V SA/Wa 2788/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA – Michał Sowiński po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... lipca 2014 r. Nr ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym kosztów sądowych Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, posiada nieruchomość rolną o pow. ...ha (łąki), natomiast nie posiada innych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Wnioskodawczyni nie wypełniła rubryki nr 10 – Dochody. W uzasadnieniu wyjaśniła, że dochody uzyskiwane z "prowadzonej przez nią działalności" są niewystarczające do ponoszenia jakichkolwiek opłat sądowych, wskazując jednocześnie, iż nie były one w tym roku wysokie, zaś siano-kiszonka, która jest plonem z gospodarstwa nie może zostać sprzedana ze względu na to, że w gospodarstwie są zwierzęta. Wezwana do złożenia dodatkowego oświadczenia, nadesłała pismo z dnia 25 grudnia 2014 r., w którym wyjaśniła, że sama prowadzi gospodarstwo rolne, mieszka u matki, na której utrzymaniu pozostaje, a matka opłaca wszystkie rachunki za prowadzenie domu, płaci również za jedzenie. Oświadczyła, że jedynymi środkami finansowymi, jakie otrzymuje ze względu na prowadzone gospodarstwo rolne są dopłaty bezpośrednie z ARiMR, które w 2013 r. wyniosły ... zł. Wskazała jednocześnie, że ze środków tych opłaca podatek rolny, ubezpieczenie w KRUS, ubezpieczenie OC gospodarstwa, jak również usługi rolne, tj. koszenie, zbiór i sprasowanie siana, natomiast pozostałe środki przeznacza na opłacenie weterynarza oraz kupno paszy. Posiadana przez nią nieruchomość rolna o pow. ... ha stanowi łąki, z których uzyskuje plon w postaci siana i siano-kiszonki, który w całości zużywa do wykarmienia swojego bydła, wobec czego nie uzyskuje żadnych dochodów z uprawy ziemi. Wnioskodawczyni wskazała także wydatki, które ponosi na utrzymanie: ubranie, pomoc matce w zakupach spożywczych, bilety autobusowe – w łącznej wysokości około ... zł miesięcznie. Do pisma załączyła wyciąg z rachunku bankowego za grudzień 2014 r. oraz kopię decyzji w sprawie wymiaru podatku rolnego za 2014 r. Wnioskodawczyni nadesłała pismo procesowe z dnia 30 grudnia 2014 r., do którego załączyła zaświadczenie Wójta Gminy o wielkości posiadanego gospodarstwa rolnego, a także kopię wezwania Komornika Sądowego z dnia 19.08.2014 r. do zapłaty należności w sprawie egzekucyjnej. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 27 stycznia 2015 r. odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym koszty sądowe. W ustawowym terminie strona złożyła sprzeciw. Oświadczyła, że uzasadnienie nadeśle w odrębnym piśmie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej zwana "p.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie wnioskującej o jego przyznanie, która winna tego dokonać poprzez złożenie kompletnego, wiarygodnego i przekonującego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, dokumentów źródłowych oraz, na wezwanie Sądu, dodatkowych oświadczeń. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, czy też pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniej oceny sytuacji materialnej tej osoby. Oceny tej dokonuje się z uwzględnieniem stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości oraz stałych koniecznych wydatków ponoszonych na utrzymanie jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu. Sąd stwierdza, że oświadczenia wnioskodawczyni nie mogą być uznane za wyczerpujące i rzetelne. Ani we wniosku, ani w dodatkowym oświadczeniu skarżąca nie wskazała, jaka jest miesięczna wysokość jej dochodu. Nie można przyjąć za wystarczające w tym zakresie stwierdzenia, że "jedynymi środkami finansowymi, jakie otrzymuje ze względu na prowadzone gospodarstwo rolne są dopłaty bezpośrednie z ARiMR". Pomoc finansowa dla rolników (w tym dopłaty bezpośrednie) winna być przeznaczana na prowadzenie gospodarstwa rolnego (produkcję rolną), wobec czego ze swej natury nie może stanowić źródła dochodu. Zatem nie można przyjąć, że wnioskodawczyni utrzymuje się z kwoty ... zł, którą otrzymała za 2013 r. Sama skarżąca wskazuje na co przeznaczyła te środki, zgodnie z ich celem. Wobec tego nie jest wiadome, skąd uzyskuje środki na opłacenie oświadczonych wydatków w miesięcznej wysokości około ... zł, skoro jednocześnie wskazuje, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego ze swoją matką. Dodatkowo należało mieć na uwadze, iż w uzasadnieniu wniosku sama podnosi, że dochody uzyskiwane przez nią z gospodarstwa rolnego "nie były w tym roku wysokie". Oznacza to, że wnioskodawczyni uzyskuje z tego tytułu jakieś dochody. Jednocześnie należy wskazać na sprzeczność polegającą na tym, że z jednej strony wnioskodawczyni oświadcza, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego, a z drugiej, że pozostaje na utrzymaniu matki, u której mieszka. Jednakże, nie przedstawia jednocześnie stanu majątkowego posiadania swojej matki, do czego była wzywana zarządzeniem z dnia 27 listopada 2014 r., w sytuacji gdyby prowadziła z nią wspólne gospodarstwo domowe. Oświadczenia złożone w powyższym zakresie uznać należy za nierzetelne. Nie można bowiem wywodzić, że nie osiąga się żadnego dochodu z gospodarstwa rolnego, do którego pobiera się dopłaty, a jednocześnie, że pozostając na utrzymaniu matki prowadzi się samodzielnie gospodarstwo domowe. Dodatkowo można wskazać, że zgodnie z oświadczeniem wnioskodawczyni plon w postaci siano-kiszonki przeznaczany jest w całości na wykarmienie bydła. Jednocześnie nie składa oświadczenia co do ilości sztuk bydła oraz ewentualnych dochodów uzyskiwanych np. z ich sprzedaży czy sprzedaży produktów pochodzących od zwierząt (np. mleka, mięsa). W tym stanie rzeczy nie można było ustalić, jaka jest miesięczna wysokość dochodów osiąganych aktualnie przez wnioskodawczynię, jak również jaki jest stan jej majątkowego posiadania. Oświadczenia złożonego przez wnioskodawczynię w zakresie wydatków niezbędnych dla utrzymania również nie można uznać za wystarczające. Skarżąca wskazuje bowiem jedynie ogólną kwotę - około ... zł, podnosząc jednocześnie, że pozostaje na utrzymaniu matki. Nie jest zatem jasne jaka jest pełna wysokość wydatków, które zaliczyć można do niezbędnych dla utrzymania, co się na nie składa, jak również kto i w jakiej części je ponosi. Skarżąca została wezwana do przedstawienia tego rodzaju wydatków w zarządzeniu z dnia 27 listopada 2014 r. (punkt 7 zarządzenia), mimo tego nie udzieliła wyczerpującej odpowiedzi. Skoro zatem wnioskodawczyni nie wskazuje ani wysokości swoich aktualnych dochodów ani ponoszonych wydatków, które uznać można za niezbędne dla utrzymania, to dokonanie porównania, o którym była wyżej mowa, jest niemożliwe. Wnioskodawczyni nie wykonała należycie zarządzenia z dnia 27 listopada 2013 r., którym została wezwana do złożenia wyciągów i wykazów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, które posiada ona sama, jak również osoby, z którymi prowadzi gospodarstwo domowe. Nadesłała jedynie wyciąg z rachunku bankowego za grudzień 2014 r., zatem nie są to żądane wyciągi z okresu ostatnich trzech miesięcy. Okoliczność ta miała również znaczenie przy dokonywanej ocenie, bowiem dla rozpoznania wniosku o prawo pomocy nie jest tylko istotne jaka jest wysokość środków zgromadzonych na rachunku bankowym, ale również jak wygląda obrót tymi środkami, czy strona nie wyzbywa się środków w związku z wezwaniem do złożenia oświadczenia w tym zakresie, bądź też jakie są przyczyny, że posiadając stałe źródło dochodów nie dysponuje zasobami pieniężnymi w danym okresie. Dodatkowo Sąd zauważa, że skarżąca w sprzeciwie zapowiedziała uzupełnienie tego pisma o uzasadnienie. Sprzeciw został nadany do Sądu w dniu 2 marca 2015 r., wpłynął do Sądu w dniu 9 marca 2015 r. Do dnia dzisiejszego (24 marca 2015 r.) sąd nie otrzymał uzasadnienia sprzeciwu, mimo, iż termin, jaki upłynął od wpływu samego sprzeciwu wynosi 14 dni, zatem jest dwukrotnie dłuższy od terminu ustawowego na usunięcie np. braków formalnych. Sąd podkreśla, że to na skarżącej jako osobie zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy ciążył obowiązek wykazania, że zachodzą wobec niego ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca takich przesłanek nie wykazała, zatem na podstawie art. 254 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji.