V SA/Wa 2748/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... września 2010 r. nr ... w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz A. K. kwotę ... zł (... złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z [...] grudnia 2009 r. K. A. (zwanej dalej: skarżącym), obywatel K., wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP uzasadniając go zawarciem związku małżeńskiego z obywatelką polską oraz chęcią zamieszkania z żoną i jej rodziną w Polsce. Decyzją z [...] kwietnia 2010 r. nr [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 3, 4 oraz art. 55 ust. 1 pkt 2,3 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2006 r., Nr 234, poz. 1694 z późn. zm. – zwanej dalej: ustawą o cudzoziemcach), odmówił skarżącemu wyrażenia zgody na udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udziela się cudzoziemcowi, który jest małżonkiem obywatela polskiego. Jednocześnie w myśl art. 55 organ prowadzący postępowanie o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony cudzoziemcowi będącemu małżonkiem obywatela polskiego lub małżonkiem cudzoziemca zamieszkującego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 54, ustala, czy związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia przez cudzoziemca przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie Wojewody [...] analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego pozwala stwierdzić, iż małżeństwo skarżącego z E. B. zawarte zostało dla pozoru celem ułatwienia legalizacji pobytu skarżącego na terytorium RP i Państw Sygnatariuszy układów z Schengen. Za takim stanowiskiem organu przemawia fakt poznania się małżonków za pośrednictwem Internetu oraz częste wyjazdy skarżącego z Polski do Niemiec w celu wykonywania pracy zarobkowej, co stanowi wypełnienie zapisu art. 55 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach tj. małżonkowie nie wypełniają prawnych obowiązków wynikających z zawarcia małżeństwa oraz nie zamieszkują wspólnie. Nie tworzą również wspólnego gospodarstwa domowego, co uzasadnia odmowę udzielenia skarżącemu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Rozpatrując odwołanie od powyższej decyzji Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] września 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z [...] kwietnia 2010 r. W jej uzasadnieniu opisał dotychczasowy przebieg postępowania a dodatkowo wyjaśnił, iż skarżący od dnia 6 października 2009 r. pozostaje w związku małżeńskim z obywatelką polską E. B. Skarżący - jak wynika z uzasadnienia wniosku - nigdy wcześniej nie przebywał na terytorium Polski. Swoja małżonkę poznał przez Internet w 2008 r. i tylko za jego pośrednictwem utrzymywał z nią kontakt. Pierwszy raz spotkał się z E. B. kilka dni przed ślubem w październiku 2009 r. na terytorium K. W chwili składania przedmiotowego wniosku skarżący przebywał w Polsce na podstawie wizy jednolitej pobytowej wydanej przez konsula w S. w dniu 27 listopada 2009 r. z terminem ważności od dnia 1 grudnia 2009 r. do dnia 15 lutego 2010 r. na czas pobytu 77 dni. W ocenie organu odwoławczego przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające, co do charakteru zawartego przez małżonków związku wykazało, że w przypadku małżeństwa skarżącego i E. B. zachodzą przesłanki wymienione w art. 55 ust. 1 pkt 2, 3 i 4 ustawy o cudzoziemcach, gdyż małżonkowie nie wypełniają prawnych obowiązków wynikających z zawarcia małżeństwa, małżonkowie nie zamieszkują wspólnie oraz nie spotkali się przed zawarciem małżeństwa. Tym samym nie realizują nałożonych na nich obowiązków wynikających z faktu zawarcia związku małżeńskiego oraz nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Oram odwoławczy zwrócił uwagę na częstą nieobecność skarżącego w miejscowości M. tj. w miejscu zamieszkania swojej małżonki oraz brak wiedzy E. B. o pobycie swojego męża poza miejscem zamieszkania. Wobec powyższych ustaleń Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji Wojewody [...] na korzyść strony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie wydanych w sprawie decyzji z [...] kwietnia 2010 r. oraz z [...] września 2010 r., zarzucającym im naruszenie: a) prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy tj. - art. 53 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 57 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o cudzoziemcach poprzez niewłaściwe jego zastosowanie polegające na przyjęciu, iż zachodzą następujące przesłanki: cel wjazdu i pobytu cudzoziemca na terytorium RP jest lub będzie inny niż deklarowany oraz iż związek małżeński zastał zawarty przez skarżącego w celu obejścia przepisów o udzieleniu zezwolenia na zamieszkiwanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; - art. 55 ust. 1 pkt 2,3,4 ustawy o cudzoziemcach poprzez błędną jego wykładnie i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż małżonkowie nie wypełniają prawnych obowiązków związanych z zawarciem małżeństwa, nie zamieszkują razem oraz nie spotykali się nigdy przed zawarciem małżeństwa podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że małżonkowie razem zamieszkują i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. b) przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj. - art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98. poz. 1071 – dalej: k.p.a.), art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego przy rozpatrzeniu sprawy polegające między innymi na niewyjaśnieniu jakie są przyczyny wyjazdów skarżącego do Republiki Federalnej Niemiec, jakie są możliwości stałego zamieszkiwania małżonków razem w sytuacji gdy w celu uzyskania jakiegokolwiek wynagrodzenia skarżący zmuszony jest wyjeżdżać do RFN, jakiego rodzaju wątpliwości związane z zawarciem małżeństwa przed wyjazdem do K. miała E. B., czym były one spowodowane; - art. 69 k.p.a. poprzez pominięcie udziału tłumacza w postępowaniu toczącym się przed organem administracji mimo braku dostatecznej znajomości przez cudzoziemca języka polskiego. W dalszej części uzasadnienia skargi pełnomocnik skarżącego opisał dotychczasowy przebieg postępowania, a przechodząc do meritum sprawy zwrócił uwagę, iż w protokole przesłuchania strony skarżący wyraźnie podkreślił, iż kocha swoją żonę, a do Polski przyjechał aby wspólnie z nią żyć. Ponadto małżonkowie znali podstawowe informacje dotyczące każdego z nich, jego najbliższej rodziny, zainteresowań, czy też zarobków. Wobec tego nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, iż małżonkowie nie zamieszkują wspólnie. Ponadto o pozorności małżeństwa nie może przesądzać okoliczność, iż małżonkowie poznali się przez Internet, co w dzisiejszych czasach stanowi powszechny sposób do nawiązywania kontaktów. Zdaniem pełnomocnika skarżącego decyzje organów administracji naruszają również art. 18 Konstytucji RP, zgodnie z którym rodzina znajduje się pod szczególna opieką i ochroną Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, zgodnie z którym każdy ma prawo do poszanowania swego życia prywatnego i rodzinnego. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej – p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Badając zaskarżoną decyzję we wskazanym zakresie, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wniesiony środek zaskarżenia zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią przepisu art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że cel wjazdu lub pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest lub będzie inny niż deklarowany. Zgodnie natomiast z art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli podstawą ubiegania się o zezwolenie jest zawarcie związku małżeńskiego z obywatelem polskim lub cudzoziemcem zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 54, a związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Jak podkreślił organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji, w niniejszej sprawie zaistniały okoliczności wskazujące na to, że związek małżeński skarżącego zawarty został w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W tym kontekście Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców zwrócił uwagę na częstą nieobecność skarżącego w domu, w którym (według deklaracji) mieszka ze swoją małżonką oraz na okoliczność poznania swojej żony (E. B.) za pośrednictwem Internetu. Powyższe potwierdza, w ocenie organu, zgromadzony w sprawie materiał dowody składający się m.in. z zeznań świadków, wyjaśnień skarżącego oraz kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Placówki Straży Granicznej w J. w dniu 8 stycznia 2010 r. i w dniu 12 stycznia 2010 r. W ocenie Sądu taka ocena