V SA/Wa 2791/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak (spr.), Protokolant - Urszula Chojnacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2009 r. ze skargi KG na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W z dnia .... sierpnia 2008 r. nr .... w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. Oddala skargę; 2. Zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. M S (Sp. [...] ; ul.[...] ), tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 292, 80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym: tytułem opłaty kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 22 % podatku od towarów i usług kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), a nadto 17 zł (siedemnaście złotych) tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa. Przedmiotem skargi z 9 września 2008 r. wniesionej przez K G jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S Nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. o odmowie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] .05.2006 K G złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w S wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006 . We wniosku producent zadeklarował następujące działki rolne: * A o powierzchni [...] ha (położona na działce ewidencyjnej nr [...] ) * B o powierzchni [...]ha (położona na działce ewidencyjnej nr[...]) * C o powierzchni [...]ha (położona na działce ewidencyjnej nr [...]) * D o powierzchni [...]ha (położona na działce ewidencyjnej nr [...]) * E o powierzchni [...]ha (położona na działce ewidencyjnej nr[...]) * F o powierzchni [...]ha (położona na działce ewidencyjnej nr[...]) * G o powierzchni [...] ha (położona na działce ewidencyjnej nr [...]) * J o powierzchni [...] ha (położona na działce ewidencyjnej nr [...]) * Ł o powierzchni [...]ha (położona na działce ewidencyjnej nr [...]), przy czym powierzchnia działki rolnej Ł została podana w korekcie wniosku z dnia [...].08.2006 r. W trakcie kontroli kompletności wniosku stwierdzono nieprawidłowości dot. działek nr [...] . W związku z powyższym w dniu [...] sierpnia 2006 wystosowano do wnioskodawcy wezwanie nr [...]do usunięcia braków wniosku. W dniu [...] sierpnia 2006 w odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca złożył korektę, wniosku, w której wyjaśnił stwierdzone nieprawidłowości. Następnie w trakcie kontroli. administracyjnej wniosku stwierdzono kolejne nieprawidłowości dot. działki nr [..] (działka rolna G) i nr [...] (działka rolna F). W przypadku działki nr [...] stwierdzono, iż działka o takim numerze nie znajduje się w ewidencji gruntów obrębu R, natomiast działka [...] została zadeklarowana do płatności przez innego producenta. Wobec powyższego w dniu [...] 09.2006 do wnioskodawcy wystosowano wezwanie nr [...] do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca złożył w dniu [...] września 2006 r. korektę wniosku, w której nie wyjaśnił zaistniałych nieprawidłowości. W dniu [...] września 2006 r. w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadzona została kontrola na miejscu, przy której obecny był beneficjent. Skontrolowane zostały trzy działki rolne E, F i G. Kontrola potwierdziła istnienie deklarowanych działek: E - o powierzchni [...] ha położonej na działce ewidencyjnej [...] F - o powierzchni [...]ha położonej na działce ewidencyjnej [...] G - o powierzchni [...]położonej na działce ewidencyjnej [...], Decyzją z dnia [...] maja 2007 r., nr [...]Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S odmówił przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości dotyczące działek zadeklarowanych przez wnioskodawcę. W wyniku złożonego odwołania decyzją z dnia [...] września 2007 r., nr [...]Dyrektor[...] Oddziału Regionalnego uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W dniu [...] maja 2008 do wnioskodawcy wystosowano wezwanie do złożenia wyjaśnień i przedstawienia aktualnych wypisów z ewidencji gruntów i budynków dla działek o nr [...]z uwagi na fakt, iż według danych z systemu informatycznego ARiMR działka nr [...] nie znajduje się w ewidencji gruntów obrębu R, działka nr [...]jest deklarowana przez innego producenta we wniosku o płatności, a pozostałe działki mają inne powierzchnie całkowite. W odpowiedzi na wezwanie pismem z dnia [...] maja 2008 K G poinformował, iż jest właścicielem działek o nr [..] na podstawie aktu notarialnego nr[...] . Decyzją z dnia [...] maja 2007r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S odmówił wnioskodawcy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W uzasadnieniu decyzji w oparciu o informacje i wypisy otrzymane z Wydziału Geodezji, Kartografii, Katastru i Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego w S organ wskazał, iż działka nr [...] nie występuje w rejestrach gruntów wsi R. Po jej podziale w roku 1998 na działki [...] o powierzchni [...] ha i [...] o powierzchni [...] ha, działka nr [...] została wykupiona aktem notarialnym Nr [...] przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w S z siedzibą w S, działającym w imieniu Skarbu Państwa i stanowi własność Skarbu Państwa. Natomiast działka nr [...] stanowi własność J B. Ponadto zaznaczył, iż działka nr [...] stanowi wyłączną własność J B i jej powierzchnia całkowita wynosi [...] ha, pozostałe działki mają następujące powierzchnie całkowite: [...] ha; [...] ha; [...] ha; [...] ha; [...] ha. Organ podniósł, iż działka nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa a jej użytkownikiem jest Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w S z siedzibą w S. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR powołał się także na treść wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2005 r. ze skargi K G na bezczynność Starosty Powiatu S w przedmiocie założenia ewidencji budynków, w którym to wyroku stwierdzono, iż K G jest właścicielem gospodarstwa rolnego położonego we wsi R gmina C na podstawie aktu notarialnego Nr [...] oraz postanowienia Sądu Rejonowego w W z dnia [...] października 1995 r. w sprawie o dział spadku i zniesienie współwłasności składającego się z działek o nr[...]. W związku z powyższym organ stwierdził, iż akt notarialny nr [...]nie jest jedynym dokumentem regulującym własność działek deklarowanych we wniosku o płatności. Ponadto wskazał, iż zmiany w zakresie własności wynikające z postanowienia sądowego z dnia [...] października 1995 r. sygn. akt I [...]zostały wprowadzone do rejestru gruntów i na tej podstawie w wypisach z rejestru gruntów J B figuruje jako wyłączny właściciel działki o nr[...], natomiast K.G. jako wyłączny właściciel działek o nr K G. Organ powołał się także na zawarte w aktach sprawy oświadczenie J B z dnia [...] listopada 2006 r. w sprawie przyznania jej płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 (znak sprawy [...] ), iż działka nr [...] jest przez nią uprawiana, które potwierdziła B M oraz T B, a także sołtys wsi. R J L. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR podniósł także, iż w uzasadnieniu wyroku WSA z dnia 13 listopada 2007 r. wydanego w sprawie płatności z tytułu ONW na rok 2005 zawarto informację, iż K.G. przyznał na rozprawie, że działka nr [...] nie była przez niego użytkowana. W związku z powyższym organ stwierdził, iż płatność przysługuje wnioskodawcy do następujących działek rolnych zadeklarowanych we wniosku: * A - powierzchnia [...] ha; B - powierzchnia [...] ha; -D – powierzchni [...] ha; * E - powierzchnia [...] ha; * Ł - powierzchnia [...] ha; których łączna powierzchnia wynosi [...] ha. Organ wykluczył z płatności działki rolne G - o powierzchni [...] ha i F - o powierzchni [...] ha z uwagi na ustalenie, iż działka nr [...] na której została zadeklarowana działka G nie istnieje w ewidencji gruntów, a działka nr[...], na której została zadeklarowana działka rolna F nie jest własnością K.G nie jest przez niego użytkowana. Zaznaczył, iż nie uwzględnił działki C oraz J, ponieważ stanowią obszar poniżej 0,10 ha. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR podkreślił, iż wnioskodawca zadeklarował w złożonym wniosku grunty o powierzchni [...] ha natomiast płatność przysługuje mu do gruntów o powierzchni [...] ha. Wobec tego różnica pomiędzy obszarem stwierdzonym a obszarem zadeklarowanym przez wnioskodawcę we wniosku wynosi [...] %. W związku z powyższym odmówił przyznania płatności ONW ze względu na stwierdzenie różnicy przekraczającej 20 % pomiędzy zadeklarowaną we wniosku powierzchnią działek rolnych zgłoszoną do płatności ONW, a powierzchnią stwierdzoną. Pismem z dnia [...] lipca 2008 r. K.G. Złożył odwołanie od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S Nr [...] z dnia [...] .06.2008 r. W uzasadnieniu pisma zakwestionował postanowienie sądowe z dnia [...] października 1995 r. (sygn. akt [...]) w sprawie o dział spadku i zniesienie współwłasności nieruchomości rolnej. Wniósł o nie powoływanie się na to postanowienie. Zaznaczył, iż na podstawie umowy przekazania gospodarstwa rolnego zawartej aktem notarialnym repertorium [...] otrzymał od swej matki udział ¾ części nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha fizycznych wraz z działką o nr [...], którą zbyto na podstawie umowy dożywocia. Podkreślił, iż w wyniku wywłaszczenia [...] ha fizycznych jest współwłaścicielem nieruchomości o powierzchni [...] ha fizycznych, w której jego udział wynosi [...] ha fizycznych, zaś udział Ja B w/w nieruchomości wynosi [...] ha fizycznych. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S Nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Pismem z dnia [...] września 2009r. K.G. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W z dnia [...] sierpnia 2008 r. W treści skargi wskazał, iż na podstawie aktu notarialnego [...] jest posiadaczem gruntów o powierzchni [...] ha wraz budynkami na działce nr [...] o powierzchni [...] ha. Zaznaczył, iż jest współwłaścicielem w wymiarze 3/4 działek nr [...] oraz działki nr [...] o powierzchni [...] ha . Podkreślił, iż z powodu niezgodności z treścią aktu notarialnego [...] nie odbiera wezwania do zapłaty podatku rolnego z Urzędu Gminy C. Podniósł, iż postanowienie Sądu Rejonowego w W z dnia [...] października 1995 r. (sygn. akt[...]) w sprawie o dział spadku i zniesienie współwłasności jest niezgodne z prawem. Pismem z dnia [...] października 2008 r. skarżący ponownie wskazał na swój stan posiadania działek wymienionych w treści skargi. Odnosząc się do postanowienia z dnia [...] października 1995 r. (sygn. akt[...]) dotyczącego podziału majątku spadkowego, zaznaczył, iż w skład masy spadkowej wchodziły nieruchomości o powierzchni [...] ha fizycznych, których był współwłaścicielem w ¾ całości. Przypadają mu zatem nieruchomości o powierzchni [...] ha, w tym działka o nr [...]. Zaznaczył, iż działka o numerze [...] jest wymieniona w akcie notarialnym [...]. Ponadto powinien być właścicielem działki nr [...]. Wskazał, iż J B jako współwłaścicielowi majątku spadkowego przypada [...] ha w/w nieruchomości. Skarżący przyznał też , iż działkę o nr [...] użytkuje J B. W kolejnych pismach Skarżący po raz kolejny powtarzał w/w argumenty. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału ARiMR wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269 ) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej – p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze jako zarzut, ale które miały wpływ na tę ocenę. Kierując się powyższymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę przyznawania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (zwanych dalej: płatnościami ONW) stanowi - wydane na podstawie delegacji wynikającej z art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), określającej m.in. zadania w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich dotyczące wspierania działalności rolniczej na niekorzystnych warunkach gospodarowania - rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, zwane dalej: rozporządzeniem o ONW (Dz. U. Nr 73, poz. 657). W myśl § 2 tego rozporządzenia płatność z tytułu ONW przydzielana jest producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999E z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 160, z 26.06.1999 r. ze zm.) oraz gdy łączna powierzchnia działek położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których prowadzona jest działalność rolnicza wynosi co najmniej jeden hektar. Wyliczenie wysokości płatności ONW - zgodnie z § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia o ONW - następuje w oparciu o powierzchnię zadeklarowanych i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania działek rolnych, użytkowanych rolniczo jako grunty orne, sady, łąki i pastwiska trwałe. Płatność ONW jest udzielana na wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności ONW (§ 6 ust. 2 rozporządzenia o ONW). Z powyższych regulacji prawnych wprost i jednoznacznie wynika, iż pomoc jest udzielana na wniosek producenta rolnego. Zgodnie z art. 5 ust. 1a ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej pojęcie "producent rolny" zostało zdefiniowane w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub grupy producentów rolnych. Przechodząc więc na regulację ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.), w szczególności art. 3 pkt 3, "producentem rolnym" jest m.in. osoba fizyczna, będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego, a płatność ONW - co z powyższych unormowań prawnych w sposób oczywisty wynika - jest udzielana producentowi rolnemu do położonych na obszarach ONW działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, sady, łąki trwałe oraz pastwiska trwałe, czyli na których producent ten prowadzi działalność rolniczą. Niewątpliwie więc istotą płatności z tytułu ONW jest pomoc producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje grunty rolne, stosując zasady zwykłej dobrej praktyki rolniczej, zgodnie z potrzebą ochrony środowiska naturalnego i utrzymania terenów wiejskich, w szczególności przez zrównoważoną gospodarkę rolną. Decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie wystarczy, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie. Innymi słowy płatność przysługuje za rolnicze użytkowanie działek rolnych, w tym przypadku położonych na obszarach znajdujących się w mniej korzystnej sytuacji ze względu na położenie geograficzne bądź występujące utrudnienia klimatyczne. Stanowi wkład finansowy do faktycznie prowadzonej działalności rolniczej. Konsekwencją tak wyraźnie przyjętej filozofii przyznawania dopłat jest fakt, iż właściciel nie może otrzymać takich płatności za działki, których - w danym roku objętym przyznawaną płatnością - nie posiadał, nie prowadził na nich upraw, a więc nie utrzymywał ich zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art. 14 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999/WE. Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, iż z akt sprawy wynika, że wnioski o dopłaty na działkę F ( położoną na działce ewidencyjnej[...]) złożył inny producent – siostra Skarżącego J B. Co do innej z zakwestionowanych działek – oznaczonej jako G organ co prawda podniósł, że działka ewidencyjna , która na niej została przez Wnioskodawcę wskazana nie znajduje się w ewidencji gruntów obrębu wsi R, jednak także ustalił, że działka G faktycznie istnieje, znajduje się na niej działka [...] i także jest użytkowana przez J B. Fakt , że powyższe działki użytkuje J B potwierdza KG, jednak podkreśla, że dzieje się tak bezprawnie. Jednak, jak już to wyżej wyjaśniono, organ, wydając decyzję o przyznaniu płatności z tytułu ONW, winien ustalić, czy producent rolny zgłaszający konkretne grunty użytkuje je zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, a nie badać uprawnienia do władania przedmiotowym gruntem. Reasumując w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, postępowanie poprzedzające wydanie decyzji zostało prawidłowo przeprowadzone, a organy administracji orzekające w sprawie działały zgodnie z przyznanymi ustawowo kompetencjami. Powyższe uzasadniało oddalenie skargi. Stąd orzeczono jak w sentencji (art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Orzeczenie o kosztach zapadło na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz §19 i 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz.U. Nr 163 poz. 1348 ze zm. ).