V SA/Wa 2799/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 1 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi W. J. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2008 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z uchybieniem terminu postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z 22 stycznia 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę W. J. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lipca 2008r., z uwagi na uchybienie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Skarżący wystąpił z wnioskiem (sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z 10 marca 2009 r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego do sporządzenia skargi kasacyjnej. Wnioskodawca wskazał, iż prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i córką, jest współwłaścicielem domu o pow. [...] m2 oraz posiada nieruchomość rolną o pow. [...] ha. W rubryce 10 wniosku oświadczył, że uzyskuje dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł miesięcznie, jego żona prowadzi działalność gospodarczą (nie podając wysokości osiąganego z tego tytułu dochodu), zaś córka jest osobą bezrobotną. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 3 kwietnia 2009 r. wezwano go do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. W odpowiedzi na powyższe, skarżący złożył pismo procesowe z 2 maja 2009 r., w którym wyjaśnił, iż uzyskuje roczny dochód w wysokości [...] zł z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym, zaś stan majątkowy jego i jego żony jest udokumentowany załączonymi do pisma zaświadczeniami. Wskazał, iż otrzymał dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych za 2008 r. w wysokości 2.306,70 zł. Oświadczył również, iż nie uzyskuje pomocy od osób najbliższych, bowiem córka poszukuje pracy. Wnioskodawca przedstawił jak prezentują się miesięczne wydatki jego i rodziny związane z mieszkaniem i utrzymaniem. Wskazał również, iż nie posiada oszczędności pieniężnych, natomiast posiada "konto w Banku Millenium". Do pisma załączył kserokopie: zestawienia należnego podatku dochodowego za marzec 2009 r. żony D. J., zaświadczenia Urzędu Gminy w O. z 10.12.2008 r. o stanie posiadania oraz rocznym dochodzie z gospodarstwa oraz decyzji z [...].12.2008 r. o przyznaniu płatności za 2008 r. Zarządzeniem z 11 maja 2009 r. wnioskodawcę ponownie wezwano do złożenia wyciągu z posiadanego rachunku bankowego z okresu ostatnich 3 miesięcy. Korespondencja została przesłana na adres wnioskodawcy oraz zwrócona jako niepodjęta wraz z adnotacją o dwukrotnym pozostawieniu powiadomienia (awizo) w skrzynce odbiorcy. Mimo tego – w zakreślonym terminie, tj. do dnia 8 czerwca 2009 r. – nie nadesłał żądanych dokumentów. W wyniku rozpoznania wniosku referendarz sądowy postanowieniem z 24 czerwca 2009r. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wyjaśnił m.in., iż w orzecznictwie sądowym podnosi się, że kwestia posiadania środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym jest istotna dla oceny możliwości finansowych strony ubiegającej się o prawo pomocy, wobec czego wyjaśnienia w tym zakresie winny być zgodne ze stanem rzeczywistym i wyczerpujące, tj. w pełni obrazować stan pieniężnego posiadania. Zaznaczono przy tym, iż nie jest wystarczające samo oświadczenie skarżącego, iż nie posiada on oszczędności, w sytuacji gdy wiadomym jest, że posiada rachunek bankowy, który ze swej natury służy do gromadzenia środków pieniężnych. Jak dalej wyjaśniono, dla oceny sytuacji majątkowej strony istotnym jest nie tylko stan aktualnego pieniężnego posiadania, lecz również i to, jak przedstawia się ewentualny przepływ środków finansowych na posiadanym rachunku w skali pewnego czasookresu (w niniejszej sprawie okresu 3 miesięcy). Podkreślono, iż w sytuacji nie wykonania wezwania o nadesłanie wyciągu z posiadanego rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem Skarżący pismem z 7 lipca 2009r. złożył sprzeciw, załączając dokumenty, których – jak stwierdził - nie mógł przedłożyć w wyznaczonym terminie, tj. wyciąg z rachunku bankowego z ostatnich trzech miesięcy. Rozpoznając wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. – wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o ustanowienie radcy prawnego. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. W rozpoznawanej sprawie skarżący przedstawił zaświadczenie wydane przez Urząd Gminy w O., z którego wynika, iż w roku 2008 osiągnął dochód w wysokości [...] zł. (tj. miesięcznie [...] zł) z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym. Udokumentował, iż żona z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ponosi straty. W toku prowadzonego postępowania o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca wykazał, iż nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Załączony do sprzeciwu wyciąg z rachunku bankowego z ostatnich trzech miesięcy potwierdza okoliczność, iż skarżący nie posiada znaczących środków pieniężnych. W ocenie Sądu, sytuacja materialna skarżącego jest trudna i stanowi pozytywną przesłankę do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący udowodnił bowiem, iż nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z zastępstwem profesjonalnego pełnomocnika, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art.260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.