V SA/Wa 275/07

Sygn. akt V SA/Wa 275/ WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 kwietnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Sędzia WSA Protokolant Beata Bińkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) lipca 2006 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. oddala skargę. Pismem z dnia 23 stycznia 2006 r. A. M. sprecyzował wniosek z dnia 21 grudnia 2005 r. wnosząc o umorzenie należności z tytułu składek wraz z odsetkami, które łącznie, według wyliczenia przedstawionego przez ZUS na żądanie Strony, wyniosły 29.994, 82 zł. Wniosek swój A. M. motywował trudną sytuację finansową uniemożliwiającą mu spłatę zadłużenia bez pozbawienia go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Decyzją z dnia (...) marca 2006 r. nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności i związanych z nimi odsetek z tytułu: - składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie 23.615,02 zł, - składek na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 4.607,16 zł., - składek na fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwocie 1.705,44 zł. - za okresy od maja 1999 r. do grudnia 1999 r. i od czerwca 2000 r. do lutego 2001 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż zaległości składkowe dotyczą prowadzonej przez Stronę w okresie od 1 stycznia 1992 r. do 19 września 2001 r. działalności gospodarczej w zakresie handlu detalicznego częściami i akcesoriami do (...) . Wnioskujący zatrudniał pracowników. Obecnie utrzymuje się on z emerytury w wysokości 1.417 zł. miesięcznie, nie ma nikogo na utrzymaniu. Prowadzona jest egzekucja administracyjna ze świadczenia emerytalnego, która – w ocenie organu - nie pozbawia Strony możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. We wniosku z dnia 4 maja 2006 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy Strona przede wszystkim zarzuciła organowi dowolność ustaleń w kwestii faktycznej sytuacji ekonomicznej Wnioskującego oraz nie uwzględnienie konieczności spłacania przez niego innych zadłużeń. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając w imieniu Zakładu, decyzją z dnia (...) lipca 2006 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję wydaną w I instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż w toku ponownego rozpatrywania sprawy nie ujawniły się nowe dowody lub okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę zmiany decyzji. W opinii organu II instancji skuteczne prowadzenie egzekucji ze świadczenia emerytalnego wyłącza możliwość umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 1 – 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych zaś stan faktyczny sprawy nie daje podstaw do zastosowania art. 28 ust. 3 a tej ustawy, bowiem nie zachodzą przesłanki określone w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Prezes ZUS podniósł także, iż zadłużenie Skarżącego obejmuje także składki finansowane przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne i na ubezpieczenie zdrowotne, które to składki, z mocy art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w oparciu o art. 28 tej ustawy, umarzane być nie mogą. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2006 r. Strona kwestionując merytoryczne rozstrzygnięcie organu wskazywała także na naruszenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych art. 7, 8, 9 i 35 kpa. W uzasadnieniu Skarżący zarzucił organowi nie informowanie go o rosnącym zadłużeniu, wyjaśnił, iż do zaległości doszło na skutek nierzetelności osoby, której powierzył prowadzenie spraw finansowych firmy. Zdaniem Skarżącego, w jego przypadku winien mieć zastosowanie art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, bowiem opłacenie zaległych należności pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ nie uwzględnił faktu, iż prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa powoduje, iż wszystkie wydatki obciążają wyłączne Skarżącego a ma on do spłacenia także inne zadłużenia, których uregulowanie nie będzie możliwe w przypadku opłacenia zaległych składek. Według Strony w toku rozpoznawania sprawy nie doszło do jej wszechstronnego zbadania, nie uwzględniono także słusznego interesu Skarżącego. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie powołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne, w tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269)/. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż sądy stosują środki określone w ustawie. Badając sprawę w zakreślonych wyżej granicach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu i w konsekwencji oddalił skargę. W ocenie Sądu postępowanie administracyjne w sprawie prowadzone było, wbrew twierdzeniom Strony, prawidłowo, z zachowaniem zasad wypływających z art. 7, 8, i 9 kpa. Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy ustalając w sposób niesporny – nie kwestionowany przez Stronę – jej stan rodzinny, wysokość otrzymywanego świadczenia emerytalnego, zaległości z tytułu składek oraz istnienie innych zadłużeń a także przeprowadzając analizę skuteczności prowadzonych postępowań egzekucyjnych. Skarżący uzyskiwał w toku postępowania informacje co do jego przebiegu a decyzje administracyjne zawierały stosowne pouczenia. W toku postępowania w pełni została zrealizowana, wyrażona w art. 10 § 1 kpa, zasada udziału strony w postępowaniu. Skarżący zarówno przed wydaniem decyzji przez organ w I instancji /k-42 akt adm./ jak i przed wydaniem decyzji w instancji II /k-66/ wzywany był do zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w toku postępowania i złożenia ostatecznego stanowiska, w którym mógł sprecyzować konkretne zagrożenia dla możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych w razie konieczności spłaty zaległości składkowych. Stwierdzenia Strony dotyczące większych obciążeń finansowych przy prowadzeniu gospodarstwa jednoosobowego i wyrażanie obaw na przyszłość co do możliwości finansowych w razie choroby czy innych zdarzeń losowych przez swą ogólnikowość, w ocenie Sądu, nie mogły wpłynąć na prawidłowo wyprowadzone przez organ wnioski co do tego, iż obowiązek spłaty nie pociągnie dla Zobowiązanego zbyt ciężkich skutków. Zdaniem Sądu, organ dokonując w oparciu o art. 80 kpa swobodnej oceny zebranych w sprawie dowodów pod kątem możliwości płatniczych Strony nie dopuścił się dowolności. Bezsporne jest, iż Skarżący pobiera miesięczne świadczenia emerytalne w wysokości 1417 zł, która to kwota w obecnych realiach społecznych zapewnia rzeczywiste zaspokojenie potrzeb życiowych. Wskazać należy, iż zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych /Dz.U. nr 135, poz. 950/ obecne kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej to kwota 477 zł. Dla rozstrzygnięcia sprawy, jak to zasadnie stwierdził Zakład Ubezpieczeń Społecznych, nie może mieć przesądzającego znaczenia fakt obciążenia Strony wykazanymi przez nią innymi zobowiązaniami finansowymi. Należy bowiem mieć na uwadze publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz cele, na które są one przeznaczane. Wynika stąd wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli zatem, tak jak w niniejszej sprawie, właściwy organ dostrzega możliwość wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy, rozstrzygnięcie nie może być uważane za dowolne. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, iż organ załatwiając tę konkretną sprawę w sposób wynikający z art. 7 kpa zważył zarówno interes społeczny jak też słuszny interes obywatela rozumiany obiektywnie nie zaś, jak chce tego Strona, wyprowadzony z własnego tylko jej przekonania opartego na poczuciu krzywdy. Podkreślenia wymaga, iż obowiązek ubezpieczeniowy, któremu podlegał Skarżący oznacza, iż osoba objęta ubezpieczeniem na mocy ustawy staje się stroną stosunku ubezpieczeniowego niezależnie od swojej woli i nie może własnym działaniem stosunku tego znieść. W konsekwencji, wbrew stanowisku Skarżącego, zobowiązana jest do uiszczania należnych składek bez działań ze strony organu wzywającego do uregulowania powstałych zaległości i niezależnie od roli osób trzecich w powstaniu tych zaległości. Niezasadny jest także sformułowany w skardze zarzut naruszenia przez organ administracji art. 35 kpa. Sąd nie dopatrzył się zwłoki w rozpoznawaniu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniosku Strony o umorzenie należności składkowych. Pismo precyzujące wniosek Strona złożyła w dniu 23 stycznia 2006 r., w dniu (...) lutego 2006 r. została wezwana w trybie art. 10 § 1 kpa do wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów a decyzja I instancji zapadła w dniu (...) marca 2006 r. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy Strona złożyła w dniu 4 maja 2006 r., do wypowiedzenia się w trybie art. 10 § 1 kpa została zobowiązana w dniu (...) czerwca 2006 r. a decyzja II instancji została wydana (...) lipca 2006 r. Niezależnie od przytoczonych dat należy podnieść, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 4 sierpnia 2005 r., sygn. IIISAB/Wa 23/05, zajął stanowisko, iż przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych nie określają terminu załatwienia spraw o umorzenie należności. W sprawach tego rodzaju nie ma bowiem zastosowania art. 83 ust. 3 powołanej ustawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w oparciu o art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę jako niezasadną.