V SA/Wa 2802/13

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi S. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia (...) października 2013 r. Nr (...) w przedmiocie oddalenia zarzutów w postepowaniu egzekucyjnym p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym Skarżący złożył - na urzędowym formularzu PPF - wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wskazał, iż poza zajętymi środkami pomocy i wymienionym majątkiem nie posiada żadnych innych nieruchomości, ruchomości, papierów wartościowych itp., które przynosiłyby dochód, stąd nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów w niniejszym postepowaniu. Skarżący dzierżawi 10,5 ha areałów rolnych, nie posiada własnych nieruchomości. Dochody Skarżącego z dopłat bezpośrednich wynoszą 927,18 zł miesięcznie. Ponadto Skarżący wskazał, iż środki z dopłat bezpośrednich dostał ostatnio 09.04.2013 i zostały one zajęte przez organ egzekucyjny w postępowaniu, którego dotyczy niniejsza skarga. W dodatkowym oświadczeniu, złożonym na wezwanie Skarżący wskazał, iż nie posiada oszczędności pieniężnych, lokat oraz majątku ruchomego. Z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego otrzymuje dopłaty bezpośrednie w wys. 10270,28 zł rocznie, dopłaty ONW – 2798,40 zł rocznie, dopłaty na rolnictwo ekologiczne -8904,00 zł. Skarżący wyjaśnił, iż do momentu zajęcia środków utrzymywał się z dochodu z gospodarstwa rolnego, w chwili obecnej pozostaje na utrzymaniu rodziców (emeryci). W związku z powyższym nie ponosi wydatków związanych z potrzebami życiowymi, uzyskiwane dopłaty są w całości przeznaczane na bieżące wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Jednocześnie Skarżący wskazał, iż prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i obecnie zamieszkuje w miejscowości Niewikla 22, pomieszczenie które zajmuje użyczył mu właściciel gospodarstwa rolnego, które od niego dzierżawi, nie ponosi wydatków mieszkaniowych. Skarżący nie posiada również żadnego konta bankowego. W odpowiedzi na zarządzenie z dnia 23 stycznia 2014 r. Skarżący wyjaśnił, iż nie posiada własnego rachunku bankowego, dopłaty do gruntów i upraw przekazywane są na rachunek właściciela gospodarstwa, od którego dzierżawi ziemię, skarżący posiada upoważnienie do tego rachunku bankowego. Skarżący wskazał, iż nie jest w stanie określić ile wynoszą jego dochody z gospodarstwa w bieżącym roku, ponieważ nie wie jakie uzyska plony oraz jaka będzie ich cena. Możliwe jest jedynie statystyczne wyliczenie dochodów z gospodarstwa rolnego na podstawie danych ogłoszonych przez ZUS tj. z 1ha przeliczeniowego 2431 zł. Skarżący oświadczył, iż nie posiada żadnych maszyn rolniczych zatem koszty prowadzenia gospodarstwa są o wiele wyższe, ponieważ musi korzystać z usług innych rolników, zatem jego dochód jest niższy od średniego. Wskazując, iż pozostaje na utrzymaniu rodziców miał na myśli, że otrzymuje od nich jedzenie oraz drobne kwoty na paliwo, telefon, nie jest w stanie określić wysokości pomocy finansowej gdyż jest ona doraźna. Skarżący nie opłaca podatku rolnego, gdyż opłaca go właściciel dzierżawionego gruntu, samodzielnie Skarżący opłaca KRUS. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (T.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym określa art. 245 §2 i art. 246 §1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §2 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a, zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja prawa pomocy stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskujący byłby zobowiązany składa się wpis od skargi w wysokości 100 zł i ewentualne wynagrodzenie dla profesjonalnego pełnomocnika. Analiza podanych przez skarżącego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku, gdyż skarżący nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazać należy, iż Skarżący prowadzi działalność rolniczą (gospodarstwo rolne , ekologiczne) i uzyskuje z niej dochody (około 2127 zł miesięcznie – 10,5 ha x 2431 (średni roczny dochód z 1ha)) plus dopłaty do gruntów i upraw, które to dopłaty zgodnie z jego oświadczeniem są w całości przekazywane na prowadzenie gospodarstwa. Skarżący opłaca wyłącznie składki na rzecz KRUS. Nie płaci za mieszkanie i jego utrzymanie, jak również nie ponosi żadnych wydatków związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych, gdyż zgodnie z oświadczeniem pozostaje na utrzymaniu rodziców. Odnosząc się do okoliczności, iż Skarżący nie posiada własnego rachunku bankowego, a przysługujące mu dopłaty są przekazywane na rachunek bankowy właściciela gospodarstwa, od którego je dzierżawi, do którego to rachunku Skarżący ma nieograniczony dostęp, przyjąć należy, iż Skarżący celowo posługuje się rachunkiem bankowym innej osoby, co uniemożliwia zbadanie w pełnym zakresie jego sytuacji majątkowej. Skarżący w zaistniałej sytuacji nie może powoływać się na fakt, iż nie posiada rachunku bankowego, bądź nie może dysponować zgromadzonymi na nim środkami pieniężnymi. Jednocześnie wskazać należy, iż Skarżący nie udostępnił danych ze wskazanego rachunku bankowego. Podkreślić należy, że zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępstwa procesowego, o co wnosi w niniejszej sprawie Skarżący, wiąże się z poniesieniem przez Skarb Państwa określonych kosztów. Wydatek tego rodzaju ma charakter publicznoprawny i może zostać zrealizowany tylko wtedy, gdy zostanie ustalone w sposób niewątpliwy, iż strona uczestnicząca w postępowaniu sądowym, pomimo poczynienia oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania, nie jest w stanie finansowo podołać ciężarowi uiszczenia kosztów sądowych oraz wynajęcia zawodowego pełnomocnika. W niniejszej sprawie, brak jest podstaw by takie ustalenie mogło zostać w sposób uzasadniony przyjęte. Skarżący zdaniem Sądu ma dostęp do środków finansowych, które może przeznaczyć na opłacenie kosztów postępowania sądowego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.