stanu faktycznych dokonana na podstawie powyższych dowodów nie odzwierciedla rzeczywistego stanu rzeczy. W pierwszej kolejności Sąd zwraca uwagę, iż nieobecność skarżącego pod wskazanym przez niego adresem zamieszkania niejednokrotnie związana była z jego wyjazdem na terytorium N. w celach świadczenia pracy zarobkowej, co nie przesądza o rzekomym fakcie zawarcia związku małżeńskiego w celu obejścia przepisów prawa, tym niemniej, że skarżący pozostaje na utrzymaniu żony (k-6 wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony). W obecnej sytuacji społeczno-gospodarczej częstą bowiem praktyką jest świadczenie pracy za granicą przez obywateli innych narodowości, co w niniejszej sprawie, uzasadnia częste wyjazdy skarżącego z Polski i jego sporadyczny pobyt w swoim miejscu zamieszkania. Również nawiązanie kontaktu (zapoznanie się) ze swoją obecną małżonką, za pośrednictwem Internetu, nie może świadczyć o traktowaniu zawiązanej znajomości, a obecnie związku małżeńskiego, jako zawartego dla pozoru. Nie rzadką bowiem praktyką jest, że osoby korzystając z portali społecznościowych nawiązują między sobą znajomość, która przeradza się w zalegalizowany, oficjalny związek małżeński. Tym samym, orzekając w sprawie, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2010 r., oparł swoje rozważania na okolicznościach sprawy, które nie powinny stanowić przyczyn uzasadniających odmowę udzielenia skarżącemu zezwalania na zamieszkanie na czas oznaczony. Wobec tego nie można, w ocenie Sądu przyjąć stanowiska organu odwoławczego w uzasadnieniu decyzji sprowadzającego się do tego, że materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie daje podstawy do stwierdzenia, iż związek małżeński skarżącego został zawarty w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP a okoliczności sprawy wskazują, że cel wjazdu i pobytu skarżącego na terytorium RP jest lub będzie inny niż deklarowany, co uzasadnia zastosowanie w sprawie art. 57 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o cudzoziemcach, stanowiącego podstawę wydania skarżącemu negatywnego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu istotny, a zarazem również trafny jest zarzut dotyczący naruszenia przez organ odwoławczy art. 69 k.p.a., poprzez pominięcie udziału tłumacza w postępowaniu toczącym się przed organem administracji mimo braku dostatecznej znajomości przez skarżącego języka polskiego. Również zasadność powyższego zarzutu potwierdził pełnomocnik organu w odpowiedzi na skargę z dnia 22 listopada 2010 r. podnosząc, iż wobec braku oświadczenia skarżącego o dostatecznej znajomości języka polskiego nie jest jasne, czy skarżący dostatecznie dobrze władał językiem polskim, aby uczestniczyć w przesłuchaniu bez udziału tłumacza. W przeciwieństwie jednak do stanowiska pełnomocnika, w ocenie Sądu, powyższe uchybienie ma istotny wpływ na ostateczne wnioski, jakie można wyciągnąć ze zgromadzonych dowodów, niezależnie od tego, że zeznania małżonków są w niemalże zgodne. Mając powyższe na uwadze podkreślić należy, że zgodnie z art. 7 w/w ustawy o cudzoziemcach do postępowań w sprawach uregulowanych w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, że również w uregulowanych w rozdziale 4 tej ustawy sprawach zezwoleń na zamieszkanie na czas oznaczony stosuje się przepisy kpa (poza wyraźnie wyłączonym przez art. 55 ust. 2 artykułem 79), a zatem także art. 7 k.p.a. wyrażający naczelną zasadę postępowania administracyjnego, tj. zasadę prawdy obiektywnej, zgodnie z którą organ prowadzący postępowanie ma obowiązek podjąć z urzędu wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Niewątpliwie przesłuchanie skarżącego bez obecności tłumacza oraz wobec braku jego oświadczenia o znajomości języka polskiego, doprowadziło do naruszenia w toku postępowania przepisów i zasad ogólnych tego postępowania, w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., nakładającego na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, tj. obejmującego wszystkie jego części składowe oraz wszystkie środki dowodowe. W tych okolicznościach sprawy, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydając zaskarżoną w sprawie decyzję, mógł ja oprzeć na podstawie stanu faktycznego, który nie został w pełni wyjaśniony. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.