V SA/Wa 2780/15
WyrokWSA w Warszawie2016-11-16
Skład orzekający: Mirosława Pindelska, Andrzej Kania, Justyna Mazur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu stowarzyszenia może uwolnić się od odpowiedzialności za zwrot dotacji celowej, powołując się na rezygnację z funkcji, która nie została formalnie zarejestrowana w KRS i nie została skutecznie złożona pozostałym członkom zarządu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że późniejsze twierdzenia skarżącej o skutecznej rezygnacji z funkcji członka zarządu nie znajdują uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym, ponieważ nie została ona formalnie zarejestrowana w KRS, a także nie została skutecznie złożona pozostałym członkom zarządu. Brak zdolności upadłościowej stowarzyszenia nie zwalnia członków zarządu z odpowiedzialności za zwrot dotacji. Odpowiedzialność członków zarządu jest solidarna i nie można jej znieść porozumieniem między członkami zarządu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Finansów utrzymującej w mocy decyzję Wojewody orzekającą o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu stowarzyszenia za zwrot niewykorzystanej dotacji celowej. Skarżąca, będąca członkiem zarządu, kwestionowała swoją odpowiedzialność, powołując się m.in. na rezygnację z funkcji w styczniu 2010 r. Postępowanie egzekucyjne wobec stowarzyszenia okazało się bezskuteczne z uwagi na brak majątku.Rozstrzygnięcie
Oddalenie skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Justyna Mazur, Protokolant referent - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2016 r. sprawy ze skargi M. B. z udziałem uczestników postępowania P. L., M. M. na decyzję Ministra Finansów (obecnie Ministra Rozwoju i Finansów) z dnia ... kwietnia 2015 r. nr w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania stowarzyszenia. oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 131, art. 144 i art. 146 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 249, poz. 2104, z późn. zm.) w związku z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1241, z późn. zm.), Wojewoda [...] określił kwotę dotacji celowej podlegającą zwrotowi przez C. do budżetu państwa w wysokości [...] zł jako dotacji niewykorzystanej w roku budżetowym 2009 wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia [...] stycznia 2010 r.
Upomnieniem z dnia [...] maja 2011 r., nr [...], wezwano C. do uregulowania należności w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia.
W związku z brakiem wpłaty zaległego zobowiązania, w dniu [...] czerwca 2011 r. Wojewoda [...] wystawił tytuł wykonawczy nr [...], a następnie pismem z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...], przekazał tytuł wykonawczy wraz z ewidencją tytułów wykonawczych do Naczelnika Urzędu Skarbowego w C., który następnie przekazał akta egzekucyjne do sądowego organu egzekucyjnego.
Pismami z dnia [...] grudnia 2011 r. i z dnia [...] stycznia 2012 r. o sygn. akt [...] Komornik Sądu Rejonowego przy Sądzie Rejonowym w C. zawiadomił Wojewodę [...] o bezskuteczności egzekucji oraz poinformował o możliwości wystąpienia do Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego ogólnej właściwości dłużnika z żądaniem, na podstawie art. 913 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2014 r. poz. 101, z późn. zm.), zobowiązania dłużnika do złożenia wykazu majątku z wymienieniem rzeczy i miejsca, w którym się znajdują.
Zgodnie z protokołem Sądu Rejonowego Wydział [...] Cywilny z dnia [...] października 2012 r. sygn. akt [...], przeciwko dłużnikowi o wyjawienie majątku dopuszczono dowód z przesłuchania skarbnika S. M.B.. Jak wynikało z protokołu, M. B. oświadczyła, że [...].
Oświadczono, że w ciągu ostatniego roku S. nie składało wykazu majątku i przyrzeczenia.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. sygn. akt [...] Komornik Sądu Rejonowego przy Sądzie Rejonowym w C. umorzył postępowanie egzekucyjne wobec bezskutecznej egzekucji. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu postanowienia, egzekucja przeciwko dłużnikowi okazała się bezskuteczna. Podczas czynności egzekucyjnych ustalono, że rachunek bankowy w [...] został zamknięty. Dłużnik nie figuruje w ewidencji Starostwa Powiatowego w C. jako właściciel nieruchomości. Nie ustalono aktualnego adresu S. Zgodnie z oświadczeniem M. M, dłużnik zaprzestał jakiejkolwiek działalności od roku 2009. S. nie ma aktualnej siedziby ani zarejestrowanych pojazdów mechanicznych. Także M. B. potwierdziła, że S. nie prowadzi żadnej działalności, nie ma siedziby, rachunków bankowych i pojazdów mechanicznych. Nie ma jakiegokolwiek majątku.
W związku z powyższym, zawiadomieniem z dnia [...] marca 2014 r. nr [...], Wojewoda [...], na podstawie art. 61 § 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.), dalej k.p.a., wszczął z urzędu postępowanie dotyczące odpowiedzialności członków zarządu S. za zaległe zobowiązania z tytułu zwrotu dotacji celowej do budżetu państwa w wysokości [...] zł, której kwotę określono na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...].
Powyższe postępowanie zostało zakończone przed Wojewodą [...] decyzją z dnia [...] września 2014 r. nr [...], którą organ ten orzekł o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu S.: P. L., M. B. i M. M. za zobowiązania S. wobec Skarbu Państwa, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia przez ww. osoby obowiązków członków zarządu, obejmujące:
kwotę [...] zł z tytułu dotacji celowej niewykorzystanej w roku budżetowym 2009, a podlegającej zwrotowi przez S. na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r., sygn. [...],
kwotę odsetek za zwłokę liczonych jak dla zaległości podatkowych od dnia [...] stycznia 2010 r. do dnia wydania decyzji.
Pismem z dnia [...] października 2014 r. M. B., reprezentowana przez r.pr. K.F., złożyła odwołanie od wskazanej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie wobec niej postępowania w sprawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a oraz o wstrzymanie wykonalności ww. decyzji Wojewody [...]. Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła naruszenie art. 116 w związku z art. 116a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 poz. 613).
Kolejnym pismem (wpływ do Ministerstwa Finansów w dniu [...] listopada 2014 r.) M. B. przekazała kopię oświadczenia z dnia [...] stycznia 2010 r. skierowanego do P. L. - Prezesa C. z siedzibą w C. o rezygnacji z dniem [...] stycznia 2010 r. z pełnienia funkcji [...] S.. Dokument ten stanowił podstawę, w ocenie Strony, do uznania za nieważną decyzję z dnia [...] września 2014 r. Pozostałe Strony nie złożyły odwołania. Nie przedstawiły także żadnych wyjaśnień w sprawie zaskarżonej decyzji.
Po rozpatrzeniu odwołania Minister Finansów, decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], (sprostowaną postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...]) utrzymał zaskarżoną decyzję Wojewody [...] w mocy.
W ocenie Ministra Finansów decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. zawiera prawidłowe rozstrzygnięcie. W sprawie nie zaistniały żadne przesłanki wyłączające odpowiedzialność członków zarządu S., w tym także składającej odwołanie M. B.
W ocenie Ministra Finansów nie mogła stanowić podstawy do uznania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. za nieważną przedstawiona na etapie postępowania kopia oświadczenia z dnia [...] stycznia 2010 r. o rezygnacji z tym dniem z pełnienia funkcji [...] S. Jak stwierdzono w uzasadnieniu decyzji Ministra Finansów, przyjmując nawet, że pismo to zostało sporządzone w dniu [...] stycznia 2010 r., w okolicznościach sprawy nie mogło stanowić wiarygodnego dowodu na to, że faktycznie M. B. zaprzestała pełnienia funkcji członka zarządu S.. Wątpliwości te są szczególnie uzasadnione wobec tego, że o okoliczności rezygnacji nie informowała w składanych wcześniej wyjaśnieniach. Przeciwnie, jak wynika z pisma z dnia [...] sierpnia 2014 r. M. B. oświadczyła: [...], wnosząc natomiast pismo zaznaczyła, że składa je jako: [...] C. nr [...]. Ponadto treść przedstawionego pisma z dnia [...] stycznia 2010 r. nie znajdowała potwierdzenia w odpisie z Krajowego Rejestru Sądowego. Minister Finansów zwrócił uwagę, że do odwołania załączono kserokopie wniosków do Krajowego Rejestru Sądowego, w których m.in. M. B. składa oświadczenia woli w imieniu C..
Nie uznano za uzasadnienie żądania uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewody [...] także wyjaśnień, że M. B. (analogicznie M. M.) nie wiedziała o nieprawidłowościach istniejących w S., co powinno, zdaniem M. B., mieć wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Niewątpliwie o nieprawidłowościach tych wiedzieć powinny. Wskazane w sprawie osoby pełniły funkcje członków zarządu, do kompetencji którego należało [...]. Należyta staranność w kwestiach majątkowych S. była obowiązkiem członków zarządu.
Zwrócono uwagę, że do ważności dokumentów dotyczących praw i obowiązków majątkowych S. wymagany był podpis przewodniczącego, wiceprzewodniczącego lub upoważnionego przez zarząd członka zarządu oraz skarbnika [...]. Powyższe świadczy o tym, że zarządzanie sprawami majątkowymi nie było wyłączną domeną P. L. Obowiązkiem skarbnika, jako członka zarządu, był czynny udział w zarządzaniu majątkiem [...], wywieranie wpływu na ważność dokumentów dotyczących praw i obowiązków majątkowych, nie zaś jedynie podpisywanie dokumentów na prośbę prezesa [...], bez ich weryfikacji. Tymczasem M. M. (protokół z dnia [...] października 2012 r. sygn. akt [...]), zeznała: Do moich zadań należało tylko to, żebym była na papierze, bo wszystko załatwiał pan prezes.
Minister Finansów wyjaśnił także, że nie znajduje uzasadnienia do wyłączenia od odpowiedzialności za zobowiązania S. argumentacja, że pomiędzy M. B. a P. Li. obowiązywała ustna umowa (odwołanie, s. 3), że to P. L. zajmował się administrowaniem [...] oraz siedzibą, zaś aktywność odwołująca ograniczała jedynie do [...]. Nie potwierdzają tego postanowienia Statutu S.. Niewątpliwie przyjęcie funkcji członka zarządu S. powodowało określone obowiązki. Zawarcie takiej ustnej umowy oznaczałoby faktycznie aprobatę wszystkich działań P. L. (w takim przypadku nie można mówić o braku winy i braku odpowiedzialności za podejmowane czynności lub brak działań). Umowa taka nie może być interpretowana jako podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewody [...] w części dotyczącej przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania
S. na M.B.
Nie można było również zgodzić się z poglądem, że w niniejszej sprawie podejmowane przez M. B. czynności - m.in. skierowanie pisma z dnia [...] sierpnia 2014 r. do Wojewody [...] - winny być uznane za dążenie do wykazania oraz faktyczne wykazanie braku winy po stronie odwołującej odnośnie niepodjęcia czynności zmierzających do likwidacji S.. Podnoszenie kwestii braku winy było niezasadne zwłaszcza w sytuacji ustnego podziału zadań pomiędzy M. B. a P.L.
W związku z wnioskiem o zawieszenie wykonalności zaskarżonej decyzji Wojewody [...] Minister Finansów wyjaśniły że do dnia wydania niniejszej decyzji, zaskarżona decyzja nie została wykonana. Co do zasady organ odwoławczy uznał wniosek w tym zakresie za bezpodstawny i niecelowy. Organ zauważył, że wnosząc o zawieszenie wykonalności Strona nie wskazała podstawy prawnej takiego rozstrzygnięcia.
Pismem z dnia 22 maja 2015 r. M. B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o:
• stwierdzenie nieważności w całości decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...],
• uchylenie decyzji i umorzenie postępowania w sprawie,
• zawieszenie wykonalności decyzji.
Uzasadniając wniesioną skargę M. B. wyjaśniła, że nie jest stroną postępowania administracyjnego, ponieważ:
• obowiązki związane z kontrolą finansów C. zgodnie z [...], należą do Komisji Rewizyjnej,
• zgodnie z umową dotacji z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] za jej realizację odpowiada prezes S. P.L. i skarbnik S. M.,
• w oświadczeniu z dnia [...] sierpnia 2014 r. P. L. przejął odpowiedzialność finansową i wyłączył M. B. z kręgu osób odpowiedzialnych za zobowiązania finansowe wynikające z umowy dotacji na podstawie art. 116 ustawy - Ordynacja podatkowa. Wyłączenie odpowiedzialności M. B. potwierdzają zeznania P. L. złożone w trakcie postępowania z zaskarżeniem G. za nierozliczoną dotację nr [...] z dnia [...] października 2009 r.,
• z zeznań M. M. wynika, że M. B. nie była osobą upoważnioną do dysponowania środkami finansowymi S. i nie posiadała uprawnienia do korzystania z konta bankowego, na którym gromadzone były środki uzyskane przyznaną dotacją,
• zgodnie z art. 116 ustawy - Ordynacja podatkowa, w związku z wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2013 r. sygn. akt II FSK 2401/11, za zaległości podatkowe odpowiadają członkowie zarządu, którzy faktycznie wykonywali swoje funkcje. Postępowanie dotyczy umowy, której końcowy termin wyznacza dzień [...] stycznia 2010 r., a od [...] stycznia 2010 r. M.B. nie pełniła już funkcji [...] S. z związku z zrzeczeniem się tej funkcji,
• na brak możliwości faktycznego wykonywania obowiązków wynikających ze Statutu miała wpływ przestępcza działalność P. L. Zdaniem Skarżącej, P.L. - mając na celu korzyści materialne - świadomie pozbawił ją możliwości wykonywania funkcji, czego dowodem jest pismo z dnia [...] sierpnia 2014 r.
Skarżąca sprecyzowała jednocześnie, że podstawę uchylenia decyzji stanowi art. 11 p.p.s.a, w związku z wyrokiem z dnia [...] czerwca 2010 r. sygn. akt [...].
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r., poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., Nr 270 ze zm. dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez organ są prawidłowe i podzielane przez sąd orzekający w niniejszej sprawie.
Przede wszystkim wskazać należy, że regulacja prawna o przeniesieniu odpowiedzialności za zaległości podatkowe osób prawnych, innych niż spółki kapitałowe prawa handlowego, na osoby trzecie znajduje się w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2015r. poz. 613 ze zm., dalej o.p.). Na równi z zaległościami podatkowymi traktowane są m. in. należności z tytułu dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu państwa w myśl ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. o finansach publicznych ( Dz. U nr. 249 poz. 2104 ze zm.) mającej zastosowanie w sprawie na mocy art. 113 ust.1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r.- Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych ( Dz. U. z 2009r. nr. 157, poz. 1241, ze zm., dalej u.f.p.), o czym stanowi art.146 ust.3 wymienionej ustawy.
Zgodnie z treścią art. 116a o.p. za zaległości podatkowe ( a także za ww. kwoty dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu państwa) innych osób prawnych niż wymienione w art. 116 odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie organów zarządzających tymi osobami. Przepis art. 116 o.p. stosuje się odpowiednio.
Zgodnie z treścią art. 116 § 1 ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym w 2009r. i 2010r., za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub nie wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2).nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu (art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej). Stosownie natomiast do art. 116 § 4 Ordynacji podatkowej powyższe przepisy stosuje się również do byłego członka zarządu oraz byłego pełnomocnika lub wspólnika spółki w organizacji.
Przepis ten ma odpowiednie zastosowanie do członków zarządu stowarzyszenia w myśl art. 116a o.p. Stowarzyszenie jest osobą prawną. Nabywa osobowość prawną z ustawy, z chwilą wpisania go do Krajowego Rejestru Sądowego o czym stanowi art. 8, art. 16 i art. 17 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989r. Prawo o stowarzyszeniach ( Dz. U. z 2015r. poz. 1393 ze zm., dalej p.s.). Zgodnie zaś z art. 11 ust.3 stowarzyszenie jest zobowiązane posiadać zarząd, który reprezentuje je w sposób określony w statucie i wpisany do rejestru sądowego ( art. 10 ust1 pkt 5 i 6 p.s.).
W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że C. jest stowarzyszeniem wpisanym do KRS pod numerem [...]. Postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] kwietnia 2008r., sygn. akt [...] M. B. została wpisana jako [...] zarządu stowarzyszenia ( k. 29 akt. adm.). Podstawą wpisu była uchwała C. nr. [...] z dnia [...] marca 2008r. ( k. 32 akt. adm.). Akta administracyjne zawierają również uchwałę C. nr. [...] z dnia [...] grudnia 2008r. o przyjęciu nowego składu zarządu w osobach P. L., M. B. i M. M. ( k. 31 akt adm.).
Zgodnie z dokumentacją dostarczoną przez Sąd Rejonowy dla [...] Krajowego Rejestru Sądowego, przy piśmie przewodnim z dnia [...] kwietnia 2014r. ( k. 53 akt adm.), wpis dotyczący skarżącej był przedostatnim wpisem rejestrowym dotyczącym osób wchodzących w skład zarządu ( przedostatnim w odniesieniu do daty [...] kwietnia 2014r.). Po wpisaniu M. B. był jeszcze wpis dokonany na mocy postanowienia tegoż sądu z dnia [...] marca 2009r. dotyczący wykreślenia S. M. i wpisania w jego miejsce M. M. jako członka zarządu – skarbnika ( k. 30 akt adm.). P. L. był ujawniony w rejestrze jako przewodniczący zarządu od [...] stycznia 2007r. (k 27-28 akt adm.).
Zatem z dokumentów sądu rejestrowego prowadzącego rejestr KRS nr. [...] C. jednoznacznie wynika, że M. B., M. M. i P. L. byli członkiem zarządu stowarzyszenia. Ostatnią ujawnioną uchwałą o ich powołaniu w skład zarządu jest uchwała stowarzyszenia z dnia [...] grudnia 2008r.
Z treści wpisu rejestrowego dotyczącego reprezentacji stowarzyszenia z dnia [...] stycznia 2007r. (k 28 oraz k. 8-13 akt adm.) wynika, że do składania oświadczeń woli w imieniu stowarzyszenia wymagany jest podpis dwóch członków zarządu, w tym skarbnika. Umowy, pełnomocnictwa oraz wszystkie zobowiązania wymagają do swej ważności podpisu jednego członka zarządu, w tym przewodniczącego lub wiceprzewodniczącego zarządu. Do ważności dokumentów dotyczących praw i obowiązków majątkowych wymagany jest podpis przewodniczącego, wiceprzewodniczącego lub upoważnionego przez zarząd członka zarządu oraz skarbnika.
Omówione dokumenty stanowią o treści ujawnionej w rejestrze stowarzyszenia, obowiązującej co najmniej do [...] kwietnia 2014r., o czym świadczy pismo przewodnie sądu rejestrowego ( k 53 akt adm.).
Z treści statutu stowarzyszenia ( k 14 – 19 akt adm.) wynika natomiast, że do kompetencji zarządu należy zarządzanie majątkiem – § 24 pkt.8. Zgodnie zaś z § 22 członek zarządu traci swój mandat w przypadku ustania członkostwa, zrzeczenia się funkcji oraz odwołania z funkcji. Natomiast § 17 pkt.2 statutu stanowi o dwuletniej kadencji władz.
Przyjmując dwuletni okres kadencji władz stowarzyszenia najwcześniej możliwe wygaśniecie mandatu wszystkich wskazanych członków zarządu było możliwe [...] grudnia 2010r., a więc po okresie, w którym powstała należność będąca przedmiotem przeniesienia odpowiedzialności w tej sprawie.
We wskazanym wyżej okresie nikt z przedstawionego składu zarządu stowarzyszenia nie zgłaszał sądowi prowadzącemu KRS wniosku ani informacji dotyczącej złożenia rezygnacji z członkostwa w zarządzie. W postępowaniu przed Sądem Rejonowym w C., w sprawie wyjawienia majątku stowarzyszenia, zarówno M. B. jak i M. M. występowały w dniu [...] października 2012r., sygn. akt [...], jako członkowie zarządu stowarzyszenia ( protokół posiedzenia jawnego k. 64 akt adm.) nie podnosząc kwestii braku legitymacji do działania. W piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2014r. skierowanym do Wojewody [...] skarżąca wskazywała, że jest od 2008r. do nadal, [...] stowarzyszenia ( k 76 akt adm.). Z treści postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w C. z dnia [...] marca 2014r., sygn. akt [...], o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec bezskuteczności egzekucji do majątku stowarzyszenia ( k 65 akt adm.), a także z zawiadomienia tegoż komornika z dnia [...] stycznia 2012r., kierowanego do wierzyciela, wynika, że skarżąca występowała przed komornikiem jako członek zarządu stowarzyszenia nie podnosząc zarzutu złożenia wcześniejszej rezygnacji z członkostwa w zarządzie. Również przedłożony do akt administracyjnych odpis wniosku z dnia [...] sierpnia 2014r. kierowany do Sądu Rejonowego dla [...] o dokonanie wpisu w KRS C. nosi podpisy wszystkich ww. trzech osób jako członków zarządu i reprezentantów zgłaszającego wniosek stowarzyszenia ( k 86- 94 akt adm.).
W świetle powyższego materiału dowodowego późniejsze twierdzenia skarżącej, iż w dniu [...] stycznia 2010r. skutecznie złożyła rezygnację z funkcji członka zarządu nie znajdują uzasadnienia. Nie zmienia tego faktu złożone do akt administracyjnych, w dniu [...] października 2014r. ( k. 104-106 akt adm.) odręczne pismo skarżącej z datą wystawienia [...] stycznia 2010r. z oświadczeniem skarżącej o rezygnacji z funkcji [...] C. oraz z odręcznym napisem " Rezygnacje przyjmuję" i małoczytelnym podpisem P. L..
Sąd uznaje, iż odmowa przyznania przez organ wiarygodności temu pismu znajduje potwierdzenie w całokształcie materiału dowodowego. Niezależnie od tego sąd podnosi, iż rezygnacja z członkostwa w zarządzie nie może być skutecznie przedłożona drugiemu członkowi zarządu jeżeli zarząd jest wieloosobowy. Koniecznym jest wówczas złożenie oświadczenia woli wszystkim pozostałym członkom zarządu lub organowi, który powołuje skład zarządu. Ponadto takie oświadczenie musi być jednoznaczne, tzn. powinno wskazywać na rezygnacje z członkostwa w zarządzie danego podmiotu. Oświadczenie o rezygnacji z funkcji [...] zarządu może dotyczyć samej funkcji a nie samego członkostwa w zarządzie.
Zatem prawidłowo organ ustalił, że w dniu [...] stycznia 2010r., tj. dacie, w której powstał wymagalny obowiązek zwrotu przez stowarzyszenie niewykorzystanej w roku budżetowym 2009 dotacji celowej w kwocie [...] zł, M. B., M. M. i P. L. byli członkami zarządu stowarzyszenia.
Prawidłowo też organ ustalił, iż zwrot niewykorzystanej w roku budżetowym 2009 dotacji celowej w kwocie [...] zł, został nałożony na stowarzyszenie decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...], wydaną przez Wojewodę [...]. Egzekucja należności była bezskuteczna. Stowarzyszenie nie posiada majątku. Pojęcie " bezskutecznej egzekucji" należy rozumieć jako sytuację, w której nie ma jakichkolwiek wątpliwości, iż nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku stowarzyszenia. Podnieść należy, że bezskuteczność egzekucji przeciwko stowarzyszeniu jest warunkiem poniesienia odpowiedzialności przez członków zarządu. Wykładnia językowa terminów "egzekucja" i "bezskuteczna" kojarzy się jednoznacznie z podjęciem przez uprawniony podmiot przewidzianego prawem formalnego postępowania przymuszającego, którego skutek w postaci zaspokojenia wierzytelności nie nastąpił. Zostało przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, które wykazało, że stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku, do którego można byłoby skierować egzekucję. Zatem zaistniały podstawy do przeniesienia odpowiedzialności z tytułu niezwróconej przez stowarzyszenie dotacji celowej w kwocie [...]zł ze stosownymi odsetkami na członków zarządu stowarzyszenia .w myśl art. 116a w zw. z art. 116 o.p.
Zgodnie z brzmieniem art. 116 o.p. odpowiedzialność członków zarządu jest solidarna i nie można jej znieść w odniesieniu do wierzyciela porozumieniem zawartym między członkami zarządu. Porozumienie miedzy członkami zarządu, w tym przypadku powoływane przez skarżąca oświadczenie P. L. z dnia [...] sierpnia 2014r., złożone na okoliczność, iż to on samodzielnie wykonywał projekt związany z udzieloną dotacją i jest wyłącznie odpowiedzialny za jego finansowe rozliczenie nie uwalnia skarżącej od odpowiedzialności za zwrot kwoty niewykorzystanej dotacji. Prawidłowo organ uznał, iż przywołane oświadczenie może stanowić jedynie podstawę do rozliczeń regresowych między członkami zarządu po zaspokojeniu wierzyciela. Oświadczenie nie wpływa na uprawnienie wierzyciela przysługujące mu zgodnie z brzmieniem art. 116 o.p. Przypomnieć należy, ze zgodnie z treścią ww. przepisu członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległość podatkową ( zwrot dotacji do budżetu państwa) tylko przez wykazanie przesłanek opisanych w tym artykule. Jest to zamknięty katalog przesłanek egzoneracyjnych ( uwalniających od odpowiedzialności). Jak wyżej wskazano są nimi, według normodawcy w wersji obowiązującej w przedmiotowej sprawie, okoliczności wykazywane przez danego członka zarządu, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub nie wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; c) wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. W przedmiotowej sprawie dwie pierwsze okoliczności opisane w pkt. a i b nie są możliwe do wykazania z uwagi na fakt, iż stowarzyszenie nie prowadziło działalności gospodarczej przez co nie miało zdolności upadłościowej i układowej w myśl art. 5 prawa upadłościowego i naprawczego- ustawy z dnia 28 lutego 2003r. ( Dz. U. z 2012r. poz.1112) w wersji obowiązującej na datę orzekania organów. Okoliczność ta pozostaje bez wpływu na odpowiedzialność członków zarządu C. Wbrew twierdzeniom skarżącej brak zdolności upadłościowej i układowej stowarzyszenia nie powoduje zwolnienia z odpowiedzialności przewidzianej art. 116a i art. 116 o.p. poprzez uznanie braku zawinienia członka zarządu w zgłoszeniu takiego wniosku. Wręcz odwrotnie korzystanie ze środków publicznych, w tym przypadku dotacji budżetowej, wymagało od członków zarządu danego podmiotu, szczególnej staranności w działaniu racjonalnym, rzetelnym i oszczędnym. Czego w przedmiotowej sprawie zabrakło i doszło do powstania zadłużenia niemożliwego do wyegzekwowania od podmiotu dłużnego, jakim jest stowarzyszenie.
Mając powyższe na uwadze sąd uznał, że organ nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego z ordynacji podatkowej w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Nie doszło też do naruszenia przepisów prawa materialnego z art. 116a oraz z art. 116 § 1, § 2 i § 4 Ordynacji podatkowej w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Sąd nie podzielił też zarzutów podnoszonych przez uczestniczkę postępowania M. M. na okoliczność, iż była ona pozbawiona prawa do udziału w postępowaniu administracyjnym. Analiza akt wykazuje, że uczestniczka była powiadamiana o czynnościach organu, w tym doręczono jej zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia [...] marca 2014r. (k 67 i 66 "b" akt adm.), zawiadomienie o możliwości wypowiedzenia się w sprawie z dnia [...] sierpnia 2014r. (k 77 i zał.), decyzję organu I ( k 85 i zał.) oraz decyzję organu II instancji ( w dniu [...] kwietnia 2015r. – k. bez numeru).
Z tych względów sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło