V SA/Wa 2795/16
WyrokWSA w Warszawie2017-11-09
Skład orzekający: Irena Jakubiec-Kudiura, Krystyna Madalińska–Urbaniak, Michał Sowiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo wznowił postępowanie i odmówił przyznania płatności bezpośrednich na rok 2012, opierając się na ustaleniach kontroli z 2014 r. dotyczących stanu działki rolnej, która miała być nieużytkowana rolniczo?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że stan faktyczny sprawy nie został ustalony w sposób niebudzący wątpliwości. Organy administracji nie odniosły się w sposób wyczerpujący do zarzutów skarżącego dotyczących rzetelności materiału dowodowego, w szczególności dokumentacji fotograficznej i jej zgodności z obowiązującą instrukcją kontroli. Brak jest również jednoznacznego wyjaśnienia stanu działki rolnej w kluczowym okresie (2012 r.) oraz kwestii obecności stawu i ogrodzenia.Stan faktyczny
Skarżący R. T. ubiegał się o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2012. Po pierwotnym przyznaniu płatności, postępowanie zostało wznowione na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa z uwagi na ustalenia kontroli z 2014 r., które wykazały, że działka rolna B (0,10 ha) mogła być nieużytkowana rolniczo. Organy administracji, opierając się na tej kontroli, odmówiły przyznania płatności. Skarżący kwestionował rzetelność kontroli i zgromadzonego materiału dowodowego, w tym dokumentacji fotograficznej, twierdząc, że działka była użytkowana rolniczo, a stan widoczny na zdjęciach wynikał z braku koszenia, a nie wieloletnich zaniedbań.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR na rzecz R. T. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec- Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska –Urbaniak, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant sekretarz - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2017 r. sprawy ze skargi R. T. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia (...) sierpnia 2016 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARIMR w Warszawie na rzecz R. T. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Rozwoju i Modernizacji Rolnictwa w W. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z [...] czerwca 2016 r. nr [...], mocą której Kierownik uchylił po wznowieniu postępowania decyzję ostateczną, wydaną przez siebie w dniu [...] grudnia 2012 r. nr [...] w sprawie przyznania R. T. płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2012 oraz odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:
R. T. złożył w dniu [...] maja 2012 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w P. wniosek o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. We wniosku zadeklarował grunty rolne o łącznej deklarowanej powierzchni 1,02 ha na działkach rolnych A i B.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydał w dniu [...] grudnia 2012 r. decyzję nr [...], którą przyznał stronie płatności do wnioskowanej powierzchni.
W dniu [...] sierpnia 2014 r. w gospodarstwie beneficjenta przeprowadzona została kontrola na miejscu metodą teledetekcji w zakresie kwalifikowalności powierzchni w oparciu o art. 32 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina. Przedmiotowa kontrola stwierdziła nieprawidłowości w zakresie kwalifikowalności działki rolnej B do płatności.
Raport z kontroli na miejscu został przesłany stronie w dniu [...] grudnia 2014 r., która nie zgłosiła zastrzeżeń.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. [...] grudnia 2015r. wznowił. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa postępowanie w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2012 r. zakończone decyzja ostateczną z [...] grudnia 2012 r. W związku ze wznowieniem postępowania R. T. pismem z [...] grudnia 2015 r. złożył wyjaśnienia w sprawie i zakwestionował stan działki nr [...] o pow. 0,11 ha wynikający ze zdjęć wykonanych w czasie kontroli. Wyjaśnił, że, była ona użytkowana jako pastwisko, jej część położona jest na terenie podmokłym nad przepływającym strumieniem, obejmując oczko wodne o pow. 100 m2, co czasem uniemożliwiało jej koszenie. Wyjaśnił w związku z tym, że na działce mogły zostać stwierdzone wyłącznie wysokie trawy charakterystyczne dla nieskoszonych łąk i pastwisk, ale nie są to wieloletnie zaniedbania. Wykluczył obecność na działce wieloletnich chwastów i siewek drzew, jak również zaznaczył, że wysokie drzewa widoczne na zdjęciu nr 53-759 rosną na sąsiedniej działce, która nie należy do niego. Wskazał, że w dacie kontroli działka mogła nie być skoszona ale w jego ocenie brak było podstaw do zastosowania kodu DR-18 .
W dniu [...] stycznia 2016 r. Kierownik Biura w P. wydał decyzję, którą odmówił przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2012 r. Strona odwołała się od tej decyzji kwestionując ustalenia faktyczne organu, w tym w szczególności sposób udokumentowania stanu działki B w trakcie kontroli na miejscu w 2014 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na naruszenie art. 151 § 1 Kpa.
W dniu [...] czerwca 2016 r. Kierownik Biura wydał decyzję, którą uchylił swoją decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. i odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej.
Strona odwołała się od tego rozstrzygnięcia kwestionując sposób udokumentowania wyników kontroli na miejscu. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w W. decyzją z [...] sierpnia 2016 r. utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.
Dyrektor odwołując się do treści art. 7 ust 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz. U. 2012 r., poz. 1164 ze zm.) wskazał, że rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 124 ust 2 akapit pierwszy rozporządzenia 73/2009 po spełnieniu warunków określonych w pkt 1-4 tego przepisu.
Podkreślił, ze jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (art. 7 ust. 1a ustawy).przy czym obszar ten, czyli powierzchnia uprawniona do przyznania płatności, powinien być ustalony w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WEL 30 z 31.01.2009r., str. 16).
Wskazał, ze zgodnie z art. 7 ust 4 ustawy o płatnościach wysokość płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, zwanych dalej "płatnościami obszarowymi", w danym roku kalendarzowym, ustala się jako iloczyn powierzchni kwalifikującej się do tych płatności i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości oraz niezgodności.
W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości we wniosku dotyczących przekroczenia powierzchni wnioskowanej do przyznania płatności w stosunku do powierzchni uprawnionej do przyznania płatności, stosuje się przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 1121/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do systemów wsparcia dla rolników, ustanowionych w jego tytułach IV i V (Dz. Urz. L 316 z dnia 02.12.2009 r. str. 27).
Zadaniem organu wydającego decyzję administracyjną w indywidualnej sprawie jest zatem ocena, czy producent rolny ubiegający się o dopłaty bezpośrednie spełnił wszystkie warunki do ich otrzymania.
Zgodnie z art. 30 ust 1 pkt 1 ustawy o płatnościach Agencja ma prawo przeprowadzać kontrole administracyjne i na miejscu, o których mowa w przepisach Unii Europejskiej, w tym w art. 22 rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) 1290/2005, (WE) 247/2006, (WE) 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) 1782/2003 (Dz. U. L 30, 31.01.2009r., p.16).
Wskazał, przytaczając treść art. 28 ust. 1 - 3 rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009, że kontrole administracyjne, o których mowa w art. 20 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, pozwalają na wykrywanie nieprawidłowości, a w szczególności na ich automatyczne wykrywanie za pomocą narzędzi informatycznych, w tym kontroli krzyżowych, które m.in. obejmują: sprawdzenie istnienia uprawnień do płatności i kwalifikowalność do pomocy, dotyczą zgodności między zadeklarowanymi w pojedynczym wniosku działkami rolnymi a działkami referencyjnymi w systemie identyfikacji działek rolnych, w celu sprawdzenia kwalifikowalności obszarów jako takich do pomocy. Podkreślił, że w przedmiotowej sprawie decyzję wydano po wznowieniu z urzędu postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Zgodnie z tym przepisem podstawą wznowienia może być wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję.
Organ wskazał, że przyczyną wznowienia było wyjście na jaw okoliczności faktycznej dotyczącej tego, że strona w 2012 r. nie użytkowała rolniczo działki B położonej na działce ewidencyjnej [...]. Okoliczność ta ujawniła się po uprawomocnieniu się decyzji Kierownika Biura z dnia [...] grudnia 2012 r., istniała w dacie wydania tej decyzji, lecz nie była znana organowi, który ją wydał; co więcej, została ustalona na podstawie dowodów zebranych w trakcie kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni jaka miała miejsce w sierpniu 2014 r.
Dyrektor stwierdził, że Kierownik Biura wydając decyzję w 2012 r. nie miał wiedzy o tym, że strona nie spełniła warunków przyznania płatności i nie miał informacji o tym, że strona nie użytkowała rolniczo zgłoszonych przez siebie gruntów. Dopiero po zakończeniu postępowania ujawniono, że strona takiej działalności nie prowadziła.
W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. prawidłowo wznowił postępowanie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa i uchyliwszy decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. odmówił przyznania płatności.
Dyrektor wskazał, że w sprawie ustalono następujący stan faktyczny:
Strona zgłosiła do jednolitej płatności podstawowej powierzchnię 1,02 ha na działkach rolnych oznaczonych jako A i B.
