V SA/Wa 276/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Asesor WSA - Michał Sowiński, Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi G. J. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników oraz umorzenia odsetek od zaległych składek. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. W dniu 22 września 2005 r. do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wpłynęło pismo G. J., w którym zwrócił się o całkowite umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników, motywując to trudną sytuacją finansową i zdrowotną. Wyjaśnił, że ma na utrzymaniu troje uczących się dzieci i korzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej w P., a gospodarstwo rolne - ze względu na słabą klasę ziemi - nie przynosi zysku. Decyzją z dnia [...] października 2005 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: Prezes KRUS) umorzył należności z tytułu odsetek z uwagi na trudną sytuację materialną oraz brak możliwości dochodzenia należności w drodze egzekucji. Jednocześnie Prezes KRUS odmówił umorzenia należności z tytułu składek za wskazane w decyzji miesiące, wskazując na możliwość zabezpieczenia hipotecznego. Po rozpoznaniu wniosku zobowiązanego o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. Prezes KRUS "odmówił umorzenia należności" z uwagi na brak nowych okoliczności. Stwierdził, iż zarówno choroba Skarżącego, jak też trudna sytuacja finansowa zostały uwzględnione przy umarzaniu odsetek. Prezes KRUS zauważył również, że odmowa umorzenia należności wynika z możliwości potrącania ze świadczenia rentowego. Na powyższą decyzję G. J. złożył skargę, w której wniósł o umorzenie zaległych składek. Podniósł, że w związku z chorobą pobiera rentę w wysokości 409,29 zł na kwartał, a wypłata tej renty kończy się w dniu 28 lutego 2006 r. Wyjaśnił, że jego żona jest bezrobotna a na utrzymaniu małżonków pozostaje trójka dzieci. Wyrokiem z 15 marca 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 372/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji wobec rażącego naruszenia art. 138 kpa. W toku postępowania toczącego się ponownie przed organem administracji w dniu [...] lipca 2006 r. przeprowadzono wizytację w gospodarstwie zobowiązanego, a w dniu 2 sierpnia 2006 r. do akt organu wpłynął protokół z oszacowania strat spowodowanych klęską suszy w okresie czerwiec - lipiec 2006 r. Prezes KRUS, jako organ II instancji, decyzją z [...] sierpnia 2006 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.], dalej: k.p.a. i art. 2 ust. 2, art. 36 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników [Dz.U. z 1998 r., Nr 7, poz. 25 z późn. zm.], dalej: ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników, utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie z dnia [...] października 2005 r. Organ odwoławczy wskazał m.in.: "fakt choroby męża oraz wysokie koszty leczenia udokumentowała Pani kartą leczenia szpitalnego w okresie od [...]. 07. 2005 r. do [...].08.2005 r. jednak powyższy argument stanowił przesłankę do umorzenia odsetek zgodnie z decyzją z dnia [...].10. 2005 r. Argument utrzymania trójki dzieci uczących się, na który powołuje się Pani we wniosku dotyczy każdej rodziny i nie może stanowić przesłanki do umorzenia zadłużenia w indywidualnych sprawach". Ponadto Prezes KRUS stwierdził: "Potwierdzenie dostarczone przez Panią do placówki w dniu [...].07.2006 r. o stratach poniesionych w gospodarstwie w wyniku suszy nie stanowi przesłanki do umorzenia zaległych składek; poniesione straty mogą mieć bezpośredni wpływ na opłacenie składek za 3 i 4 kw. bieżącego roku". Dodatkowo wskazane zostało: " w przypadku trudności jednorazowego uregulowania nieopłaconych składek ma Pani możliwość skorzystania z ulgi jaką jest rozłożenie należności na raty. W przypadku chęci skorzystania z powyższej ulgi winna Pani zwrócić się z odrębnym wnioskiem do tutejszej placówki". Na powyższą decyzję G. J. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc swoją trudną sytuację życiową i brak źródeł dochodu - poza środkami z pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne, w tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż sądy stosują środki określone w ustawie. Badając sprawę w zakreślonych wyżej granicach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż zaskarżona decyzja nie może pozostać w obrocie prawnym przede wszystkim wobec rażącej rozbieżności między jej sentencją a uzasadnieniem, które skierowane jest nie do adresata decyzji - G. J. a dotyczy wprost sytuacji jego żony. Powyższe uchybienie narusza przepis art. 107 § 3 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych prawidłowość sporządzenia uzasadnienia jest szczególnie ważna przy decyzjach opartych na uznaniu administracyjnym i negatywnych dla strony, co ma miejsce w niniejszej sprawie. Brak uzasadnienia zaskarżonej decyzji, ,odnoszącego się do G. J., uniemożliwia Sądowi jej kontrolę merytoryczną. Do uchybień mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy doszło także w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji. Postanowienie z dnia [...] lipca 2006 r. wznawiające postępowanie w sprawie umorzenia należności, wydane po wyroku WSA z dnia 15 marca 2006 r. stwierdzającym nieważność decyzji z [...] listopada 2005 r., rażąco narusza art. 145 kpa formułujący przyczyny wznowienia postępowania. Natomiast postanowienie z dnia [...] lipca 2006 r. zawieszające wznowione postępowanie, wydane w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 kpa, rażąco narusza ten przepis, bowiem informacje z Ośrodka Pomocy Społecznej nie są "zagadnieniem wstępnym" w rozumieniu tego artykułu. Nadto wydanie zaskarżonej decyzji nie było poprzedzone podjęciem zawieszonego postępowania w sytuacji gdy do tego zawieszenia już doszło. Droga do uporządkowania z urzędu postępowania administracyjnego prowadzi przez art. 156 kpa. Rozważenia przez organ wymaga także prawidłowość odwołania wniesionego od decyzji I instancji z dnia [...] października 2005 r. - tak pod względem zachowania terminu jak i osoby uprawnionej do jego złożenia. Ewentualna decyzja organu II instancji winna zawierać prawidłowe uzasadnienie sporządzone zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 kpa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa uchylił zaskarżoną decyzję oraz w oparciu o art. 152 ppsa stwierdził, iż nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.