V SA/Wa 2792/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Protokolant - Aneta Kosieradzka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2006 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich; Uchyla zaskarżoną decyzję. T.C. złożył do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich. Jako podstawę przyznania uprawnień wskazał fakt pobytu w obozie [...] w [...] w okresie od [...] 11.1940r. do [...] 11.1940r. Do wniosku załączył pozytywną rekomendację Związku Kombatantów Rzeczpospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych z [...] stycznia 2005 r., oświadczenia świadków I. R. i R. W. z dnia [...] grudnia 2004r., własne oświadczenie dot. znajomości z R.W., życiorys, ankietę do Biura Dowodów Osobistych z [...] 12.1952r. wraz z kartą osobową, informację z [...] dot. pobytu w 1943/1944r. w ([...]). Decyzją z [...] marca 2005 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na przepis art. 4 ust.1 pkt 1 lit. b oraz art. 22 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego [Dz.U. Nr 42 z 2002 r., poz. 371 z późn. zm.), dalej: ustawy o kombatantach, odmówił przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu przebywania w obozie w [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że strona nie przedstawiła dostatecznych dowodów świadczących, iż w jej przypadku zachodzą przesłanki z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach ..., który stanowi " represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania: w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa". W szczególności nie uznano za wiarygodne oświadczeń świadków wysiedlonych z innej niż strona miejscowości, gdy przeciętny stan osobowy w obozach przesiedleńczych wynosił od kilkuset do kilku tysięcy osób, a pobyt w obozie trwał od kilku dni do kilku tygodni. Nie sposób więc przyjąć by świadkowie mogli zapamiętać stronę - osobę sobie wtedy nie znaną. Organ stwierdził również, iż zainteresowany nie przedstawił dokumentu z archiwum państwowego lub Instytutu Pamięci Narodowej, który potwierdzałby fakt masowych wysiedleń ludności z miejscowości zamieszkiwanej przez stronę w listopadzie 1940r. Pismem z [...] kwietnia 2005 r. T.C. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał, że osoby będące jego świadkami są mu dobrze znane, w tamtych czasach zamieszkiwali w bliskiej odległości i jako młodzież w tym samym wieku spotykali się. Dlatego też po wywiezieniu do obozu w [...] szybko się skontaktowali. Decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] 03.2005 r. W uzasadnieniu organ podkreślił, iż pobyt strony w obozie w [...] nie został potwierdzony zgromadzonym w toku postępowania materiałem dowodowym. Organ wskazał, że zeznania świadków pochodzących z innej niż strona miejscowości nie zasługują na uznanie za dostatecznie wiarygodne, ponadto z akt sprawy T.C. zakończonej decyzją Kierownika Urzędu z [...] 06.1997r. nr [...] o przyznaniu uprawnień do świadczenia pieniężnego nie wynika, aby strona przebywała w obozie w [...] w listopadzie 1940r., lecz tylko, że była deportowana do pracy przymusowej dopiero w grudniu 1942r. Natomiast Instytut Pamięci Narodowej pismami z [...] 06.2005r. i [...] 06.2005r. poinformował, że nie posiada dokumentów mogących potwierdzić pobyt strony w obozie. W dniu 7 listopada 2005 r. T.C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, do której dodatkowo dołączył oświadczenie świadka N.G., potwierdzające fakt pobytu skarżącego w obozie w [...]. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymał argumentację zawartą w decyzjach, dodał, iż oświadczenie świadka G. N. z [...] 11.2005r. nie było znane organowi w chwili wydawania decyzji, nie powinno więc mieć wpływu na kwestię oceny jej zgodności z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. Nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 i art. 13 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.] sąd administracyjny powołany jest do kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej legalności, tzn. zgodności z przepisami postępowania administracyjnego oraz z przepisami prawa materialnego, na podstawie których została wydana. Badając zaskarżoną decyzję w takim zakresie, Sąd stwierdził, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew bowiem stanowisku organu orzekającego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, iż skarżącemu należało odmówić przyznania - z uwagi na doznane represje - uprawnień kombatanckich. Prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury ze względu na jej istotne znaczenie w procesie realizacji prawa i wolności obywatelskich mieści się w treści zasady demokratycznego państwa prawnego wynikającej z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. Konsekwencją tej zasady jest obowiązek organu orzekającego w niniejszej sprawie przestrzegania z jednej strony przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z drugiej zaś przepisów prawa materialnego. Z zasady ogólnej prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 Kpa, będącej naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wynika, iż organy administracji publicznej, prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, a zwłaszcza mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji, [v. wyrok NSA z 17 10 2001 r., sygn. I SA 1110/01, Lex nr 75516]. Z kolei przepis art. 77 § 1 Kpa nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zgromadzenia całego materiału dowodowego koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Z powołanego przepisu prawa wynika między innymi, że organ administracji jest zobowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Organ administracji jest zatem zobligowany do podejmowania w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Dokładne ustalenie stanu faktycznego możliwe jest tylko na podstawie wszystkich istotnych dowodów i poprzez wyjaśnienie nasuwających się w sprawie wszystkich wątpliwości. Zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji, [v. wyrok NSA z 19 03 1981 r., sygn. SA 234/81, ONSA z. 1/1981, poz. 23]. Ponadto, organ rozpatrując materiał dowodowy nie może pominąć jakiegokolwiek dowodu, może natomiast - zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów - odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas obowiązany jest uzasadnić, z jakiej to robi przyczyny, [v. wyrok NSA z 23 02 1999 r., sygn. IV SA 1010/97, Lex nr 48684]. Biorąc pod uwagę powyższe, podstawowe, zasady z zakresu prowadzenia postępowania dowodowego i oceny dowodów należy stwierdzić, iż organ administracji orzekający w sprawie uchybił tym zasadom. Po pierwsze niewystarczające jest wyjaśnienie dlaczego odmówiono wiary oświadczeniom świadków, które zainteresowany dołączył do wniosku. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w uzasadnieniach obu decyzji położył nacisk, na to, iż niepodobne jest, aby przy stanie osobowym w obozie przesiedleńczym ( od kilkuset do kilku tysięcy osób) mogli oni zapamiętać stronę - osobę sobie wówczas nieznaną, z krótkiego pobytu w obozie. Twierdzenie to całkowicie pomija oświadczenie T.C. (dołączone już do wniosku z dn. [...] 12.2004r., a następnie powtórzone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) oraz zawarte w zeznaniach świadków, iż znali się oni jeszcze sprzed pobytu w obozie, świadkowie odwiedzali G. - miejscowość, w której mieszkał T.C., mieli tam swoją rodzinę, a R.W. odwiedzała też rodzinę zainteresowanego. Jeśli więc, mimo to organ miał wątpliwości co do wiarygodności zeznań świadków i twierdzeń wnioskodawcy, to mógł je wyjaśnić w drodze przesłuchania tych osób. Co prawda, z akt administracyjnych wynika, że postanowiono przesłuchać w charakterze świadków I.R. i R.W. ( postanowienie k 37 akt admin.), jednak już ani z akt, ani z uzasadnienia decyzji, ani nawet z odpowiedzi na skargę nie wynika dlaczego do tego przesłuchania nie doszło. Dotyczy to w szczególności św. I.R. bowiem świadek R.W. wg. twierdzenia T.C., zawartego w skardze, już nie żyje. Sąd nie jest również w stanie zweryfikować argumentacji Kierownika Urzędu wskazującej, iż ze sprawy dotyczącej przyznania T.C. uprawnienia do świadczenia pieniężnego nie wynika, aby był on poddany represjom w 1940r. Uzasadnienie decyzji nie wskazuje żadnego konkretnego dokumentu, z którego taki wniosek można byłoby wyprowadzić, nie dołączono również akt tamtej sprawy. Z tych przyczyn sąd uznał, że sprawa nie została wystarczająco wyjaśniona przez organ administracji, ponadto ocena materiału dowodowego została dokonana pobieżnie i bez ustosunkowania się do istotnych kwestii, w szczególności dotyczącej znajomości strony i świadków przed pobytem w obozie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uzupełnić postępowanie dowodowe, we wskazanym wyżej kierunku, a następnie omówić wyczerpująco te kwestie w uzasadnieniu decyzji. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.] orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności, w świetle art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest zbędne, albowiem zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu.