V SA/Wa 2753/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA – Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2010 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W dniu 10 grudnia 2010 r. (data nadania) Skarżący – E. K. – złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że wraz z żoną prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, posiada dom o pow. 110 m ² oraz nieruchomość rolną o pow. 10 ha. Nie posiada przedmiotów wartościowych ani oszczędności pieniężnych. Z zawartej w formularzu wniosku rubryki nr 10, dotyczącej dochodów wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wynika, iż ww. osoby nie uzyskują jakichkolwiek dochodów. W złożonym na wezwanie dodatkowym oświadczeniu skarżący podał, iż dochody z gospodarstwa są bardzo niskie. Wyjaśnił, iż nie jest w stanie ich określić, ponieważ ponad 80% uzyskiwanych produktów zużywa na potrzeby własnej rodziny, a nadwyżki z produkcji rolnej sprzedaje na wolnym rynku. Wskazał, iż jego żona otrzymuje 500 zł renty. Skarżący posiada zaś 12-letni samochód osobowy. Ponadto skarżący oświadczył, iż na zaspokojenie potrzeb bytowych i leków wydaje miesięcznie 300 zł, a utrzymanie domu kosztuje 200 zł, gdyż wnioskodawca posiada własny opał i studnię. Wyjaśnił, iż matka oraz siostra żony pomagają mu finansowo. Jednocześnie przedstawił zaświadczenie Banku Spółdzielczego w B. – Oddział Z. o prowadzonym rachunku bankowym wraz z informacją, iż na rachunek ten wpływa świadczenie emerytalne M. K. (od 1.11.2010 do 31.01.20011 r. wpłynęła z tego tytułu kwota 1501,44 zł), a saldo rachunku na dzień 2 lutego 2011 r. wynosi 293,69 zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 p.p.s.a. - ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Ponadto ubiegający się o pomoc winien najpierw poczynić oszczędności we własnych wydatkach, a dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Udzielenie bowiem stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Analiza podanych przez skarżącego okoliczności oraz dokumentów dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku, gdyż skarżący nie udzielił - pomimo wezwania - informacji niezbędnych do ustalenia jego sytuacji finansowej. W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarżący wezwany został do nadesłania wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, potwierdzających historię rachunku w okresie ostatnich 3 miesięcy. W odpowiedzi nadesłał wyłącznie zaświadczenie z Banku Spółdzielczego w B. potwierdzające, iż wraz z żoną są współwłaścicielami rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego. W zaświadczeniu wskazano także informację, co do wysokości wpływającej na rachunek emerytury żony skarżącego oraz wysokość salda na 2 lutego 2011 r. Nadesłane zaświadczenie nie zawiera jednak historii operacji finansowych dokonywanych w okresie ostatnich 3 miesięcy. Ponadto z akt administracyjnych sprawy wynika, iż kwota płatności przyznanych z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania została przekazana na wskazany przez skarżącego rachunek bankowy o nr [...]. Nie ulega wątpliwości, iż nie jest to ten sam rachunek, którego dotyczy przedstawione przez skarżącego zaświadczenie, inny jest bowiem numer rachunku, ponadto rachunek w Banku B. prowadzony jest – jak wynika z zaświadczenia – od 12 maja 2009 r., zaś płatności przekazane zostały już w 2007 r. Skarżący pomimo, iż posiada dwa rachunki nie nadesłał wyciągów i wykazów z żadnego z nich. Ponadto w piśmie z 7 marca 2011 r. (data nadania) podał, iż nie posiada żadnego konta bankowego lecz nie przedstawił żadnego dokumentu potwierdzającego powyższą okoliczność (np. potwierdzającego zamknięcie rachunku, wskazującego saldo zamknięcia). Wobec powyższego stwierdzić należy, iż udzielane przez skarżącego informację są niespójne i uniemożliwiają ocenę jego rzeczywistych możliwości finansowych. Podobnie ocenić należy oświadczenie skarżącego dotyczące uzyskiwanych przez niego oraz jego żonę dochodów. W formularzu wniosku, w rubryce nr 10, dotyczącej dochodów wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym zainteresowany wskazał "brak", natomiast z ww. zaświadczenia Banku Spółdzielczego wynika, iż żona skarżącego otrzymuje świadczenie emerytalne. Ponadto, sam skarżący wskazał (pismo z 3 lutego 2011 r. [data nadania]), że uzyskuje pomoc finansową, której udziela mu matka oraz siostra żony. Jednocześnie skarżący ani w ww. piśmie, ani w nadesłanym sprzeciwie nie określił wysokości otrzymywanej pomocy. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy raz jeszcze podkreślić należy, iż to do skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jego osoby. Skarżący wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia winien uważnie zapoznać się z treścią wezwania celem jego rzetelnego wykonania. We wskazanej sytuacji jego oświadczenie należało uznać za niekompletne, budzące wątpliwości i uniemożliwiające dokonanie właściwej oceny sytuacji materialnej w jakiej znajduje się skarżący. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.