyfikowanych w k.p.a., dotyczących dofinansowania działalności rolniczej.
VI. W kontekście zarzutu skargi w zakresie obrazy treści art. 32 – 33 k.p.a. (pkt d uzasadnienia Sądu) wskazać trzeba, że nie zasługuje on na uwzględnienie.
Przede wszystkim dostrzec wypada, że brak jest w sprawie dowodu na to, że skarżąca komukolwiek udzieliła pełnomocnictwa do działania w jej imieniu. Oczywiście w sprawach mniejszej wagi można nie żądać pełnomocnictwa, jeśli pełnomocnikiem jest członek najbliższej rodziny, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu uprawnienia do występowania w imieniu strony (patrz art. 33 § 4 k.p.a.). Gdyby jednak taką koncepcję przyjąć, to trzeba wyraźnie stwierdzić, że pełnomocnik nie posiada większych uprawnień aniżeli strona. Może zatem – podobnie jak strona – zgłosić umotywowane zastrzeżenia na piśmie (co do ustaleń zawartych w protokole), do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę złożenia wniosku, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu (zob. treść pouczenia na str. 4 Raportu).
W aktach sprawy brak jest dowodu na to aby pełnomocnicy skarżącej (ustanowieni w trybie art. 33 § 4 k.p.a.) złożyli w sprawie jakiekolwiek pismo; stąd podniesiony zarzut jest całkowicie bezzasadny.
VII. Uwzględniając treść art. 145 § ust.1c oraz art. 200, a także art. 152 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło