V SA/Wa 2762/07

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. W toku postępowania sądowego zainicjowanego skargą na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] września 2007 r. o numerze [...], A. Z. wystąpił z wnioskiem (sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z 18.12.2007 r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. ustanowienia adwokata lub rady prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z rodzicami, którzy posiadają mieszkanie o pow. [...] m2. Wnioskodawca posiada źródło dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł brutto miesięcznie, zaś jego ojciec otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości [...] netto. Jednocześnie - w rubryce 7.2.1. wniosku - skarżący wskazał, iż posiada oszczędności pieniężne w wysokości około [...] zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu referendarza lub sądu rozpoznającego wniosek. W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem strona nie wykazała, iż ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jej osoby. Zasadniczy wpływ na przyjęcie takiego stanowiska, wywarła ta okoliczność, iż skarżący posiada oszczędności pieniężne, których wysokość nie pozwala na zaliczenie go do kategorii osób, które z uwagi na swoje ubóstwo zasługują na udzielenie prawa pomocy. Jak to już wielokrotnie podniesiono w orzecznictwie, strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania. Ubiegający się o taką pomoc winien więc poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Skoro zatem wnioskodawca - jak sama wskazuje - posiada środki pieniężne w kwocie około [...] zł, które stanowią oszczędności a nie są pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne), uznać należy, że ich przeznaczenie na koszty zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika z wyboru nie spowodują uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Podnieść dodatkowo należy, iż zarówno wnioskodawca, jak i pozostający z nim we wspólnym gospodarstwie domowym ojciec posiadają stałe źródła dochodów. Na marginesie już tylko zauważyć należy, iż podstawowym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie stronie prawa do sądu. Biorąc zatem pod uwagę tę okoliczność, że skarżący nie ma obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawie, stwierdzić należy, iż niniejsze rozstrzygnięcie takiego prawa go nie pozbawia. Dodatkowo wskazać trzeba na przepisy art. 134 § 1 oraz art. 135 p.p.s.a., z których treści wynika, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną oraz stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.