V SA/Wa 2798/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Anna Falkiewicz-Kluj, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), , Protokolant st. spec. - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2015 r. sprawy ze skargi J.O. na postanowienie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa oddala skargę Przedmiotem skargi z dnia 4 września 2014 r. wniesionej do WSA w Warszawie przez J. O. (zwaną dalej Skarżącą, Wnioskodawcą) jest postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa P-4/134 z dnia (...) sierpnia 20104 r. o odmowie przywrócenia terminu na złożenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa w postępowaniu dotyczącym wniosku o znaku (...), złożonym 10 października 2011 r. w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw PROW na lata 2007-2013". Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym: Skarżąca złożyła do Oddziału Regionalnego ARiMR wniosek z dnia 10 października 2011 r. o dofinansowanie w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw". Skarżąca mimo dwóch wezwań do uzupełnienia wniosku, nie usunęła nieprawidłowości i braków. W związku z powyższym Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa rozstrzygnięciem dnia 30 maja 2014 r. (P-9/135) odmówiła przyznania pomocy. Skarżąca w dniu 21 czerwca 2014 r, złożyła wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Ponieważ wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia 21 czerwca 2014 r. nie zostało złożone przez Skarżącą z zachowaniem terminu, organ pozostawił je bez rozpatrzenia, o czym poinformował Skarżąca pismem z dnia 26 czerwca 2014 r. Skarżąca pismem z dnia 14 lipca 2014r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, w którym podniosła, że pod koniec kwietnia 2014 r. przeszła poważną operację ręki. Jest na ciągłym zwolnieniu lekarskim z koniecznością rehabilitacji wymagającej częstego przebywania poza miejscem pracy. Zmuszona jest też do korzystania z pomocy osób trzecich, nie zawsze rozumiejących i właściwe podchodzących do problemów. Organ zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2014 r. odmówił Skarżącej przywrócenia terminu na złożenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Prezes ARiMR wskazał, iż zgodnie z zapisami kpa w razie uchybienia terminu, na prośbę zainteresowanego, przywraca się termin wykonania czynności, jeżeli zainteresowany: 1) wniósł prośbę w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia; 2) jednocześnie z wniesieniem prośby dopełnił czynności, dla której był określony termin; 3) uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Warunkiem przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie trzech ww. przesłanek, i Organ nie jest uprawniony do przywrócenia terminu w sytuacji, gdy nie została spełniona którakolwiek z nich. W przedmiotowym przypadku zdaniem organu Skarżąca nie spełniła przesłanki pierwszej i trzeciej, tj. nie wniesiono prośby w terminie 7dni od dnia ustania przyczyny uchybienia i nie uprawdopodobniono, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Organ wskazał, iż uprawdopodobnienie ma na celu stworzenie w świadomości organu orzekającego mniejszego lub większego stopnia przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu. Wyjątkowy charakter tej instytucji przemawia za przyjęciem możliwości przywrócenia terminu jedynie w sytuacji, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Nie może to jednak oznaczać, że w każdej sytuacji strona powołująca się na określony fakt może poprzestać jedynie na twierdzeniach. Osoba zainteresowana (wnioskodawca) obowiązana jest uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność w zakresie prowadzenia własnych spraw. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego (w tym przypadku 7 dniowego terminu do usunięcia braków wniosku) przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony (wnioskodawca) dbającej należycie o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, iż dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Wskazał, iż przywrócenie terminu jest niedopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Prezes ARiMR podniósł też iż, w dniu, w którym skompletowano dokumenty i wysłano przesyłkę do ARiMR (tj. 21 czerwca 2014 r.), ustała przyczyna uchybienia. Tym samym, termin 7 dni upłynął w dniu 28 czerwca 2014 r., co jest jednoznaczne z faktem, iż składając prośbę o przywrócenie terminu w dniu 15 lipca 2014 r. nie dochowany został 7 dniowy termin. Nawet gdyby przyjąć, że przyczyna uchybienia ustała w dniu odbioru pisma P-3/118 (otrzymanie informacji o pozostawieniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa bez rozpatrzenia z uwagi na złożenie po wyznaczonym terminie) tj. 4 lipca 2014r. – pierwsza przesłanka nie została spełniona. Wskazał też, iż złożenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa nie wymaga kompletowania dodatkowej dokumentacji, a o konieczności dostarczenia prawidłowego kosztorysu inwestorskiego Skarżąca była informowana już w pierwszym piśmie P-1/35 z dnia 10 października 2013 r. oraz – o niezbędnych korektach – w drugim, z 31 marca 2014 r. Mimo wezwań i kilkumiesięcznego przedłużenia terminu, prawidłowego kosztorysu nie załączono. Dostarczone zaś zwolnienia lekarskie nie stanowią przesłanki do przywrócenia terminu, gdyż nie dowodzą one obłożnej choroby wnioskodawcy, czy jego unieruchomienia, tak, by strona nie mogła dokonać określonej czynności w terminie sama, wyręczając się inną osobą lub ustanawiając pełnomocnika do prowadzenia swojej sprawy. Sama zresztą Skarżąca przyznaje, że "zabrakło należytej staranności i odpowiedzialności, a z mojej strony nadmiar zaufania". Na postanowienie Prezesa ARiMR Jadwiga Orłowska wniosła skargę do WSA w Warszawie, domagając się przywrócenia wniosku do ponownej weryfikacji. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z p. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 z p. zm. – dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, które miało wpływ na wynik sprawy, nie naruszyły również przepisów postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu. Zasady przyznawania pomocy w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013, działanie " Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" w zakresie przepisów krajowych zostały uregulowane w ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 z p. zm., dalej : ustawa) oraz w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 139, poz.883 ze zm., dalej: rozporządzenie.). Jak wynika z art. 10 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy pomoc jest przyznawana na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy. Z kolei stosownie do § 18 ust. 3 rozporządzenia, jeżeli wniosek nie spełnia innych niż określone w ust. 1 i 2 wymagań, Agencja wzywa wnioskodawcę w formie pisemnej do usunięcia braków formalnych w terminie 21 dni od dnia doręczenia wezwania. Jednocześnie, w myśl § 18 ust. 4 rozporządzenia jeżeli wnioskodawca, pomimo wezwania do usunięcia braków, nie usunął w terminie żadnego z braków - Agencja nie przyznaje pomocy, a jeżeli nie usunął wszystkich braków - Agencja wzywa ponownie wnioskodawcę w formie pisemnej, do usunięcia braków w terminie 21 dni od dnia doręczenia wezwania, chyba że zachodzą niebudzące wątpliwości przesłanki nieprzyznania pomocy (ust. 6). Stosownie do § 18 ust. 5 rozporządzenia jeżeli wnioskodawca pomimo wezwania do usunięcia pozostałych nieprawidłowości lub braków nie usunął ich w terminie, pomocy nie przyznaje się, o czym Agencja informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej, podając przyczyny nieprzyznania pomocy. Zgodnie z art. 21 z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowania w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy kpa, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Stosownie do art. 22 ust. 2 ustawy do postępowań w sprawach przyznania pomocy na podstawie umowy prowadzonych przez podmioty wdrażające nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, a także skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Przepisy art. 21 ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio. Natomiast zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy, w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy, podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy. Ponadto art. 21 ust. 3 ustawy stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu toczącym się w sprawie przyznania pomocy, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Przepis ponadto wyraźnie wskazuje, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W wyniku weryfikacji wniosku Skarżącej stwierdzono, że wniosek zawiera inne nieprawidłowości lub braki niż te, wskazane w § 18 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia MRiRW z 17 lipca 2008 r. Wobec powyższego zgodnie z § 18 ust. 3 i ust. 4 została dwukrotnie wezwania do usunięcia braków. Ponieważ pomimo wezwań Skarżąca nie uzupełniła w terminie wszystkich braków, Agencja, na podstawie § 18 ust. 8 odmówiła przyznania pomocy. W piśmie o odmowie przyznania pomocy z dnia 30 maja 2014 r. Skarżąca została pouczona, iż na otrzymane pismo przysługuje skarga do WSA w Warszawie po uprzednim wezwaniu na piśmie Prezesa ARiMR do usunięcia naruszenia prawa. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa należy złożyć w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma o odmowie przyznania pomocy. Pismo o odmowie przyznania pomocy zostało przez Skarżącą odebrane w dniu 5 czerwca 2014 r., a więc termin na złożenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa upłynął w dniu 20 czerwca 2014 r. Z uwagi na fakt, iż Skarżąca złożyła wezwanie 21 czerwca 2014 r. (data nadania), ARiMR pozostawiła jej wezwanie bez rozpatrzenia. Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko organu oraz poglądy wyrażone w orzecznictwie, zgodnie z którymi strona wnosząca o przywrócenie terminu jest obowiązana uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność w zakresie prowadzenia własnych spraw oraz fakt, że przeszkoda, która zaistniała była od niej niezależna, nagła i w szczególności nie do przewidzenia oraz fakt, że istniała przez cały czas biegu terminu do dokonania określonej czynności (patrz: np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/Gd 2/2008, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – www. orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu na złożenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa nastąpiło bez jej winy oraz wniosła prośbę o przywrócenie terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia po terminie. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r.) Przyczyny uchybienia terminu wskazane przez Skarżącą polegające na problemach zdrowotnych związanych z operacją ręki i rehabilitacją nie można zaliczyć do przeszkód nie do przezwyciężenia. Skarżąca mogła bowiem ustanowić pełnomocnika, który w terminie przewidzianym przepisami prawa mógłby dokonać określonych czynności, do których zobowiązana była Skarżąca, na co słusznie zwraca uwagę organ. Agencja prawidłowo wskazała w swoim rozstrzygnięciu, że wszystkie przesłanki przywrócenia terminu powinny być spełnione łącznie, a wskazana przez Stronę skarżącą przyczyna nie stanowi potwierdzenia faktu, że uchybienie terminowi wezwania do usunięcia naruszenia prawa nastąpiło bez winy wnioskodawcy. Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Od strony postępowania można bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. Dopuszczenie się przez stronę choćby lekkiego niedbalstwa daje podstawę do przyjęcia jej zawinienia w uchybieniu terminu i odmowy przywrócenia terminu. W ocenie Sądu okoliczności podnoszone przez Stronę Skarżącą w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu nie mogły stanowić podstawy do uwzględnienia tego wniosku. Okoliczności te świadczą jedynie o tym, że Skarżąca nie dochowała należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw. Tym samym po rozpoznaniu sprawy Sąd stwierdza, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Sąd nie dopatrzył się ponadto naruszenia przez organ innych przepisów postępowania, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi. Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.