V SA/Wa 2793/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2015 r. sprawy ze skargi I. E. R. i G. Ż. – P. I. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty zwrotu dotacji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz I. E. R. i G. Ż. j – P. I. B. kwotę 38 548 zł (trzydzieści osiem tysięcy pięćset czterdzieści osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi I. [...] i [...] - [...] w W. (dalej: Skarżący, I.) wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja 2015 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] kwietnia 2015 r. znak [...] w sprawie określenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu do budżetu państwa jako pobranej w nadmiernej wysokości w latach 2011- pierwsze półrocze 2014. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. pismem z 23 października 2014 r. przekazał Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jako dysponentowi części budżetowej, wynik kontroli oraz kopię dokumentacji z postępowania kontrolnego przeprowadzonego w I. w zakresie celowości i zgodności z prawem gospodarowania środkami publicznymi w zakresie wydatkowania środków finansowych na realizację programu wieloletniego "Konkurencyjność polskiej gospodarki żywnościowej w warunkach globalizacji i integracji europejskiej" w latach 2011 - pierwsze półrocze 2014. Zgodnie z ustaleniami kontroli, stwierdzono, że I. otrzymał we wskazanym okresie dotację w nadmiernej wysokości w łącznej kwocie 3.133.008,67 zł. Po analizie materiału dowodowego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając na podstawie art. 169 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885, ze zm.), wydał [...] stycznia 2015 r. decyzję znak [...] w sprawie stwierdzenia pobrania w latach 2011 - 2014 dotacji w nadmiernej wysokości, podlegającej zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w kwocie 3.133.008,67 zł. Pismem z 29 stycznia 2015 r. I. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i przedstawił swoje stanowisko. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał [...] lutego 2015 r. decyzję ostateczną znak [...], na mocy której utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Organu I instancji w całości. I. nie dokonał zwrotu dotacji do budżetu państwa w terminie 15 dni od dnia stwierdzenia pobrania dotacji w nadmiernej wysokości, tj. do dnia 12 marca 2015 r. Pismem z 24 marca 2015 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wszczął postępowanie w sprawie określenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu do budżetu państwa jako pobranej przez I. w nadmiernej wysokości. Następnie 9 kwietnia 2015 r. Organ, działając na podstawie art.169 ust.6 ustawy o finansach publicznych wydał decyzję znak [...] określającą kwotę dotacji przypadającej do zwrotu do budżetu państwa jako pobranej w nadmiernej wysokości w latach 2011 - pierwsze półrocze 2014 w wysokości 3.133.008,67 zł. Pismem z 14 kwietnia 2015 r. I. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej wskazaną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2015 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji w całości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie I. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji w całości. Rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 169 ust. 6 ustawy o finansach publicznych, poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na zastosowaniu i wydanie decyzji określającej kwotę dotacji do zwrotu do budżetu państwa jako pobranej w nadmiernej wysokości, - art. 169 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na zastosowaniu i przyjęcie, że I. pobrał dotację w nadmiernej wysokości, - art. 10 ust. 1 i art. 3 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na braku zastosowania i przyjęcie, że I. nieprawidłowo rozliczał koszty pośrednie, co skutkowało nieprawidłowościami w gospodarowaniu przez I. środkami publicznymi przekazanymi na realizację programu wieloletniego. Zarzucono również naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie: - art. 6, 7, 8, 11, 77 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez prowadzenie przez Ministra postępowania w sposób naruszający zasadę legalizmu i praworządności, a także zasadę zaufania do organów administracji publicznej, wybiórcze rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego, co skutkowało błędnymi ustaleniami co do rzekomego pobrania przez I. dotacji w nadmiernej wysokości, a także zaakceptowanie błędnych ustaleń Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. w wyniku kontroli. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z powodu argumentacji przywołanej dla jej uzasadnienia. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W rozumieniu wskazanych przepisów, sąd administracyjny bada legalność, czyli innymi słowy zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych Sąd stwierdził, że zarówno decyzja zaskarżona jak i decyzja Organu I instancji zostały podjęte w warunkach naruszających zasadę res iudicata, co skutkowało stwierdzeniem ich nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do wskazanego przepisu, Sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza jej nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z kolei, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Powołany przepis spełnia rolę gwarancyjną w stosunku do zasady trwałości decyzji administracyjnej ostatecznej, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., rozciągając tę gwarancję na samą decyzję oraz sprawę, którą ona załatwia. Zastosowanie przepisu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. następuje w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym. W rozpoznawanej sprawie, analiza nadesłanych do kontroli sądowej akt administracyjnych wskazuje, że decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. utrzymaną w mocy na podstawie decyzji z dnia [...] lutego 2015 r. stwierdzono pobranie w latach 2011 – 2014 dotacji w nadmiernej wysokości, podlegającej zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia doręczenia decyzji, w kwocie 3.133.008,67 zł, z dotacji wypłaconej I. [...] i [...] – [...] w W., przeznaczonej na wykonanie zadań programu wieloletniego pn. "Konkurencyjność polskiej gospodarki żywnościowej w warunkach globalizacji i integracji europejskiej", określonego w załączniku nr 1 do uchwały Rady Ministrów nr 19/2011 z dnia 1 lutego 2011 r. w sprawie ustanowienia programu wieloletniego "Konkurencyjność polskiej gospodarki żywnościowej w warunkach globalizacji i integracji europejskiej". Decyzja wspomniana była ostateczna w postępowaniu administracyjnym. Ponowne orzekanie zatem o określeniu kwoty dotacji przypadającej do zwrotu do budżetu państwa jako pobranej w nadmiernej wysokości w latach 2011 - pierwsze półrocze 2014 w wysokości 3.133.008,67 zł rażąco narusza zasadę res iudicata pro veritate habetur. Niezależnie bowiem od sposobu sformułowania rozstrzygnięcia ("określenie kwoty dotacji przypadającej do zwrotu", czy "stwierdzenie pobrania dotacji w nadmiernej wysokości, podlegającej zwrotowi"), tożsamość spraw nie budzi wątpliwości. Dotyczą one bowiem tego samego Beneficjenta, tej samej dotacji i tego samego okresu, co sprawia, że powtórnie wydana w tej samej sprawie decyzja dotknięta jest wadą nieważności. Dokonanej oceny nie zmienia ta okoliczność, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 października 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 1904/15 uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...]. Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. stwierdzono nieważność zarówno decyzji zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji. Ze względu zaś na procesowy charakter dostrzeżonego uchybienia, Sąd uznał za bezprzedmiotowe odnoszenie się do zarzutów podniesionych w skardze.