Organ ustalił, że na całej powierzchni działki B, to jest 0,10 ha w miejsce deklarowanego trwałego użytku zielonego znajdował się nieużytek nie noszący śladów prowadzenia działalności rolniczej. Działka ma kształt nieregularnego pięciokąta: zdjęcia wykonane w trakcie kontroli na miejscu w sierpniu 2013 r. ( 2014 r. popr. Sądu) z punktu znajdującego się na granicy działki w kierunku powierzchni działki przedstawiają wieloletnie chwasty, siewki drzew oraz znajdujące się w węższej części działki drzewa, nadto ogrodzenie i staw. Stan działki w dacie wykonania zdjęć, to jest w sierpniu 2014 r. świadczył, że działka była wyłączona z produkcji rolnej także w 2012 r.: przemawia za tym obecność chwastów wieloletnich, drzew i krzewów. Potwierdza to ustalenia organu i prowadzi do wniosku, że w 2012 r. działka B nie była użytkowana rolniczo.
Podkreślił, ze zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, rolnikowi przysługuje płatność na będące w jego posiadaniu grunty rolne, jeżeli posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku Nr VII do rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1121/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 w odniesieniu do systemów wsparcia dla rolników, ustanowionych w jego tytułach IV i V (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str 1 ze zm.), tj. 1 ha.
W tym stanie rzeczy odmówiono przyznania stronie jednolitej płatności obszarowej ze względu na niespełnienie warunku posiadania przez rolnika działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha. Powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności na rok 2012 do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 1,02 ha, tymczasem powierzchnia, co do której wniosek został rozpatrzony wynosiła 0,92 ha.
Organ podkreślił, że zarzuty odwołania uznał za niezasadne i wskazał, że dokonując ustaleń faktycznych w sprawie miał na uwadze nie tylko zdjęcia wykonane w sierpniu 2014 r. ale i szkice wykonane przez kontrolerów. Organ dokonał oceny tych dowodów i na ich podstawie ustalił stan faktyczny, co znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji.
Wskazał, że oceniając stan działek na podstawie materiału dowodowego w sprawie zgodnie z wiedzą, zasadami logiki i doświadczenia życiowego ustalił, że roślinność widoczna na zdjęciach jest starsza niż wynikająca z dwuletniego zaniedbania, świadczy o tym w szczególności wygląd rosnących na działce samosiejek krzewów i drzew: w przypadku regularnego koszenia łąki, nawożenia i przeprowadzania zabiegów ograniczających występowanie chwastów nawet w przypadku jednorocznego zaniedbania na działce nie znajdowałyby się wyrośnięte drzewa i krzewy. Podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, że obowiązek rolnika utrzymywania gruntów zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy nie ogranicza się jedynie do wykonania minimalnej ilości zabiegów agrotechnicznych, ale obejmuje utrzymywanie tych gruntów w takim stanie, aby w każdej chwili można było podjąć na nich działalność rolniczą. Wskazał, że strona zapoznała się z dowodami zebranymi przez organ w trakcie postępowania, otrzymała także informację o przyczynach wznowienia, jednakże mimo to wbrew obowiązkowi przewidzianemu w art. 3 ust 3 ustawy o płatnościach, w zakresie przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania w sprawie żadnych dowodów, ograniczyła się jedynie do kwestionowania ustaleń faktycznych dokonanych przez organ.
Od decyzji z [...] sierpnia 2016 r. strona złożyła skargę. W skardze zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 8, art. 80 oraz art. 7 i art. 77 Kpa, poprzez pominięcie przy rozpoznawaniu sprawy okoliczności świadczących na korzyść odwołującego, brak ustosunkowania się do podnoszonych zarzutów zgłaszanych w toku postępowania oraz przekroczenie granic swobodnego uznania administracyjnego dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W związku z powyższym wniosła o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, uchylenie wyników kontroli z uwagi na błędy proceduralne i ponowne zweryfikowanie granic działki w terenie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi strona odniosła się do wyników kontroli przeprowadzonej w 2014 r. przez podmiot upoważniony przez ARMIR, której ustalenia były podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego i wydania zaskarżonej decyzji odnoszącej się do płatności bezpośrednich na 2012 r.
Skarżący podkreślił, ze kontrola powinna była się odbyć przy zastosowaniu zasad określonych w dokumencie wydanym przez ARMIR pt. "Instrukcja realizacji kontroli powierzchniowych w zakresie kwalifikowalności powierzchni Wersja 1.0 z 10.01.2014" (pełny tekst dostępny pod adresem http://www.arimr.aov.pl/uploads/media/zal 2 do umowy instrukcja .pdf)
Wskazał, że cały materiał dowodowy, stanowiący między innymi dwa zdjęcia nr 53-760 i 53-759 ma wg kontrolerów dowodzić, że na działce ewidencyjnej nr [...] zaniechano prowadzenia działki rolnej i ma uzasadniać zastosowanie przez nich kodu DR18, w sytuacji gdy wspomniane zdjęcia pokazują jedynie nieskoszony obszar działki nr [...] zgłoszonej do dopłat jako TUZ - trwałe pastwisko i nie widać na nich drzew i chwastów wieloletnich.
Skarżący wskazał, że po wnikliwej analizie ww. instrukcji realizacji kontroli powierzchniowych w zakresie kwalifikowalności powierzchni doszedł do wniosku, że fotografie, które są podstawą do wydania nowej decyzji na rok 2012 są opracowane w błędny sposób, na dowód czego zacytował pewne zapisy instrukcji, w tym odnoszące się do możliwości określenia uchybień w działalności rolniczej pozwalających na uznanie, że na konkretnej działce rolnej doszło do zaprzestania działalności rolniczej, co pozwoliło by na zastosowanie kodu nieprawidłowości DR18 i stwierdził, że stan działki rolnej, położonej na działce ewidencyjnej [...], nie kwalifikował się do zastosowania wspomnianego kodu, a pozwalał jedynie na przyjęcie, że działka co najwyżej dowodzi braku przeprowadzania koszenia lub innych zabiegów uprawowych zapobiegających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów stwierdzonych na gruntach ugorowanych.
Podkreślił, że w przypadku kontroli przeprowadzanych po 31 lipca, w sytuacji stwierdzenia jednej z powyższych sytuacji należy pomierzyć powierzchnię kwalifikującą się do płatności, ale dodatkowo w polu uwagi zamieścić informację o tym, że stwierdzony sposób użytkowania wskazuje na brak w bieżącym sezonie wegetacyjnym, wykaszania lub wypasania w przypadku łąk i pastwisk lub brak przeprowadzania koszenia lub innych zabiegów uprawowych zapobiegających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów na gruntach ugorowanych. Sytuacja ta powinna zostać szczegółowo udokumentowana w ramach dokumentacji fotograficznej. Skarżący zakwestionował sposób wykonania fotografii spornej działki i wskazał, że w jego ocenie kontrola została przeprowadzona w sposób niezgodny z instrukcją co dowodzi jej nierzetelności.
Podkreślił że wbrew twierdzeniu złożył wyjaśnienie w sprawie i zacytował część wyjaśnień złożonych w piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r.
Wskazał, że w uzasadnieniu decyzji II instancji pojawiły się dodatkowe ustalenia kontrolerów, mówiące o ogrodzeniu oraz drzewach i krzewach w węższej części działki, co nie odpowiada prawdzie ponieważ żadne ogrodzenie nie znajduje się w granicach jego działki, a drzewa opisane przez kontrolerów należą do sąsiada, właściciela dziatki nr 36, ponadto na jego działce nie rosną samosiejki drzew i krzewów ani inne wyrośnięte drzewa i krzewy. Jeśli kontrolerzy tak twierdzą, znaczy to, że błędnie określili granice jego działki.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie i podkreślając, że organ w toku postępowania miał na względzie nie tylko zdjęcia działki (trzy) ale również szkice i wygląd ortofotomapy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skargę należało uwzględnić.
W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy, nie został ustalony w sposób niebudzący wątpliwości, w związku z czym na tym etapie sprawy brak jest podstawy do stwierdzenia prawidłowości zaskarżonej decyzji. Należy przypomnieć, że skarżący już w piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r. zwracał uwagę na to, że na jego działce nie rosną drzewa , przeczył również temu, ażeby z wykonanych w toku kontroli z sierpnia 2014 r. zdjęć działki [...], na której znajduje się zgłoszona do płatności działka rolna B, rosły siewki drzew i chwasty wieloletnie, przyznając jedynie, że w dacie kontroli porośnięta ona była wysokimi trawami, co dowodziło jej nieskoszenia. W odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia [...] czerwca 2016 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko w tej mierze ponownie podnosząc, że jego zastrzeżenia co do jakości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie dotyczą rzetelności związanej z jakością materiału fotograficznego i wskazując, że dokumentacja fotograficzna powinna zostać wykonana zgodnie z obowiązującą wówczas Instrukcją realizacji kontroli powierzchniowych w zakresie kwalifikowalności powierzchni Wersja 1.0 z 10.01.2014.
Mimo tego, w decyzji organu II instancji, brak jest jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów skarżącego związanych z niewłaściwym zastosowaniem się przez kontrolujących do zapisów Instrukcji w zakresie przeprowadzenia kontroli i do zarzutów dotyczących ujawnionych na działce (rzekomych w jego ocenie) zaniedbań, które dowodziły wieloletniego zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej na działce rolnej B (nr ew. [...]) – w tym w 2012r.). Organy poprzestały jedynie na wskazaniu, że prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy został dokonany nie tylko w oparciu o zdjęcia fotograficzne ale i szkice, nie wyjaśniając bliżej czego wspomniane szkice dowodzą . Ponadto organ II instancji na str. 7 decyzji wskazał, że ponad dwuletnich zaniedbań jeśli chodzi o stan działki dowodzi obecność na niej wyrośniętych krzewów i drzew, zaś na str. 6 decyzji wskazał, że zdjęcia wykonane w trakcie kontroli na miejscu w sierpniu 2013 r. ( 2014 r. popr. Sądu) z punktu znajdującego się na granicy działki w kierunku powierzchni działki przedstawiają wieloletnie chwasty, siewki drzew oraz znajdujące się w węższej części działki drzewa, nadto ogrodzenie i staw. Ustalenia organu w przedstawionym zakresie tj. rodzaju roślinności i innych elementów dyskwalifikujących działkę w zakresie płatności bezpośrednich budzą poważne wątpliwości. Przede wszystkim Sąd zwraca uwagę na to, że w raporcie z czynności kontrolnych z [...] sierpnia 2014 r. kontrolujący wskazali jako zaniedbania nakazujące zastosowanie kodu DR18 jedynie występowanie siewek drzew i wieloletnich chwastów. Nie ma w raporcie mowy o tym, że na działce występują wyrośnięte drzewa i krzewy, staw, czy też ogrodzenie. Staw i ogrodzenie są widoczne na ortofotomapie z kwietnia 2014 r. (k.48 akt adm.), przy czym widać, że przez środek stawu przebiega granica między działkami. Odnosząc się do tej kwestii wskazać należy, że skarżący w piśmie z [...] grudnia 2015 r. wspomina o oczku wodnym o pow. 100 m2 i strumieniu, nie wspomina zaś o stawie, zaś na rozprawie w dniu [...] listopada 2016 r. wyraźnie wskazał, że przedmiotowy staw w całości leży poza sporną działką rolną B (nr ew. [...]) na działce, która należy do sąsiada. Okoliczność stanu działki rolnej B w 2012 r. wymaga więc bezwzględnego wyjaśnienia, tym bardziej, że staw jest widoczny na ortofotomapie z 2014 r. natomiast nie jest widoczny na ortofotomapie z 2011 r. jak również wydaje się, że nie istnieje na załączniku graficznym działki nr ew. [...] dołączonym do wniosku o płatności na 2012 r. Na wszystkich tych materiałach widoczny jest natomiast strumień o jakim skarżący wspomina w toku postępowania. Przedmiotowe niejasności co do stanu działki za 2014 r. w kontekście treści raportu z kontroli przeprowadzonej z zastosowaniem teledetekcji (FOTO) w sierpniu 2014 r. i przedstawionymi przez organ II instancji ustaleniami w zakresie w jakim dotyczy to 2012 r., budzi uzasadnione wątpliwości co do tego jaki był rzeczywisty stan działki w tym czasie i czy działka ta została usytuowana we właściwych granicach. Okoliczność ta powinna zostać przez organ bezspornie wyjaśniona. Sąd ma przy tym na względzie treść art. 3 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach bezpośrednich, dotyczących powinności organu, w tym również treść ust. 3 tego artykułu, który stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Zauważyć przy tym należy, że treść art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach nakłada na organ m.in. obowiązek stania na straży praworządności oraz obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Obowiązek strzeżenia praworządności, a następnie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oznacza, że materiał dowodowy musi pozwalać na wyjaśnienie wszystkich wątpliwości w sprawie, w szczególności na wyczerpujące odniesienie się do zarzutów i twierdzeń strony, czego w sprawie zabrakło, a o czym była już mowa w uzasadnieniu w kontekście zarzutów odwołania dotyczących Instrukcji. W tym miejscu Sąd wskazuje, że odnosząc się do obowiązku strony co do udowodnienia faktów, z których strona wywodzi skutki prawne Sąd podziela pogląd WSA w Gorzowie Wielkopolskim, który w wyroku z 22 września 2016 r. I Sa/Go 352/16 LEX nr 2121467zajął stanowisko, że "Dokonana w art. 3 ust. 3 ustawy z 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego modyfikacja zasad dowodzenia nie może być pojmowana jako niczym nieograniczony obowiązek strony prezentacji i oferowania dowodów potwierdzających jej twierdzenia. Oznacza ona, że na organie istotnie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów mających wspierać stanowisko strony, jednak w związku z jej twierdzeniami i zarzutami organ powinien zgromadzić takie dowody, które pozwoliłyby na zweryfikowanie ich prawdziwości. Konieczność odniesienia się do wszystkich zarzutów strony, a zwłaszcza takich, których rozpatrzenie mogłoby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, jednoznacznie wynika z treści art. 107 § 3 k.p.a., zaś określone w art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach przerzucenie ciężaru dowodu nie może prowadzić do naruszenia przez organ obowiązku przestrzegania zasady praworządności, w której mieści się również obowiązek oparcia rozstrzygnięcia na stanie faktycznym zgodnym z rzeczywistością".
Odnosząc powyższe stanowisko do realiów sprawy należy wskazać, że w sprawie bezsporne jest, że kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni w odniesieniu do płatności bezpośrednich została przeprowadzona w ramach kontroli na miejscu metodą teledetekcji (metoda FOTO), o której mowa jest w art. 35 rozporządzenia (Komisji WE) nr 1122/2009 i która polega na zrealizowaniu czynności kontrolnych w odniesieniu do wszystkich działek rolnych wchodzących w skład całego gospodarstwa, które polegają na pomiarze powierzchni działek rolnych w oparciu o ortofotomapę (cyfrowe odwzorowanie terenu wykonane na podstawie zobrazowań satelitarnych) oraz przeprowadzeniu wywiadu terenowego, w trakcie którego sprawdza się rodzaje upraw, jakie występują na kontrolowanych działkach rolnych, wykonywana jest dokumentacja fotograficzna i ewentualnie przeprowadzane są pomiary tych granic działek, których nie można było zmierzyć na ortofotomapie. Podkreślenia wymaga, że w trakcie takiej kontroli, nie dokonuje się bezpośrednich pomiarów powierzchni działek rolnych w celu weryfikacji powierzchni zgłoszonej we wniosku, tak jak ma to miejsce w ramach metody inspekcji terenowej, w której pomiar powierzchni działek rolnych wykonywany jest najczęściej z wykorzystaniem techniki GPS, co jest zgodne z art. 34 rozporządzenia 1122/2009. Artykuł ten w ust. 1 dopuszcza pomiary powierzchni przy użyciu dowolnych środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. Zatem w trakcie przeprowadzonej kontroli w sierpniu 2014 r. nie dokonywano pomiarów bezpośrednich działek, w tym działki rolnej B przy użyciu urządzenia pomiarowego (GPS) celem bezspornego jej pomiaru i usytuowania tej działki w ramach działki nr [...], co pozwoliłoby zapewne na jednoznaczne ustalenie w jej granicach, porastającej ją roślinności w 2014 r. i zweryfikowanie twierdzeń skarżącego, co do jej stanu nie tylko w owym czasie, ale przede wszystkim w 2012 r., co ma zasadnicze znaczenie dla prawidłowości ustaleń faktycznych, a co za tym idzie dla rozstrzygnięcia. Okoliczności te powodują, że należy uznać, iż doszło do naruszenia treści art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich w związku z art. 107 § 3 Kpa, co prowadzi do konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ponownie przeanalizuje cały zgromadzony materiał dowodowy w sprawie, zasięgnie od skarżącego dodatkowych informacji dotyczących sposobu gospodarowania na działce rolnej B i przeprowadzanych zabiegów pielęgnacyjnych za 2012 r., jak również za okres 2011, nadto jeśli wyniknie taka konieczność dokona oględzin tej działki z udziałem strony celem ustalenia jej położenia na działce nr ew. [...] w owym okresie, ustali czy staw i ogrodzenie stawu leżą na spornej działce rolnej, czy też nie porównując te dane z istniejącymi zdjęciami i innymi dokumentami. Nadto organ odniesie się do twierdzeń skarżącego zawartych w odwołaniu a dotyczących kwestii przeprowadzenia kontroli w zgodzie ze wskazywaną w nim Instrukcją.
Mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sad Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach Sad orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło